Podczas siedemdziesiątego dziewiątego Światowego Zgromadzenia Zdrowia (WHA), które odbyło się w dniach 18–23 maja 2026 roku, państwa członkowskie WHO oraz globalni partnerzy zdrowotni ponownie potwierdzili swoje zaangażowanie w realizację Agendy Szczepień 2030 (IA2030). Dyskusje prowadzone w Genewie pokazały jednak, że światowy system szczepień znajduje się dziś pod coraz większą presją wynikającą z konfliktów, kryzysów klimatycznych, problemów gospodarczych oraz rosnącej dezinformacji. Eksperci podkreślali, że szczepienia pozostają jedną z najbardziej skutecznych i opłacalnych interwencji zdrowia publicznego, a jednocześnie fundamentem bezpieczeństwa epidemiologicznego i odporności systemów ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego państwa członkowskie WHO alarmują o spadku wyszczepialności i rosnących nierównościach w dostępie do szczepień
- Jakie znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego ma realizacja Agendy Szczepień 2030 (IA2030)
- W jaki sposób dezinformacja i spadek zaufania społecznego wpływają na programy szczepień na świecie
- Dlaczego WHO oraz partnerzy globalni stawiają na rozwój krajowych systemów szczepień i regionalną produkcję szczepionek
WHO i państwa członkowskie bronią Agendy Szczepień 2030
Agenda Szczepień 2030 (Immunization Agenda 2030 – IA2030) stanowi globalną strategię WHO, której celem jest zapewnienie równego dostępu do szczepień oraz ograniczenie liczby zgonów możliwych do uniknięcia dzięki immunizacji. Podczas obrad WHA ponad 70 państw członkowskich, grup regionalnych, organizacji zawodowych oraz partnerów technicznych wyraziło poparcie dla śródokresowego przeglądu IA2030. Delegaci podkreślali, że skuteczne programy szczepień są dziś kluczowe nie tylko dla zapobiegania chorobom zakaźnym, ale również dla budowania gotowości na przyszłe pandemie i kryzysy zdrowotne.
W centrum debaty znalazła się potrzeba wzmacniania krajowych programów szczepień oraz ich większej integracji z podstawową opieką zdrowotną. Szczególną uwagę zwrócono na państwa dotknięte konfliktami, katastrofami klimatycznymi i niestabilnością gospodarczą, gdzie dostęp do szczepień pozostaje ograniczony.
Światowy system szczepień pod presją
Podczas dyskusji wielokrotnie podkreślano, że realizacja celów IA2030 przebiega wolniej, niż zakładano. WHO oraz państwa członkowskie alarmują, że globalny krajobraz szczepień staje się coraz bardziej niestabilny. Jednym z najważniejszych problemów pozostaje wzrost liczby ognisk odry oraz spadek poziomu wyszczepialności w wielu regionach świata. Eksperci zwracali uwagę, że pandemia COVID-19 pozostawiła trwałe luki w systemach szczepień, a część krajów nadal nie zdołała odbudować poziomu immunizacji sprzed pandemii.
Szczególne obawy dotyczą dzieci, które nie otrzymały żadnej dawki szczepionki lub zostały zaszczepione jedynie częściowo. Delegaci podkreślali konieczność intensyfikacji działań mających na celu dotarcie do tych grup populacyjnych. Jednocześnie pozytywnie oceniono inicjatywę „Big Catch-Up”, której celem jest odbudowa poziomu szczepień rutynowych i docieranie do dzieci pominiętych przez system ochrony zdrowia.
Finansowanie szczepień pozostaje kluczowym wyzwaniem
W trakcie obrad wielokrotnie podkreślano, że bez stabilnego finansowania świat może stanąć wobec regresu w zakresie kontroli chorób zakaźnych. Państwa członkowskie apelowały o utrzymanie wysokiego poziomu inwestycji w szczepienia oraz o dalsze zaangażowanie polityczne. Coraz częściej wskazywano również na konieczność zwiększania krajowej odpowiedzialności za finansowanie programów immunizacji.
