Ministerstwo Zdrowia planuje rozszerzenie wykazu badań laboratoryjnych finansowanych w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). Projekt rozporządzenia z 14 października 2026 r. przewiduje dodanie oznaczeń makroprolaktyny, przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej oraz stężenia mitotanu. Jednocześnie z wykazu mają zniknąć dwa badania stosowane dotychczas w diagnostyce celiakii. Nowe przepisy mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., a projekt skierowano do konsultacji publicznych i opiniowania z 30-dniowym terminem zgłaszania uwag.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie cztery badania laboratoryjne mają zostać wprowadzone do wykazu świadczeń gwarantowanych AOS.
- Które badania stosowane w diagnostyce celiakii zostaną zastąpione nowymi oznaczeniami.
- Dlaczego oznaczenia makroprolaktyny i mitotanu mają zostać objęte finansowaniem w AOS.
- Od kiedy mają obowiązywać nowe przepisy i na jakim etapie znajduje się projekt rozporządzenia.
Jakie badania laboratoryjne mają zostać dodane do wykazu świadczeń gwarantowanych?
Projekt nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia z 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej przewiduje zmiany w katalogu badań laboratoryjnych. Do wykazu mają zostać wprowadzone:
- Makroprolaktyna (M90) – badanie wykorzystywane w diagnostyce makroprolaktynemii.
- Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (IgA-TG2) – badanie stosowane w diagnostyce celiakii i monitorowaniu skuteczności diety bezglutenowej.
- Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgG (IgG-TG2) – badanie stosowane w diagnostyce celiakii, przede wszystkim u pacjentów z niedoborem IgA.
- Mitotan (T42) – oznaczenie stężenia leku stosowanego w terapii raka kory nadnerczy.
Wszystkie wymienione badania mają być wykonywane przez medyczne laboratoria diagnostyczne wpisane do ewidencji Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych. Zmiany przygotowano na podstawie rekomendacji prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).
Diagnostyka celiakii. Dwa badania zostaną zastąpione nowymi
Jedna z istotniejszych zmian dotyczy diagnostyki celiakii. Ministerstwo Zdrowia proponuje usunięcie z wykazu świadczeń gwarantowanych oznaczeń przeciwciał przeciw gliadynie w klasach IgG (N81) i IgA (N83). Zgodnie z uzasadnieniem projektu badania te nie są już zalecane w aktualnych wytycznych klinicznych ze względu na niższą czułość i swoistość oraz ryzyko wyników fałszywie dodatnich.
Zastąpią je oznaczenia przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej w klasach IgA i IgG. Podstawowym badaniem serologicznym w diagnostyce celiakii jest oznaczenie IgA-TG2 wraz z oceną całkowitego stężenia IgA. U pacjentów z niedoborem IgA zastosowanie znajduje test IgG-TG2.
Nowe badania będą finansowane w dwóch wskazaniach: diagnostyce osób z podejrzeniem celiakii oraz monitorowaniu skuteczności diety bezglutenowej u pacjentów z potwierdzonym rozpoznaniem choroby. Projekt nie przewiduje natomiast odrębnego wskazania do wykonywania badań przesiewowych wyłącznie z powodu przynależności do grupy ryzyka.
Oznaczenie makroprolaktyny może ograniczyć niepotrzebną diagnostykę
Wprowadzenie oznaczenia makroprolaktyny do katalogu świadczeń gwarantowanych ma umożliwić diagnostykę makroprolaktynemii w warunkach ambulatoryjnych. Jak wyjaśnia resort zdrowia, makroprolaktynemia istotnie różni się od hiperprolaktynemii monomerycznej. Rozpoznanie obecności makroprolaktyny, szczególnie u pacjentów bez typowych objawów hiperprolaktynemii, może zapobiegać nieuzasadnionemu leczeniu farmakologicznemu. Ministerstwo wskazuje również na możliwość ograniczenia zbędnych badań obrazowych, zwłaszcza rezonansu magnetycznego przysadki mózgowej.
Monitorowanie stężenia mitotanu również w AOS
Projekt przewiduje także dodanie oznaczenia stężenia mitotanu, substancji czynnej leku stosowanego w leczeniu raka kory nadnerczy. Obecnie oznaczanie stężenia mitotanu jest finansowane w ramach chemioterapii raz w miesiącu. Jednak, jak wskazuje MZ, zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego regularne monitorowanie stężenia leku w osoczu jest konieczne również po zakończeniu terapii. Włączenie badania do świadczeń gwarantowanych AOS ma umożliwić kontrolowanie stężenia mitotanu także poza okresem aktywnego leczenia.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Zgodnie z projektem rozporządzenie ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Dokument przekazano do konsultacji publicznych i opiniowania, wyznaczając 30 dni na zgłaszanie uwag.
Projekt nie przewiduje również przepisów przejściowych.
Główne wnioski
- Od 1 stycznia 2027 r. planowane jest rozszerzenie wykazu badań laboratoryjnych w AOS o oznaczenia makroprolaktyny, IgA-TG2, IgG-TG2 oraz mitotanu.
- Dwa badania stosowane w diagnostyce celiakii mają zostać usunięte – oznaczenia przeciwciał przeciw gliadynie w klasach IgG (N81) i IgA (N83), które zastąpią testy przeciw transglutaminazie tkankowej.
- Oznaczenie makroprolaktyny może ograniczyć niepotrzebną diagnostykę i farmakoterapię, natomiast badanie stężenia mitotanu umożliwi monitorowanie leku w AOS również po zakończeniu terapii.
- Projekt rozporządzenia z 14 października 2026 r. skierowano do konsultacji publicznych i opiniowania, wyznaczając 30 dni na zgłaszanie uwag.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12415950/katalog/13233008#13233008
