Popularne leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego mogą zwiększać skuteczność terapii wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Naukowcy z Northwestern Medicine i Uniwersytetu w Kilonii wykazali, że inhibitory ACE i sartany stosowane razem z wedolizumabem wiązały się z mniejszym ryzykiem hospitalizacji i operacji usunięcia jelita grubego. Wyniki badania opublikowanego 9 listopada 2026 roku w „Nature Medicine” wskazują na nowy mechanizm zapalny, który może stać się celem przyszłych terapii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak leki na nadciśnienie mogą wpływać na skuteczność leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG).
- Jakie wyniki przyniosło badanie Northwestern Medicine i Uniwersytetu w Kilonii obejmujące tysiące pacjentów.
- Dlaczego inhibitory ACE i sartany mogą ograniczać ryzyko hospitalizacji oraz operacji usunięcia jelita grubego.
- Jak odkrycie nowych mechanizmów zapalnych może pomóc w personalizacji leczenia WZJG.
Leki na nadciśnienie a leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa, WZJG) jest przewlekłą chorobą zapalną jelit, która prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej okrężnicy. Objawia się m.in. biegunką, krwawieniem z odbytu, bólem brzucha i przewlekłym zmęczeniem. Choroba często rozpoczyna się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości i może znacząco ograniczać codzienne funkcjonowanie.
W Stanach Zjednoczonych WZJG dotyczy ponad miliona osób. Pomimo rozwoju nowoczesnych terapii biologicznych wielu pacjentów nie osiąga trwałej remisji. Jednym z leków stosowanych w WZJG jest wedolizumab (Entyvio), przeciwciało monoklonalne ograniczające migrację komórek zapalnych do jelit. Jednak odpowiedź na leczenie jest zróżnicowana, a u części chorych utrzymuje się aktywny stan zapalny. Nowe badanie sugeruje, że przyczyną nieskuteczności terapii może być specyficzny mechanizm zapalny obejmujący naczynia krwionośne jelita grubego.
Badanie obejmujące tysiące pacjentów z WZJG
Zespół kierowany przez dr. Parambira Dulaia z Northwestern Medicine oraz dr. Stefana Schreibera z Uniwersytetu w Kilonii przeanalizował dane ponad 1300 uczestników dwóch badań klinicznych wedolizumabu. Naukowcy oceniali zmiany częstości wypróżnień i nasilenia krwawienia z odbytu, identyfikując różne wzorce odpowiedzi na leczenie. Następnie przeprowadzili analizy próbek krwi i biopsji jelita, badając aktywność genów oraz białek.
Wykazano, że słaba odpowiedź na wedolizumab była związana z zapaleniem naczyń krwionośnych w obrębie jelita grubego. Co istotne, proces ten wiązał się z aktywnością szlaku biologicznego, na który oddziałują powszechnie stosowane leki przeciwnadciśnieniowe. Chodzi o inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE) oraz antagonistów receptora angiotensyny II (ARB), nazywanych sartanami.
Inhibitory ACE i sartany mogą ograniczać powikłania WZJG
Aby sprawdzić kliniczne znaczenie odkrycia, badacze przeanalizowali dokumentację medyczną niemal 9000 pacjentów, u których współwystępowały wrzodziejące zapalenie jelita grubego i nadciśnienie tętnicze. W grupie leczonej wedolizumabem osoby przyjmujące jednocześnie inhibitory ACE lub sartany rzadziej wymagały hospitalizacji oraz operacyjnego usunięcia jelita grubego (kolektomii).
Co ważne, podobnej zależności nie zaobserwowano w przypadku innych klas leków przeciwnadciśnieniowych. Ponadto korzyści nie występowały u pacjentów otrzymujących inhibitory ACE lub ARB w połączeniu z innymi terapiami WZJG. Wyniki sugerują zatem, że potencjalne działanie tych leków może być związane z konkretnym mechanizmem biologicznym wpływającym na odpowiedź na wedolizumab. Należy jednak podkreślić, że analiza miała charakter obserwacyjny. Nie udowodniono jeszcze, że dodanie leków przeciwnadciśnieniowych bezpośrednio poprawia skuteczność leczenia WZJG.
