Novartis wchodzi w 2026 rok w wyjątkowo trudnym momencie cyklu patentowego. Jednocześnie zarząd spółki – na czele z Vas Narasimhan – przekonuje, że mimo historycznie dużej luki przychodowej firma jest na dobrej drodze do powrotu do wzrostu. Wyniki za IV kwartał 2025 r. pokazują już pełną skalę presji ze strony leków generycznych, ale także coraz wyraźniej odsłaniają nowe filary wzrostu w onkologii, immunologii i terapiach zaawansowanych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie konkretne leki i decyzje patentowe stworzyły największą w historii Novartis lukę przychodową (ok. 4 mld USD)
- Dlaczego zarząd mimo to prognozuje wzrost w 2026 r. i w którym momencie roku ma nastąpić odbicie
- Które marki napędzają dziś wyniki spółki (Kisqali, Pluvicto, Kesimpta) i jakie mają dynamiki sprzedaży
- Jak wygląda sytuacja finansowa Novartis po 2025 r. – marże, przepływy pieniężne i kluczowe wskaźniki
Największe wygaśnięcie patentów w historii Novartis
Kluczowym wyzwaniem dla Novartisu jest fala wygaśnięć patentów w USA, która rozpoczęła się wraz z wejściem w 2025 r. Dotknęła ona trzech strategicznych produktów:
- Entresto (niewydolność serca),
- Promacta (choroby hematologiczne),
- Tasigna (onkologia).
Łącznie leki te wygenerowały w USA ponad 6 mld USD przychodów w 2024 r. Jak poinformował ustępujący dyrektor finansowy Harry Kirsch, w 2026 r. w porównaniu z 2025 r. spółka spodziewa się luki przychodowej rzędu 4 mld USD.
Skutki tej sytuacji są już widoczne w danych kwartalnych. W IV kwartale 2025 r. sprzedaż Entresto spadła o 45% w stałych kursach walutowych, do poziomu poniżej 1,3 mld USD. Nawet po wyłączeniu korekt odliczeń od przychodów w USA spadek sięgnął 34%. Promacta zanotowała spadek sprzedaży o 63% (226 mln USD), a Tasigna o 58% (179 mln USD).
„Generyczny kac” do połowy 2026 r.
Zarząd Novartisu nie ukrywa, że presja ze strony generyków utrzyma się co najmniej do pierwszej połowy 2026 r. Spółka zakłada w tym okresie niski, jednocyfrowy spadek sprzedaży. Kluczowe jest jednak drugie półrocze, w którym – według zapowiedzi prezesa – dynamika nowych i rozwijanych marek ma pozwolić „uratować rok” i zakończyć go niskim, jednocyfrowym wzrostem sprzedaży.
Kisqali i Pluvicto – nowe filary wzrostu
Najważniejszymi aktywami kompensującymi utratę przychodów są obecnie leki onkologiczne Kisqali i Pluvicto.
Kisqali: ambicja 10 mld USD sprzedaży rocznej
Kisqali, stosowany w leczeniu raka piersi, odnotował w IV kwartale 2025 r. 44% wzrost sprzedaży w stałych walutach, osiągając 1,3 mld USD. Choć wynik był o 8% niższy od oczekiwań Wall Street, Narasimhan wyjaśnił to jednorazową korektą przychodów i podtrzymał ambitną prognozę 10 mld USD rocznej sprzedaży.
Podstawą tego zaufania jest bardzo duży wzrost wolumenu, jaki obserwujemy w różnych regionach geograficznych – powiedział Narasimhan.
W segmencie wczesnego raka piersi udział nowych terapii Kisqali w USA sięga 63% i pozostaje stabilny, natomiast w Niemczech przekroczył 80%.
Pluvicto: dynamiczna ekspansja w raku prostaty
Pluvicto, terapia radioligandowa ukierunkowana na PSMA, zwiększyło sprzedaż w IV kwartale o 70% rok do roku, do 605 mln USD, co przełożyło się na niemal 2 mld USD sprzedaży rocznej. Wzrost napędzany był głównie rynkiem amerykańskim, gdzie lek zyskał dzięki zatwierdzeniu przez FDA w leczeniu pierwszego rzutu przerzutowego raka prostaty opornego na kastrację.
Według prezesa Novartisu udział Pluvicto w rynku amerykańskim osiągnął 16%, przewyższając udział chemioterapii. Spółka liczy również na przyspieszenie sprzedaży po planowanych premierach w Japonii i Chinach oraz po potencjalnym rozszerzeniu wskazań na pacjentów wrażliwych na hormony, co może zwiększyć populację leczonych o około 75%.
