Systemy ochrony zdrowia w całej Europie przechodzą stopniową transformację. Choć liczba łóżek szpitalnych nadal pozostaje jednym z podstawowych wskaźników oceny dostępności opieki stacjonarnej, rozwój medycyny, nowych technologii oraz opieki ambulatoryjnej sprawia, że ich liczba od wielu lat systematycznie maleje. Najnowsze dane Eurostatu pokazują, że w 2024 roku w Unii Europejskiej przypadało średnio 507 łóżek szpitalnych na 100 tys. mieszkańców.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniała się liczba łóżek szpitalnych w Unii Europejskiej i dlaczego od kilkunastu lat obserwowany jest trend spadkowy,
- Które kraje UE dysponują największą i najmniejszą liczbą łóżek szpitalnych w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców,
- Jakie znaczenie mają łóżka rehabilitacyjne oraz opieki długoterminowej dla funkcjonowania współczesnych systemów ochrony zdrowia,
- Dlaczego mniejsza liczba łóżek szpitalnych nie zawsze oznacza gorszą dostępność świadczeń medycznych.
W UE dostępnych jest około 2,3 mln łóżek szpitalnych
Według danych Eurostatu w 2024 roku w krajach Unii Europejskiej funkcjonowało około 2,3 miliona łóżek szpitalnych. Zdecydowana większość była przeznaczona do opieki leczniczej, natomiast pozostałe wykorzystywano przede wszystkim w rehabilitacji, opiece długoterminowej oraz innych świadczeniach stacjonarnych.
Średni wskaźnik wyniósł 507 łóżek szpitalnych na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy rok wcześniej było ich 511. To kolejny etap wieloletniego trendu – jeszcze w 2009 roku wskaźnik ten osiągał 582 łóżka na 100 tys. mieszkańców. Eksperci wskazują, że spadek nie musi oznaczać pogorszenia dostępności świadczeń. Jest on przede wszystkim efektem:
- rozwoju nowoczesnych metod leczenia,
- skrócenia czasu hospitalizacji,
- przenoszenia wielu procedur do opieki ambulatoryjnej i jednodniowej,
- reorganizacji systemów ochrony zdrowia oraz rozwoju opieki długoterminowej poza szpitalami.
Bułgaria liderem pod względem liczby łóżek szpitalnych
Między państwami członkowskimi UE nadal występują bardzo duże różnice w liczbie dostępnych łóżek. Najwyższe wskaźniki w 2024 roku odnotowano w:
- Bułgarii – 870 łóżek na 100 tys. mieszkańców,
- Niemczech – 759,
- Rumunii – 731,
- Austrii – 655,
- Czechach – 639.
Niemcy pozostają jednocześnie krajem dysponującym największą liczbą łóżek w ujęciu bezwzględnym – około 634 tys.
W których krajach łóżek jest najmniej?
Na drugim biegunie znajdują się państwa, które od lat rozwijają model opieki oparty na leczeniu ambulatoryjnym oraz krótszych hospitalizacjach. Najniższe wskaźniki odnotowano w:
- Szwecji – 187 łóżek na 100 tys. mieszkańców,
- Holandii – 221,
- Danii – 226,
- Finlandii – 248,
- Hiszpanii – 283,
- Irlandii – 293.
W sześciu państwach UE liczba łóżek szpitalnych nie przekraczała 300 na 100 tys. mieszkańców.
Jak zmieniała się liczba łóżek w ostatniej dekadzie?
Porównanie danych z lat 2014–2024 pokazuje, że większość państw UE ograniczyła liczbę łóżek szpitalnych. Największy względny spadek odnotowano w Finlandii, gdzie liczba łóżek zmniejszyła się o 44%. Z kolei wzrost liczby łóżek wystąpił jedynie w siedmiu krajach:
- Irlandii (+32%),
- Malcie (+11%),
- Cyprze (+10%),
- Bułgarii (+9%),
- Rumunii (+4%),
- Portugalii (+3%),
- Hiszpanii (+0,5%).
Zmiany te odzwierciedlają różne strategie organizacji systemów ochrony zdrowia oraz inwestycje w opiekę pozaszpitalną.
