Projekt nowej ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej wywołał jedną z największych dyskusji w środowisku pielęgniarskim i położniczym ostatnich miesięcy. 19 maja Ministerstwo Zdrowia zorganizowało śniadanie prasowe poświęcone projektowi, a równolegle odbyła się konferencja prasowa Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych. Najwięcej emocji budzą propozycje dotyczące nowego modelu kształcenia położnych oraz odejścia od obecnego, odrębnego systemu nauczania zawodu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany dla pielęgniarek i położnych przewiduje projekt nowej ustawy Ministerstwa Zdrowia.
- Dlaczego propozycje dotyczące kształcenia położnych wywołały sprzeciw środowiska zawodowego.
- Jak Ministerstwo Zdrowia uzasadnia wprowadzenie modelu dwuzawodowości.
- Jakie zastrzeżenia wobec projektu zgłasza Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych.
Ministerstwo Zdrowia tłumaczy projekt podczas śniadania prasowego
Podczas wtorkowego śniadania prasowego przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia oraz Departamentu Rozwoju Kadr Medycznych prezentowali główne założenia projektu ustawy i odpowiadali na zarzuty pojawiające się w środowisku zawodowym.
Jak przekazano podczas spotkania, do resortu od 15 maja (dnia publikacji projektu) wpłynęło już około tysiąca uwag, według resortu ok. 80% zgłoszeń dotyczy tych samych zastrzeżeń i powtarzających się uwag.
Wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka zaznaczała, że obecny etap prac ma charakter konsultacyjny, a resort chce poznać stanowiska wszystkich stron.
Resort wskazuje, że projekt obejmuje jednocześnie kilka obszarów: kompetencje zawodowe, organizację rynku pracy oraz system kształcenia pielęgniarek i położnych.
Trzy poziomy kompetencji i nowe uprawnienia pielęgniarek
Podczas spotkania omówiono także rozwiązania dotyczące pielęgniarek. Projekt przewiduje m.in. wprowadzenie trzech poziomów kompetencyjnych, zmiany w systemie specjalizacji oraz rozwój zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej APN.
Według założeń specjalizacje pielęgniarskie miałyby trwać cztery lata i być bardziej nastawione na praktykę kliniczną. Resort chce również stworzyć grupę pielęgniarek z szerokimi kompetencjami i dużą samodzielnością zawodową. APN miałby objąć około 2% pielęgniarek w Polsce.
Projekt zakłada także możliwość wystawiania przez magistrów pielęgniarstwa ze specjalizacją zwolnień lekarskich do pięciu dni przy najczęstszych infekcjach.
Wśród proponowanych zmian znalazły się również przepisy dotyczące stwierdzania zgonów przez pielęgniarki w opiece paliatywnej i długoterminowej.
Więcej o projekcie: Nowa ustawa o pielęgniarkach i położnych. Co chce zmienić Ministerstwo Zdrowia?
Największe emocje dotyczą położnych
Najwięcej kontrowersji wywołały jednak propozycje dotyczące położnictwa i nowego modelu kształcenia.
– Zawód położnej był, jest i będzie, ale musimy myśleć, jak zabezpieczyć rynek pracy dla położnych – tłumaczyła dzisiaj Katarzyna Kęcka.
Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że nie planuje likwidacji zawodu położnej, ale chce wprowadzić model dwuzawodowości. Zgodnie z projektem studentki i studenci mieliby najpierw ukończyć pielęgniarstwo, a następnie w ciągu 18 miesięcy oraz minimum 3000 godzin zdobywać kwalifikacje położnej lub położnego.
Resort tłumaczy, że zmiany są odpowiedzią na sytuację demograficzną i problemy rynku pracy, związane m.in. z zamykaniem oddziałów położniczych.
Podczas spotkania, wiceministra zwracała również uwagę na koszty kształcenia kadr medycznych. Jak wskazywała, przygotowanie jednej pielęgniarki lub położnej w trzyletnim cyklu studiów to wydatek rzędu 100-120 tys. zł, a część absolwentów mimo zdobytych kwalifikacji ma później trudności ze znalezieniem zatrudnienia w zawodzie.
Ministerstwo chce rozszerzyć rolę położnych
Katarzyna Kęcka przekonywała, że kompetencje położnych powinny być wykorzystywane znacznie szerzej niż wyłącznie w obszarze ciąży, porodu i połogu. W ocenie wiceministry położne mogą odgrywać ważną rolę w opiece nad kobietami na różnych etapach życia – od profilaktyki i edukacji zdrowotnej po wsparcie pacjentek w wieku menopauzalnym czy z chorobami przewlekłymi.
Ministerstwo wskazuje, że położne mogłyby mocniej uczestniczyć m.in. w opiece nad pacjentkami onkologicznymi czy kobietami z problemem nietrzymania moczu.
Resort chce także zwiększyć udział położnych w profilaktyce raka szyjki macicy oraz pobieraniu cytologii płynnej.
Krytyczne stanowisko położnych i odpowiedź resortu
Przypomnijmy, że już 16 maja Ogólnopolskie Stowarzyszenie Położnych Rodzinnych opublikowało krytyczne stanowisko wobec projektu ustawy.