Nowy mechanizm zapalny jako cel przyszłych terapii
Odkrycie związku między zapaleniem naczyń jelitowych, a odpowiedzią na wedolizumab otwiera możliwość opracowania nowych strategii terapeutycznych. Układ renina–angiotensyna–aldosteron (RAA), na który działają inhibitory ACE i sartany, uczestniczy przede wszystkim w regulacji ciśnienia tętniczego. Jednocześnie jego aktywność może wpływać na procesy zapalne i funkcjonowanie naczyń krwionośnych.
Naukowcy przypuszczają, że oddziaływanie na ten szlak może ograniczać mechanizmy odpowiedzialne za oporność na wedolizumab. Szczególnie interesująca jest możliwość wykorzystania już dostępnych, stosunkowo niedrogich leków generycznych. Takie podejście, określane jako repozycjonowanie leków, pozwala poszukiwać nowych zastosowań substancji wykorzystywanych wcześniej w innych wskazaniach.
Czy leki na nadciśnienie będą stosowane u wszystkich pacjentów z WZJG?
Autorzy badania podkreślają, że na obecnym etapie nie ma podstaw do rutynowego włączania inhibitorów ACE lub sartanów do leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci z prawidłowym ciśnieniem tętniczym. Podawanie im leków obniżających ciśnienie mogłoby prowadzić do działań niepożądanych, w tym niedociśnienia.
Dlatego konieczne są prospektywne badania kliniczne, które pozwolą określić skuteczność, bezpieczeństwo oraz optymalne zastosowanie nowej strategii. Badacze rozważają również opracowanie leków działających na zidentyfikowany szlak zapalny bez wywoływania typowego efektu przeciwnadciśnieniowego.
Biomarkery mogą pomóc przewidywać odpowiedź na wedolizumab
Kolejnym kierunkiem badań jest opracowanie testu diagnostycznego umożliwiającego wcześniejsze rozpoznawanie pacjentów, którzy prawdopodobnie nie odpowiedzą na wedolizumab. Zespół Northwestern Medicine pracuje nad wykorzystaniem markerów biologicznych związanych z zapaleniem naczyń jelitowych i opornością na leczenie.
Taki test mógłby wspierać personalizację terapii, ograniczać wielomiesięczne stosowanie nieskutecznych leków i przyspieszać wybór alternatywnych metod leczenia. Ma to szczególne znaczenie w WZJG, gdzie utrzymująca się aktywność choroby zwiększa ryzyko hospitalizacji, powikłań oraz konieczności leczenia chirurgicznego.
Nowa szansa na skuteczniejsze leczenie chorób zapalnych jelit
Badanie Northwestern Medicine i Uniwersytetu w Kilonii wskazuje na potencjalnie istotny związek między działaniem leków przeciwnadciśnieniowych, a skutecznością terapii biologicznej wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Najważniejszym odkryciem jest identyfikacja mechanizmu zapalnego, który może odpowiadać za słabą reakcję na wedolizumab i jednocześnie stanowić cel nowych interwencji farmakologicznych.
Choć wyniki wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych, mogą przyczynić się do rozwoju bardziej spersonalizowanego leczenia WZJG oraz ograniczenia ciężkich powikłań choroby.
Główne wnioski
- Inhibitory ACE i sartany stosowane z wedolizumabem wiązały się z mniejszym ryzykiem hospitalizacji i usunięcia jelita grubego u pacjentów z WZJG.
- Badanie Northwestern Medicine i Uniwersytetu w Kilonii objęło ponad 1300 uczestników badań klinicznych oraz niemal 9000 pacjentów z WZJG i nadciśnieniem.
- Słaba odpowiedź na wedolizumab była związana z zapaleniem naczyń krwionośnych jelita grubego i aktywnością szlaku, na który działają leki przeciwnadciśnieniowe.
- Wyniki opublikowane w „Nature Medicine” wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych, zanim leki na nadciśnienie będzie można stosować w nowym wskazaniu.
Źródło:
- A taxonomy of ulcerative colitis defined by individual patient-reported response trajectories, „Nature Medicine”, 9 listopada 2026 r. https://www.nature.com/articles/s41591-026-04741-8
