Do konsultacji publicznych trafił projekt z dnia 8.12.2025 r. zmieniający rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych. Ministerstwo Zdrowia proponuje wprowadzenie do wykazu świadczenia obejmującego program wczesnego wykrywania raka płuca u osób z wysokim ryzykiem zachorowania, realizowany przy użyciu niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK).
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie argumenty kliniczne i ekonomiczne uzasadniają włączenie NDTK do świadczeń gwarantowanych w raku płuca.
- Jak będzie wyglądał zakres świadczenia obejmującego wczesne wykrywanie raka płuca od 1 lipca 2026 r.
- Jakie wymagania organizacyjne i informatyczne musi spełnić system ochrony zdrowia przed uruchomieniem programu.
- Jakie znaczenie mają rekomendacje AOTMiT i wyniki pilotażu WWRP dla decyzji Ministerstwa Zdrowia.
Nowe świadczenie gwarantowane od 1 lipca 2026 r.
Projekt przewiduje dodanie do załącznika rozporządzenia Ministra Zdrowia nowej pozycji świadczenia, którego realizacja ma rozpocząć się 1 lipca 2026 r. Termin ten – jak uzasadnia resort – ma pozwolić na przygotowanie infrastruktury, w tym rozbudowę Systemu Informatycznego Monitorowania Profilaktyki (SIMP) o moduł dedykowany programowi, oraz na odpowiednie zaplanowanie finansowania w budżecie NFZ na 2026 r.
Dlaczego wprowadzany jest skrining raka płuca?
Rak płuca pozostaje w Polsce najczęstszym nowotworem złośliwym i jednocześnie główną przyczyną zgonów onkologicznych. W 2022 r. odnotowano ponad 20,7 tys. nowych zachorowań oraz ponad 26 tys. zgonów, co odpowiada 22% wszystkich zgonów z powodu nowotworów. Prognozy wskazują, że do 2029 r. liczba diagnozowanych przypadków osiągnie 32,5 tys. rocznie.
W latach 2021–2023 funkcjonował Ogólnopolski Program Wczesnego Wykrywania Raka Płuca, realizowany jako pilotaż z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Wyniki pilotażu potwierdziły, że wdrożenie programu opartego na NDTK jest możliwe na poziomie organizacyjnym i przynosi efekt kliniczny dzięki identyfikacji nowotworów w stadiach umożliwiających leczenie radykalne.
Rekomendacja AOTMiT i dane kliniczne
Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w rekomendacji nr 98/2025 uznał zasadność włączenia programu do świadczeń gwarantowanych. Ocena objęła przeglądy systematyczne, metaanalizy i badania pierwotne.
NDTK wykazuje redukcję ryzyka zgonu z powodu raka płuca na poziomie 12–28% względem RTG klatki piersiowej lub braku skriningu. Badanie wykonywane jest bez kontrastu, a dawka promieniowania stanowi 10–30% dawki standardowej tomografii. W ocenie AOTMiT wykorzystano m.in. analizę HTA KCE 2024 (Belgia), gdzie oszacowano nadrozpoznawalność na 23,9%.
Analiza ekonomiczna i skutki finansowe dla NFZ
Model ekonomiczny oparty na belgijskim raporcie HTA KCE 2024 wskazuje koszt jednego QALY na poziomie 78 963,74 zł, czyli poniżej progu efektywności kosztowej stosowanego w Polsce. Zysk zdrowotny w populacji 100 uczestników oszacowano na 4,64 QALY, przy koszcie inkrementalnym 331 311,07 zł.
W perspektywie czteroletniej skutki finansowe w zależności od wariantu taryfikacji określono na 147,7–154,1 mln zł. W uzasadnieniu podkreślono, że dane te należy uwzględnić przy planowaniu budżetu NFZ na 2026 r. i przy przygotowaniach do kontraktowania nowych świadczeń.
Zgodność z wytycznymi międzynarodowymi
Proponowany program odpowiada współczesnym standardom skriningu raka płuca. Zalecenia organizacji takich jak CAR CSTR 2025, NCCN 2024 czy USPSTF 2021 wskazują niskodawkową tomografię komputerową jako preferowaną metodę w populacji osób w wieku 50–80 lat z ekspozycją na tytoń powyżej 20 paczkolat. Podobne rozwiązania stosowane są w Chorwacji, Czechach, Estonii, Francji, Hiszpanii, Niemczech i Wielkiej Brytanii.
Zakres świadczenia – jakie elementy obejmie program?
Zgodnie z załącznikiem do projektu rozporządzenia, świadczenie składa się z dwóch etapów:
1. Wizyta kwalifikująca
Ocena czynników ryzyka, kwalifikacja do badania NDTK oraz omówienie zasad programu.
2. Badanie NDTK z opisem standaryzowanym
Wykonywane jest niskodawkowe badanie tomograficzne klatki piersiowej wraz z opisem zmian dotyczących płuc, śródpiersia, struktur sercowo-naczyniowych oraz ściany klatki piersiowej. Guzki oceniane są według systemu Lung-RADS v.2 2022.
3. Wizyta wynikowa
Omówienie wyników, ewentualne skierowania do dalszej diagnostyki, a także interwencja antynikotynowa u osób palących.
Wymogi organizacyjne i przygotowanie systemu
AOTMiT wskazała, że wdrożenie w SIMP modułu dedykowanego NDTK będzie wymagać znacznych nakładów organizacyjnych i finansowych. Stąd półroczne vacatio legis ma zapewnić czas na dostosowanie systemów informatycznych, procedur sprawozdawczych oraz sieci świadczeniodawców.
Główne wnioski
- Projekt z dnia 8.12.2025 r. wprowadza NDTK jako świadczenie gwarantowane we wczesnym wykrywaniu raka płuca, z planowanym startem 1 lipca 2026 r.
- Wyniki pilotażu WWRP oraz rekomendacja AOTMiT nr 98/2025 potwierdzają skuteczność kliniczną NDTK, w tym redukcję umieralności o 12–28%.
- Analizy ekonomiczne (HTA KCE 2024) wskazują koszt QALY na poziomie 78 963,74 zł i przewidywany czteroletni skutek budżetowy dla NFZ rzędu 147,7–154,1 mln zł.
- Wejście programu wymaga rozbudowy SIMP oraz przygotowania świadczeniodawców, dlatego przewidziano półroczne vacatio legis.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405056/katalog/13175062#13175062