Organizacja oceniła, że proponowane rozwiązania mogą prowadzić do „zacierania tożsamości zawodu położnej i obniżania standardów opieki nad kobietą, matką i noworodkiem”.
W komunikacie podkreślono również, że położnictwo pozostaje samodzielnym zawodem medycznym wymagającym wieloletniego przygotowania teoretycznego i praktycznego.
– Położna to nie „specjalizacja”, którą można otrzymać po kilkunastu miesiącach nauki – napisano w stanowisku.
18 maja do sprawy odniosło się Ministerstwo Zdrowia. W opublikowanym komunikacie resort zapewnił, że projekt nie zakłada likwidacji zawodu położnej.
– Propozycja zmian zawartych w projekcie ustawy nie likwiduje zawodu położnej – przekazało MZ.
Ministerstwo podkreślało również, że celem zmian jest zwiększenie elastyczności kształcenia oraz ułatwienie absolwentom wejścia na rynek pracy.
Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych: projekt odbiega od wcześniejszych ustaleń
Dzisiaj odbyła się też konferencja prasowa Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych poświęcona projektowi ustawy.
Prezes NRPiP Mariola Łodzińska podkreślała, że samorząd zawodowy oczekiwał nowelizacji ustawy, ale obecny projekt znacząco odbiega od ustaleń wypracowanych przez ministerialny zespół powołany w sierpniu 2023 roku.
– Rozwiązania dotyczące odejścia od samodzielnego kształcenia na kierunku położnictwo nie były rozwiązaniami, które zostały wypracowane przez zespół – powiedziała Mariola Łodzińska.
Jak wskazywano podczas konferencji, zespół zakończył prace w lipcu 2024 roku i przekazał do Ministerstwa Zdrowia projekt zakładający utrzymanie odrębnego kształcenia położnych.
Przedstawicielki środowiska wielokrotnie podkreślały, że położnictwo jest osobnym zawodem wymagającym wieloletniego przygotowania klinicznego.
Samorząd chce utrzymania odrębnego kształcenia położnych
Podczas konferencji przypominano, że obecny model przewiduje co najmniej trzyletnie studia i 4600 godzin kształcenia zawodowego. Przedstawicielki Komisji Położnych podkreślały, że nigdy nie rekomendowały odejścia od odrębnego systemu kształcenia.
– Zawsze staliśmy na stanowisku, że kształcenie położnych musi być odrębnym kształceniem. Jest to odrębny zawód, wymaga specyficznego kształcenia, dlatego cały czas wnioskowałyśmy, zgodnie zresztą z przyjętym programem VIII Krajowego Zjazdu, o pozostawienie systemu kształcenia na dotychczasowym poziomie – mówiły przedstawicielki środowiska.
Jednocześnie samorząd zawodowy przyznał, że dostrzega problemy rynku pracy związane z niżem demograficznym i zamykaniem oddziałów położniczych.
NRPiP proponuje jednak inne rozwiązania, m.in. rozwijanie nowych świadczeń dla położnych, porad okołomenopauzalnych czy szerszego wykorzystania kompetencji w opiece długoterminowej, paliatywnej oraz edukacji zdrowotnej.
Obawy dotyczą także jakości kształcenia
Podczas konferencji pojawiły się również zastrzeżenia dotyczące planowanych zmian w systemie akredytacji. Mariola Łodzińska zwracała uwagę, że projekt przewiduje likwidację Krajowej Szkoły Akredytacyjnej Pielęgniarek i Położnych i włączenie jej do Państwowej Komisji Akredytacyjnej.
Zdaniem samorządu może to osłabić nadzór nad jakością kształcenia pielęgniarek i położnych.
Konsultacje trwają, emocje nie opadają
Wtorkowe wydarzenia pokazały skalę napięcia wokół projektu nowej ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej. Ministerstwo Zdrowia przekonuje, że proponowane rozwiązania mają zwiększyć elastyczność systemu i lepiej odpowiadać na problemy rynku pracy. Środowisko położnych obawia się natomiast osłabienia odrębności zawodu i pogorszenia jakości kształcenia. Na obecnym etapie projekt pozostaje w konsultacjach publicznych, a ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianie.
Główne wnioski
- Do Ministerstwa Zdrowia wpłynęło już około tysiąca uwag do projektu ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej, a według resortu większość zgłoszeń dotyczy powtarzających się zastrzeżeń.
- Największe kontrowersje budzi nowy model kształcenia położnych, zakładający wcześniejsze ukończenie pielęgniarstwa oraz dodatkowe 18 miesięcy i minimum 3000 godzin nauki.
- Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych twierdzi, że takie rozwiązania nie były ustalone przez ministerialny zespół, który zakończył prace nad projektem w lipcu 2024 roku.
- Środowisko położnych obawia się osłabienia odrębności zawodu i pogorszenia jakości kształcenia, natomiast resort wskazuje na problemy rynku pracy i potrzebę większej elastyczności systemu.
Źródło:
- MZ
- NIPIP
