Naczelna Rada Lekarska pozytywnie oceniła kierunek prac nad nową ustawą o receptach, która ma uporządkować rozproszone obecnie przepisy dotyczące wystawiania i realizacji recept. Jednocześnie samorząd lekarski wskazał szereg zastrzeżeń do projektu przygotowanego przez Ministerstwo Zdrowia. Najwięcej uwag dotyczy braku skutecznych rozwiązań ograniczających działalność tzw. receptomatów, a także nowych obowiązków administracyjnych nakładanych na lekarzy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak Naczelna Rada Lekarska oceniła projekt ustawy o receptach.
- Jakie zmiany dotyczące receptomatów proponuje samorząd lekarski.
- Jakie zastrzeżenia lekarze zgłaszają do zasad refundacji leków.
- Które rozwiązania projektu uzyskały poparcie NIL.
Lekarze popierają stworzenie jednej ustawy o receptach
W stanowisku przyjętym 12 czerwca 2026 r. Naczelna Rada Lekarska przypomina, że przepisy dotyczące recept są obecnie rozproszone w wielu ustawach i rozporządzeniach. Regulacje znajdują się m.in. w Prawie farmaceutycznym, ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ustawie refundacyjnej czy rozporządzeniu w sprawie recept.
Zdaniem samorządu lekarskiego przeciętny uczestnik systemu ochrony zdrowia nie ma możliwości zapoznania się z pełnym zakresem obowiązujących regulacji. Z tego powodu NIL popiera stworzenie jednego aktu prawnego, który kompleksowo ureguluje zasady wystawiania i realizacji recept.
NIL krytykuje brak przepisów ograniczających receptomaty
Najbardziej krytyczna część stanowiska dotyczy problemu receptomatów. Naczelna Rada Lekarska zwraca uwagę, że projekt ustawy nie zawiera rozwiązań rekomendowanych wcześniej przez Zespół ds. Preskrypcji i Realizacji Recept, którego raport opublikowano we wrześniu 2024 r.
Według samorządu lekarskiego nowe przepisy powinny skuteczniej przeciwdziałać masowemu wystawianiu recept bez rzeczywistego kontaktu lekarza z pacjentem. NIL przypomina, że raport rekomendował m.in. ograniczenie możliwości funkcjonowania podmiotów udzielających świadczeń wyłącznie w formule teleporad oraz wyeliminowanie sytuacji, w których jedyną podstawą wystawienia recepty jest ankieta internetowa.
Samorząd proponuje doprecyzowanie zasad wystawiania recept podczas świadczeń telemedycznych. W ocenie lekarzy wywiad medyczny nie powinien ograniczać się do formularza przesłanego przez pacjenta, a w przypadku leków zawierających substancje psychotropowe lub środki odurzające wymagany powinien być kontakt audiowizualny w czasie rzeczywistym.
NIL negatywnie oceniła brak rozwiązań systemowych mających ograniczyć nadużycia związane z receptomatami.
Co proponuje Naczelna Rada Lekarska?
Naczelna Rada Lekarska proponuje, aby recepta wystawiana zdalnie była dopuszczalna tylko wtedy, gdy uzasadnia to stan zdrowia pacjenta i jest to zgodne z aktualną wiedzą medyczną. Takie rozwiązanie miałoby obejmować przede wszystkim kontynuację leczenia u pacjenta pozostającego pod opieką danego lekarza lub podmiotu leczniczego, przedłużenie leków stale przyjmowanych na podstawie dokumentacji medycznej, zaświadczenia od specjalisty lub karty informacyjnej leczenia szpitalnego, a także nieskomplikowane konsultacje niewymagające osobistego badania.
Samorząd lekarski chce też wyraźnego zakazu wystawiania recept wyłącznie na podstawie ankiety wypełnionej przez pacjenta. Przed przepisaniem leku konieczny byłby wywiad medyczny oraz odnotowanie w dokumentacji podstaw wydania recepty.
Najdalej idące ograniczenia miałyby dotyczyć leków bardzo silnie działających, środków odurzających i substancji psychotropowych. W teleporadzie nie można byłoby wystawiać na nie recept, z wyjątkiem kontynuacji leczenia potwierdzonej dokumentacją medyczną pacjenta.
NRL proponuje również, aby minister zdrowia określił w rozporządzeniu standard udzielania takich świadczeń, minimalny zakres danych potrzebnych do wywiadu oraz szczegółowe zasady prowadzenia dokumentacji medycznej przy zdalnym wystawianiu recept.
Refundacja leków nadal obciąża lekarzy
Kolejnym obszarem krytyki jest kwestia oznaczania poziomu odpłatności leków refundowanych.