Coraz mniej łóżek do leczenia ostrego
Eurostat przeanalizował również zmiany w liczbie łóżek przeznaczonych do leczenia ostrego. Między 2014, a 2024 rokiem wzrost liczby takich łóżek odnotowano jedynie w czterech krajach:
- Bułgarii,
- Rumunii,
- Irlandii,
- Grecji.
Największe spadki zanotowano natomiast na Litwie, w Luksemburgu oraz Austrii. Według Eurostatu łóżka opieki leczniczej służą przede wszystkim pacjentom wymagającym leczenia ostrego, którego celem jest ograniczenie objawów choroby lub zapobieganie jej powikłaniom.
Polska zwiększyła liczbę łóżek rehabilitacyjnych
Interesujące zmiany dotyczą rehabilitacji. Spośród państw UE aż 12 zwiększyło liczbę łóżek rehabilitacyjnych przypadających na mieszkańców. Jednym z liderów wzrostu była Polska, gdzie liczba takich łóżek zwiększyła się o 29 na 100 tys. mieszkańców, co było najwyższym wynikiem spośród analizowanych krajów. Wzrost odnotowano również w Austrii, Rumunii i Bułgarii. Jednocześnie 13 państw ograniczyło liczbę łóżek rehabilitacyjnych, a największy spadek wystąpił na Malcie.
Łóżka opieki długoterminowej nadal rozwijają się poza szpitalami
W wielu krajach opieka długoterminowa jest stopniowo przenoszona poza szpitale. W 2024 roku w całej UE funkcjonowało około 3,6 miliona łóżek w placówkach pielęgniarskich oraz innych stacjonarnych placówkach opieki długoterminowej. Najwyższe wskaźniki odnotowano w:
- Holandii – 1390 łóżek na 100 tys. mieszkańców,
- Szwecji – 1298,
- Belgii – 1249,
- Malcie – 1222,
- Finlandii – 1202.
Najmniejszą liczbą takich łóżek dysponowały:
- Grecja – 20 na 100 tys. mieszkańców,
- Bułgaria – 26,
- Portugalia – 94.
Polska znalazła się w grupie państw posiadających od 225 do 351 łóżek opieki długoterminowej na 100 tys. mieszkańców, co oznacza wynik wyraźnie niższy od liderów zestawienia.
Dlaczego liczba łóżek szpitalnych spada?
Sama liczba łóżek nie jest dziś jedynym miernikiem wydolności systemu ochrony zdrowia. Coraz większe znaczenie mają organizacja świadczeń, dostęp do diagnostyki, nowoczesnych terapii oraz możliwości leczenia poza szpitalem.
Rozwój chirurgii małoinwazyjnej, medycyny jednodniowej, telemedycyny oraz skuteczniejszych metod leczenia sprawia, że wielu pacjentów wymaga krótszych hospitalizacji niż jeszcze kilkanaście lat temu. Jednocześnie część opieki nad osobami przewlekle chorymi przenoszona jest do wyspecjalizowanych placówek opieki długoterminowej oraz środowiskowej.
Nie oznacza to jednak, że kwestia dostępności łóżek traci znaczenie. W sytuacjach kryzysowych, takich jak epidemie czy gwałtowny wzrost liczby hospitalizacji, odpowiednia infrastruktura nadal pozostaje jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa zdrowotnego państw.
Główne wnioski
- W 2024 roku w Unii Europejskiej przypadało średnio 507 łóżek szpitalnych na 100 tys. mieszkańców, wobec 511 rok wcześniej i 582 w 2009 roku, co potwierdza utrzymujący się trend spadkowy.
- Najwyższy wskaźnik liczby łóżek szpitalnych odnotowano w Bułgarii (870 na 100 tys. mieszkańców), a następnie w Niemczech (759) i Rumunii (731). Najniższe wartości wystąpiły w Szwecji (187), Holandii (221) i Danii (226).
- Polska znalazła się wśród krajów, które zwiększyły liczbę łóżek rehabilitacyjnych – w latach 2014–2024 ich liczba wzrosła o 29 na 100 tys. mieszkańców, co było najwyższym wzrostem w UE.
- W zakresie opieki długoterminowej poza szpitalami liderem pozostaje Holandia z 1390 łóżkami na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy najniższe wskaźniki odnotowano w Grecji (20) i Bułgarii (26).
Źródło:
- https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260713-1
- https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Healthcare_resource_statistics_-_beds