Rhapsido i przyszłość inhibitorów BTK
Podczas rozmów z analitykami sporo uwagi poświęcono także Rhapsido (remibrutynib), doustnemu inhibitorowi kinazy tyrozynowej BTK. Lek trafił na rynek jesienią 2025 r. w leczeniu przewlekłej pokrzywki spontanicznej, a dane z III fazy badań w nawracającym stwardnieniu rozsianym są oczekiwane w drugiej połowie 2026 r.
Rhapsido nie posiada ostrzeżeń dotyczących hepatotoksyczności, jednak – jak wyjaśnił Narasimhan – FDA zażądała „ograniczonego monitorowania wątroby” z ostrożności, w kontekście problemów bezpieczeństwa obserwowanych u konkurencyjnych leków.
W przypadku nawracającej postaci stwardnienia rozsianego bezpieczeństwo jest absolutnie najważniejsze – podkreślił prezes.
Wyniki finansowe: solidna baza mimo presji
Rok 2025 Novartis zakończył 8% wzrostem sprzedaży netto, do 54,5 mld USD, oraz 14% wzrostem podstawowego dochodu operacyjnego. Marża podstawowa osiągnęła 40,1%, a zysk na akcję wzrósł do 8,98 USD. Wolne przepływy pieniężne wyniosły 17,6 mld USD.
W IV kwartale sprzedaż netto spadła nominalnie o 1%, co było bezpośrednim efektem konkurencji generycznej w USA i korekt odliczeń przychodów, jednak priorytetowe marki – w tym Kisqali, Kesimpta, Pluvicto, Scemblix i Cosentyx – nadal notowały dwucyfrowe dynamiki wzrostu wolumenów.
Prognoza na 2026 r. i strategia długoterminowa
Na 2026 r. Novartis prognozuje niski, jednocyfrowy wzrost sprzedaży netto oraz niski, jednocyfrowy spadek podstawowego dochodu operacyjnego, co ma odzwierciedlać przejściowy charakter presji patentowej. Komentując perspektywy, Vas Narasimhan stwierdził:
Novartis osiągnął silne wyniki w 2025 r., z wysokim jednocyfrowym wzrostem sprzedaży i ekspansją marży bazowej pomimo znaczących wejść na rynek leków generycznych w USA. (…) W 2026 r. spodziewamy się wzrostu pomimo największego wygaśnięcia patentu w historii Novartis, co podkreśla siłę naszej działalności.
Strategicznie spółka pozostaje firmą „pure-play” w innowacyjnych lekach, koncentrując się na czterech obszarach terapeutycznych: kardiologiczno-nerkowo-metabolicznym, immunologii, neuronauce i onkologii, przy jednoczesnych inwestycjach w terapie genowe, radioligandowe i platformy xRNA.
O Novartis
Novartis to jedna z największych i najbardziej wpływowych globalnych firm farmaceutycznych, z siedzibą w Bazylei, działająca w modelu „pure-play” skoncentrowanym wyłącznie na innowacyjnych lekach. Spółka skupia działalność badawczo-rozwojową oraz komercyjną na czterech kluczowych obszarach terapeutycznych: chorobach kardiologiczno-nerkowo-metabolicznych, immunologii, neuronauce oraz onkologii. Portfolio Novartis obejmuje zarówno dojrzałe, globalne marki, jak i szybko rosnące terapie nowej generacji, w tym leki biologiczne, terapie genowe i komórkowe oraz innowacyjne terapie radioligandowe.
W ostatnich latach firma przeszła istotną transformację strategiczną, rezygnując z działalności niezwiązanej bezpośrednio z lekami innowacyjnymi i koncentrując kapitał na projektach o najwyższym potencjale klinicznym i rynkowym. Novartis jest obecna na wszystkich kluczowych rynkach farmaceutycznych, ze szczególnym naciskiem na Stany Zjednoczone, Chiny, Niemcy i Japonię, a wysoki poziom inwestycji w badania i rozwój pozostaje jednym z fundamentów długoterminowej strategii wzrostu spółki.
Główne wnioski
- Novartis stoi przed największym wygaśnięciem patentów w swojej historii – utrata ochrony Entresto, Promacty i Tasigny oznacza ok. 4 mld USD luki przychodowej w 2026 r. względem 2025 r.
- Presja generyczna ma charakter przejściowy – spółka spodziewa się spadku sprzedaży w I połowie 2026 r., ale powrotu do niskiego, jednocyfrowego wzrostu w drugiej połowie roku.
- Nowe filary wzrostu już działają – Kisqali (+44% sprzedaży w IV kw.) i Pluvicto (+70% r/r) kompensują spadki starszych marek i mają potencjał wielomiliardowych przychodów.
- Fundamenty finansowe pozostają silne – w 2025 r. sprzedaż netto wzrosła o 8%, marża bazowa osiągnęła 40,1%, a wolne przepływy pieniężne wyniosły 17,6 mld USD.
Źródło:
- opracowanie własne, Novartis, Fierce Pharma
