Zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego dokonał przełomu w światowej transplantologii. 11 maja 2026 roku specjaliści pod kierownictwem prof. Michała Grąta przeprowadzili pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby. Zabieg wykonano u 47-letniej pacjentki z zaawansowanym nowotworem wątroby, dla której dotychczasowe możliwości leczenia były niewystarczające.
Nowatorska operacja połączyła najbardziej zaawansowane techniki chirurgii wątroby i transplantologii, tworząc całkowicie nową strategię terapeutyczną. Jej celem było nie tylko radykalne usunięcie nowotworu, lecz także zachowanie funkcji narządu poprzez wykorzystanie zarówno własnej tkanki pacjentki, jak i fragmentu narządu od zmarłego dawcy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym polega pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby i dlaczego uznawane jest za przełom w transplantologii,
- W jaki sposób połączono fragment własnej wątroby pacjentki z fragmentem narządu od zmarłego dawcy, tworząc jeden funkcjonalny graft,
- Dlaczego nowa metoda może zwiększyć szanse na radykalne leczenie wybranych pacjentów z zaawansowanymi nowotworami wątroby,
- Jakie znaczenie dla chirurgii wątroby, transplantologii i rozwoju medycyny spersonalizowanej może mieć osiągnięcie zespołu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Na czym polega chimeryczne przeszczepienie wątroby?
Chimeryczne przeszczepienie wątroby to nowatorska metoda, w której jeden funkcjonalny narząd tworzony jest z dwóch fragmentów o różnym pochodzeniu genetycznym. W tym przypadku wykorzystano:
- zdrową część własnej wątroby pacjentki,
- fragment wątroby pobrany od zmarłego dawcy.
Oba elementy zostały połączone poza organizmem chorej, na tzw. zimnym stoliku operacyjnym, tworząc jeden funkcjonalny graft wątrobowy. Następnie przygotowany narząd został wszczepiony pacjentce. To pierwsza taka operacja na świecie, podczas której jeden przeszczepiony narząd został skonstruowany z dwóch części o odmiennym materiale genetycznym.
Dlaczego klasyczne leczenie nie było możliwe?
Pacjentka cierpiała na zaawansowany nowotwór wątroby. Rozległość zmian nowotworowych uniemożliwiała wykonanie standardowej resekcji. Usunięcie guza metodami klasycznej chirurgii oznaczałoby pozostawienie zbyt małej ilości zdrowego miąższu, który nie byłby w stanie zapewnić prawidłowego funkcjonowania organizmu po operacji. Z kolei tradycyjne przeszczepienie całej wątroby nie stanowiło optymalnego rozwiązania. Dlatego lekarze zdecydowali się zastosować całkowicie nowe podejście, łączące autotransplantację z allotransplantacją.
Jak przebiegała innowacyjna operacja?
Pierwszym etapem zabiegu było usunięcie całej wątroby pacjentki z organizmu. Następnie narząd został poddany resekcji pozaustrojowej (chirurgii ex situ). W trakcie tego etapu lekarze usunęli większość wątroby zajętą przez nowotwór i pozostawili jedynie zdrowy fragment, który nadawał się do ponownego wszczepienia.
Problem polegał jednak na tym, że zachowana część była zbyt mała, aby samodzielnie zapewnić prawidłową funkcję narządu. Dlatego zespół chirurgów przygotował odpowiedni fragment wątroby pobrany od zmarłego dawcy i połączył go z zachowanym fragmentem własnej wątroby pacjentki. W ten sposób powstał jeden chimeryczny graft wątrobowy. Po zakończeniu rekonstrukcji nowy narząd został wszczepiony chorej.
Jaką rolę pełnił fragment narządu od zmarłego dawcy?
Najbardziej innowacyjnym elementem całej procedury było wykorzystanie fragmentu wątroby dawcy jako biologicznego wsparcia. Nie miał on pozostać w organizmie pacjentki na stałe. Jego zadaniem było czasowe przejęcie części funkcji narządu i umożliwienie regeneracji własnego fragmentu wątroby.
Wątroba jest jedynym narządem człowieka o wyjątkowo dużych zdolnościach regeneracyjnych. Lekarze wykorzystali tę właściwość, tworząc warunki, w których zachowana część własnej wątroby mogła szybko zwiększyć swoją objętość i odzyskać pełną wydolność.
