Zaledwie 15% mieszkańców województwa łódzkiego uprawnionych do profilaktycznej kolonoskopii skorzystało z tego badania w 2024 roku. A wyniki są niepokojące – aż u 27 osób zdiagnozowano zmiany nowotworowe wymagające natychmiastowego leczenia. Dlaczego tak mało Polaków decyduje się na profilaktykę raka jelita grubego, mimo dostępności darmowych badań w ramach NFZ?
Niska frekwencja na badaniach przesiewowych NFZ
Anna Leder, rzeczniczki łódzkiego oddziału NFZ, poinformowała, że na kolonoskopię zgłosiło się tylko 15% uprawnionych mieszkańców regionu. Kobiety stanowiły większość pacjentów – aż 60%. Niestety, mimo szeroko zakrojonych działań informacyjnych, zainteresowanie badaniem pozostaje niskie.
Program skierowany jest do osób w wieku 50–65 lat, które w ciągu ostatnich 10 lat nie wykonywały kolonoskopii, oraz do młodszych pacjentów (40–49 lat), jeśli w ich rodzinie występowały przypadki raka jelita grubego.
Zmiany nowotworowe wykrywane zbyt późno
Wśród 3,6 tys. pacjentów, którzy w 2024 roku zdecydowali się na badanie, u 27 wykryto zmiany nowotworowe. Najmłodszy pacjent miał zaledwie 51 lat. Warto podkreślić, że wczesne rozpoznanie raka zwiększa szanse na przeżycie do 95%, podczas gdy w zaawansowanych stadiach wynosi już tylko 60–80%.
Eksperci alarmują, że wiele osób ignoruje pierwsze objawy choroby, takie jak:
- bóle brzucha,
- zmiany rytmu wypróżnień (biegunki lub zaparcia),
- ślady krwi w stolcu,
- anemia o niewyjaśnionym podłożu.
Kolonoskopia w ramach NFZ – procedura i dostępność
Badanie kolonoskopowe w ramach programu profilaktycznego jest bezpłatne, obejmuje usunięcie polipów, znieczulenie oraz badanie histopatologiczne. Kwalifikacja do badania odbywa się na podstawie ankiety.
W województwie łódzkim kolonoskopię można wykonać w 23 placówkach, które zapewniają komfortowe warunki, w tym znieczulenie ogólne. W 2024 roku aż 80% pacjentów zakwalifikowana do znieczulenia ogólnego.
Dlaczego Polacy unikają kolonoskopii? Główne bariery i mity
Kolonoskopia to jedno z najskuteczniejszych badań profilaktycznych w walce z rakiem jelita grubego. Mimo tego, wielu Polaków unika tego badania, nawet gdy jest ono dostępne bezpłatnie w ramach programów NFZ. Co stoi za tym zjawiskiem? Jakie są najczęstsze bariery i mity, które wpływają na decyzje pacjentów?
Strach przed bólem i dyskomfortem
Wielu pacjentów rezygnuje z kolonoskopii, obawiając się bólu i nieprzyjemnych doznań podczas badania. W rzeczywistości większość placówek oferuje znieczulenie ogólne, które eliminuje odczuwanie dyskomfortu. W Łódzkim aż 80% pacjentom w 2024 roku wykonano badanie w znieczuleniu.
Niewiedza o znaczeniu profilaktyki
Brak świadomości na temat roli kolonoskopii w zapobieganiu nowotworom to kolejna istotna bariera. Rak jelita grubego rozwija się często bezobjawowo, a jego wczesne wykrycie daje szanse na 95% przeżycia. Niestety, wielu Polaków nie zdaje sobie sprawy, że badanie to może dosłownie uratować życie.
Wstyd i obawy natury intymnej
Kolonoskopia to badanie, które wielu pacjentów postrzega jako krępujące. Wstyd związany z intymnym charakterem procedury często przeważa nad świadomością korzyści zdrowotnych. Edukacja i otwarta rozmowa z lekarzem mogą pomóc przełamać te obawy.
Brak czasu i trudności organizacyjne
Zabieg kolonoskopii wymaga odpowiedniego przygotowania, w tym zastosowania diety i środków przeczyszczających dzień przed badaniem. W codziennym pośpiechu wielu pacjentów rezygnuje z badania, uznając je za zbyt czasochłonne. Jednak warto pamiętać, że poświęcenie jednego dnia może zapobiec poważnym problemom zdrowotnym w przyszłości.
Mity dotyczące badania
Wiele osób wierzy w fałszywe przekonania na temat kolonoskopii, takie jak:
- „To badanie jest niebezpieczne” – w rzeczywistości ryzyko powikłań jest minimalne.
- „Tylko osoby z objawami powinny je wykonać” – kolonoskopia jest przede wszystkim badaniem profilaktycznym, zalecanym również osobom bez objawów.
Alternatywne drogi diagnostyki
Kolonoskopię można także wykonać poza programem profilaktycznym, na zlecenie lekarza POZ. W Łódzkiem badania te oferuje 46 pracowni endoskopowych współpracujących z NFZ. W 2024 roku liczba pacjentów korzystających z tej opcji wyniosła 40,2 tys., a NFZ przeznaczył na ten cel 42,6 mln zł.