Eksperci zwracali uwagę, że uzależnienie od zewnętrznych dostaw szczepionek może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego. Z tego powodu wiele państw podkreślało potrzebę rozwoju regionalnych zdolności produkcyjnych oraz dywersyfikacji łańcuchów dostaw. W opinii delegatów rozwój lokalnej produkcji szczepionek może zwiększyć odporność systemów zdrowotnych na przyszłe kryzysy epidemiologiczne i geopolityczne.
Dezinformacja coraz większym zagrożeniem dla zdrowia publicznego
Jednym z najczęściej poruszanych tematów podczas WHA była rosnąca skala dezinformacji dotyczącej szczepień. Państwa członkowskie alarmowały, że fałszywe narracje rozpowszechniane za pośrednictwem platform cyfrowych przyczyniają się do wzrostu nieufności wobec szczepień i osłabiają skuteczność programów immunizacyjnych.
Delegaci podkreślali, że odbudowa zaufania społecznego będzie jednym z najważniejszych warunków realizacji celów IA2030. Wskazywano na konieczność inwestowania w komunikację zdrowotną, edukację społeczną oraz strategie oparte na dowodach naukowych. Wielu ekspertów zwracało uwagę, że walka z dezinformacją wymaga współpracy rządów, organizacji zdrowotnych, środowiska medycznego oraz platform cyfrowych.
Przyszłość szczepień będzie oparta na cyfryzacji i podejściu „life-course”
Podczas obrad przedstawiono również wizję przyszłości programów szczepień. Wiele państw zaprezentowało postępy we wdrażaniu nowych szczepionek, rozbudowie systemów nadzoru epidemiologicznego oraz cyfrowych rejestrów szczepień. Coraz większy nacisk kładzie się także na podejście „life-course immunization”, zakładające ochronę zdrowia poprzez szczepienia na każdym etapie życia — od okresu niemowlęcego po wiek senioralny.
Delegaci podkreślali również znaczenie włączania szczepień do krajowych strategii gotowości pandemicznej oraz do podstawowej opieki zdrowotnej. Zdaniem ekspertów takie podejście może zwiększyć odporność systemów zdrowotnych na przyszłe kryzysy epidemiologiczne. WHO zadeklarowała dalsze wsparcie dla realizacji zaleceń wynikających z przeglądu śródokresowego IA2030. Organizacja zapowiedziała intensyfikację działań ukierunkowanych na wyrównywanie dostępu do szczepień, odbudowę zaufania społecznego oraz pogłębianie współpracy z partnerami takimi jak Gavi i UNICEF.
Sukces IA2030 zależy od zaufania i solidarności
Dyskusje prowadzone podczas 79. Światowego Zgromadzenia Zdrowia pokazały, że przyszłość globalnych programów szczepień będzie zależała nie tylko od rozwoju nowych technologii i innowacji naukowych. Równie istotne pozostają stabilne finansowanie, długoterminowe zaangażowanie polityczne, skuteczna komunikacja zdrowotna oraz międzynarodowa solidarność. Delegaci zgodnie podkreślali, że nadchodzące lata będą decydujące dla realizacji celów Agendy Szczepień 2030.
W obliczu rosnących zagrożeń epidemiologicznych oraz postępującej dezinformacji utrzymanie wysokiego poziomu wyszczepialności może okazać się jednym z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego obecnej dekady.
Główne wnioski
- Państwa członkowskie WHO ponownie potwierdziły globalne wsparcie dla Agendy Szczepień 2030.
- Eksperci ostrzegają przed spadkiem wyszczepialności, wzrostem liczby ognisk odry i nasilającą się dezinformacją.
- Kluczowe znaczenie mają inwestycje krajowe, odbudowa zaufania społecznego oraz rozwój regionalnej produkcji szczepionek.
- WHO zapowiada dalsze działania na rzecz wyrównywania dostępu do szczepień i wzmacniania systemów ochrony zdrowia.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/26-05-2026-global-health-leaders-reaffirm-commitment-to-immunization-agenda-2030