Naczelna Rada Lekarska od lat postuluje całkowite zdjęcie z lekarzy obowiązku określania poziomu refundacji na receptach. W ocenie samorządu lekarz powinien skupiać się na diagnozie i leczeniu pacjenta, natomiast kwestie refundacyjne powinny być obsługiwane przez system informatyczny.
Projekt ustawy przewiduje wykorzystanie narzędzia informatycznego wspomagającego ustalanie odpłatności i wyłączenie odpowiedzialności lekarza za błędy wynikające z działania systemu. NIL ocenia ten kierunek pozytywnie, ale zwraca uwagę, że projekt nie zawiera szczegółowych informacji dotyczących funkcjonowania tego rozwiązania.
Samorząd proponuje, aby system wymagał od lekarza odpowiedzi wyłącznie na ograniczoną liczbę pytań klinicznych, a pozostałe dane, takie jak wiek pacjenta czy dodatkowe uprawnienia, były pobierane automatycznie z istniejących baz danych.
![E-recepta z automatyczną refundacją – od 26 kwietnia 2026 [Film instruktażowy]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2025/05/porada-lekarska-teleporada-ogolne-3-300x200.jpg)
Sprzeciw wobec obowiązkowego wpisywania kodów ICD na receptach
Negatywną opinię NIL wydała również wobec propozycji obowiązkowego umieszczania na receptach rozpoznania według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD).
Zdaniem samorządu taki obowiązek wydłuży proces wystawiania recept, szczególnie u pacjentów z wielochorobowością. Lekarze wskazują także na potencjalne problemy związane z ochroną danych osobowych oraz zachowaniem tajemnicy lekarskiej.
Według Naczelnej Rady Lekarskiej niektóre sytuacje kliniczne mogą dodatkowo utrudniać przypisanie konkretnego kodu rozpoznania do recepty.
Pozytywna ocena recept papierowych i recept rocznych
W stanowisku znalazły się także rozwiązania ocenione pozytywnie przez środowisko lekarskie.
NIL popiera utrzymanie możliwości wystawiania recept papierowych w określonych sytuacjach, m.in. dla recept pro auctore i pro familiae oraz podczas awarii systemów teleinformatycznych. Samorząd zwraca jednak uwagę, że ograniczenie pozwalające przepisać na papierowej recepcie refundowanej wyłącznie najmniejsze opakowanie leku nie powinno dotyczyć recept wystawianych dla siebie lub członków rodziny.
Pozytywnie oceniono również pozostawienie możliwości wystawiania tzw. recept rocznych. Projekt przewiduje, że lekarz będzie mógł przepisać ilość leku odpowiadającą maksymalnie 360 dniom terapii. Zdaniem NIL rozwiązanie to jest szczególnie istotne dla pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby oraz w sytuacji ograniczonego dostępu do części specjalistów.
Adnotacja „nie zamieniać” ma zachować swoją moc
Naczelna Rada Lekarska pozytywnie odniosła się także do przepisów dotyczących adnotacji „nie zamieniać” lub „NZ”. Projekt przewiduje możliwość zastrzeżenia przez lekarza, że pacjent powinien otrzymać dokładnie wskazany lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrób medyczny. Odstąpienie od tej zasady miałoby być możliwe jedynie w przypadku braku dostępności produktu oraz po uzyskaniu zgody lekarza wystawiającego receptę.
Według samorządu rozwiązanie to wzmacnia znaczenie decyzji terapeutycznych podejmowanych przez lekarza i ogranicza możliwość zastępowania ordynowanych produktów bez jego wiedzy.
Główne wnioski
- Naczelna Rada Lekarska popiera utworzenie jednej ustawy o receptach, która ma zastąpić obecny system rozproszonych regulacji znajdujących się w wielu ustawach i rozporządzeniach.
- NIL krytykuje brak rozwiązań ograniczających działalność receptomatów i proponuje, aby recepty wystawiane zdalnie były możliwe tylko w określonych sytuacjach, po przeprowadzeniu wywiadu medycznego, a nie wyłącznie na podstawie internetowej ankiety.
- Samorząd lekarski chce dalszej automatyzacji refundacji leków oraz ograniczenia odpowiedzialności lekarzy za ustalanie poziomu odpłatności poprzez wykorzystanie narzędzi informatycznych.
- Pozytywnie oceniono utrzymanie recept rocznych, recept papierowych oraz adnotacji „nie zamieniać”, która nadal miałaby chronić decyzję terapeutyczną lekarza.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9290-naczelna-rada-lekarska-proponuje-rozwiazania-dla-bezpieczniejszego-systemu-recept