Drugi etap leczenia zakończył się sukcesem
Proces regeneracji przebiegał bardzo szybko. Już 18 maja 2026 roku, zaledwie tydzień po pierwszej operacji, możliwe było wykonanie drugiego zabiegu.
Podczas tej procedury lekarze usunęli fragment graftu pochodzący od zmarłego dawcy. W organizmie pacjentki pozostała wyłącznie jej własna wątroba, która osiągnęła odpowiednią wielkość i prawidłowo funkcjonowała. Obecnie pacjentka pozostaje w dobrym stanie.
Prof. Michał Grąt: powstała nowa koncepcja leczenia
Jak podkreśla prof. Michał Grąt, kierownik zespołu operacyjnego, znaczenie tej procedury wykracza daleko poza pojedynczy przypadek:
Istotą tej operacji było stworzenie na zimnym stoliku jednego funkcjonalnego narządu złożonego z dwóch fragmentów wątroby o odmiennym pochodzeniu genetycznym. Fragment od zmarłego dawcy zapewniał chorej bezpieczną funkcję narządu w okresie, gdy własna część wątroby była jeszcze zbyt mała. Po uzyskaniu odpowiedniego przerostu mogliśmy usunąć część allogeniczną, pozostawiając pacjentkę z jej własną, prawidłowo funkcjonującą wątrobą. W praktyce oznacza to stworzenie nowej koncepcji leczenia wybranych chorych z zaawansowanymi nowotworami wątroby, u których dotychczas nie było możliwości radykalnego leczenia.
Kto przeprowadził pierwsze chimeryczne przeszczepienie wątroby?
Autorem koncepcji operacji był prof. Michał Grąt, który pełnił również rolę operatora podczas wszystkich najważniejszych etapów zabiegu:
- hepatektomii,
- resekcji pozaustrojowej,
- utworzenia chimerycznego graftu,
- wszczepienia nowego narządu.
W etapie brzusznym operacji uczestniczyli dr hab. Wacław Hołówko oraz lek. Maryla Turkot. Podczas resekcji pozaustrojowej i przygotowania chimerycznego graftu asystowali dr hab. Wacław Hołówko i lek. Agata Konieczka.
Podział wątroby pobranej od zmarłego dawcy oraz przygotowanie fragmentu wykorzystanego do stworzenia graftu wykonali dr Konrad Kobryń oraz lek. Paweł Rykowski. Za znieczulenie odpowiadał lek. Dawid Tomasik. W skład zespołu operacyjnego weszły również pielęgniarki operacyjne Ewelina Kamińska i Małgorzata Ponichtera oraz pielęgniarki anestezjologiczne Agata Małek i Joanna Podsiadła.
Kolejny przełom zespołu WUM
Pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby wpisuje się w serię pionierskich osiągnięć Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM. W ostatnich latach zespół jako pierwszy w Polsce przeprowadził między innymi:
- autotransplantację wątroby,
- wspomagające przeszczepienie wątroby,
- rozwinął jedyny w kraju program przeszczepiania fragmentów wątroby od żywych dawców u dorosłych.
Nowa operacja potwierdza pozycję ośrodka jako jednego z najbardziej innowacyjnych centrów chirurgii wątroby i transplantologii w Europie.
Główne wnioski
- 11 maja 2026 roku zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM pod kierownictwem prof. Michała Grąta przeprowadził pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby u 47-letniej pacjentki z zaawansowanym nowotworem.
- Po raz pierwszy utworzono jeden funkcjonalny graft wątrobowy z dwóch fragmentów o różnym pochodzeniu genetycznym – własnej wątroby pacjentki oraz fragmentu narządu pobranego od zmarłego dawcy.
- Tydzień po pierwszej operacji, 18 maja 2026 roku, dzięki regeneracji własnej części wątroby możliwe było usunięcie fragmentu pochodzącego od dawcy. Pacjentka pozostała z własnym, prawidłowo funkcjonującym narządem.
- Nowa technika łączy autotransplantację, allotransplantację i chirurgię ex situ, otwierając perspektywę leczenia wybranych pacjentów z zaawansowanymi nowotworami wątroby oraz rozwoju spersonalizowanych narządów w transplantologii.
Źródło:
- https://www.wum.edu.pl/pierwsze-na-swiecie-chimeryczne-przeszczepienie-watroby-przeprowadzono-na-wum
