W Kielcach powstanie jedno z najnowocześniejszych centrów badań molekularnych w Polsce. Przy Świętokrzyskie Centrum Onkologii zostanie zrealizowana strategiczna inwestycja naukowo-medyczna – Centrum Badań Molekularnych (CBM). Projekt o wartości ponad 155 mln zł ma wypełnić kluczową lukę w krajowej infrastrukturze badań nad nowoczesnymi terapiami komórkowymi i molekularnymi. Zakończenie budowy planowane jest na 2029 rok, a pierwsi pacjenci mają skorzystać z efektów prac centrum kilka lat później.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym będzie Centrum Badań Molekularnych w Kielcach i jakie luki w polskiej infrastrukturze badawczej ma wypełnić.
- Jakie nowoczesne terapie będą tam rozwijane, w tym terapie komórkowe CAR-T i TILs.
- Dlaczego inwestycja może znacząco obniżyć koszt innowacyjnego leczenia onkologicznego i zwiększyć dostęp pacjentów do terapii.
- Jakie znaczenie CBM będzie miało dla regionu świętokrzyskiego i systemu ochrony zdrowia w Polsce.
Centrum Badań Molekularnych – zaplecze dla medycyny przyszłości
CBM będzie nową jednostką badawczo-rozwojową zlokalizowaną na terenie ŚCO. Głównym celem projektu jest stworzenie kompleksowego zaplecza naukowo-technicznego do prowadzenia:
- wielkoskalowych badań molekularnych,
- zaawansowanych prac z zakresu inżynierii genetycznej,
- rozwoju i wytwarzania terapii komórkowych nowej generacji.
Podczas konferencji prasowej prof. Stanisław Góźdź, dyrektor ŚCO, podkreślił znaczenie tej inwestycji dla pacjentów:
Często mówimy pacjentom, żeby nie tracili nadziei, żeby wierzyli, że medycyna idzie do przodu. Dziś mogę powiedzieć z pełnym przekonaniem: marzenia spełniają się także w medycynie. To Centrum jest spełnieniem marzeń wielu lekarzy, naukowców, ale przede wszystkim pacjentów o leczeniu skutecznym i nowoczesnym.
Jak dodał, CBM będzie „nowoczesną fabryką, w której komórki pacjenta będą tak modyfikowane, że staną się one lekami”.
Trzy filary działalności Centrum Badań Molekularnych
W strukturze CBM zaplanowano trzy wyspecjalizowane piony badawcze:
- Centrum Badań Kompleksowego Profilowania Molekularnego Nowotworów – prowadzące zaawansowane analizy genomiczne, transkryptomiczne i proteomiczne, w tym z wykorzystaniem technik NGS i genomiki przestrzennej.
- Centrum Inżynierii Genetycznej – odpowiedzialne za projektowanie i syntezę wektorów genetycznych, zarówno wirusowych, jak i niewirusowych.
- Centrum Eksperymentalnych Terapii Komórkowych – umożliwiające badania nad terapiami CAR-T, TILs oraz prowadzenie wczesnych faz badań klinicznych w standardzie GMP.
Tak szeroki zakres działalności pozwoli na realizację całego łańcucha procesu badawczo-rozwojowego – od identyfikacji celu molekularnego po zastosowanie terapii u pacjenta.
Terapie CAR-T znacznie tańsze i szerzej dostępne
Jednym z kluczowych argumentów przemawiających za realizacją CBM jest realna poprawa dostępności innowacyjnych terapii, w szczególności CAR-T. Obecnie koszt leczenia jednego pacjenta taką terapią wynosi od 1,8 do 2 mln zł. Jak wyjaśnił prof. Artur Kowalik, kierownik Zakładu Diagnostyki Molekularnej ŚCO:
Obecnie cały koszt leczenia i intensywnej opieki medycznej jednego pacjenta terapią CAR-T wynosi od 1,8 do 2 mln zł. Szacujemy, że przy własnej produkcji leków, taka terapia może kosztować od 300 do 500 tys. zł. Wynika z tego, że pięciokrotnie zwiększy się dostęp do leczenia tego typu terapią.
Oznacza to możliwość leczenia znacznie większej liczby pacjentów – nie tylko z chorobami hematoonkologicznymi, ale w przyszłości również z chorobami autoimmunologicznymi.
Skala inwestycji i źródła finansowania
Całkowita wartość projektu Budowa i wyposażenie Centrum Badań Molekularnych (CBM) wynosi 155 118 001,94 zł. Struktura finansowania obejmuje:
- 113 044 664,57 zł – dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
- 42 073 337,37 zł – wkład własny beneficjenta z budżetu województwa.
Projekt realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021–2027, Priorytet 1: „Fundusze Europejskie dla konkurencyjnej gospodarki”. Okres realizacji inwestycji zaplanowano na lata 2024–2029.
Znaczenie CBM dla regionu i systemu ochrony zdrowia
Marszałek województwa świętokrzyskiego Renata Janik podkreśliła, że inwestycja ma kluczowe znaczenie dla mieszkańców regionu:
Centrum Badań Molekularnych to miejsce, w którym pacjenci będą szybko i precyzyjnie diagnozowani oraz leczeni przy użyciu najnowocześniejszych terapii. A terapie będą dostosowywane do potrzeb pacjentów i będą zdecydowanie tańsze niż dotychczas.
CBM wzmocni pozycję regionu jako ośrodka nowoczesnej medycyny i badań translacyjnych, a jego efekty będą wykorzystywane przez kolejne dekady.
Doświadczenie i współpraca międzynarodowa
Zespół ŚCO posiada już znaczące doświadczenie w obszarze terapii komórkowych, m.in. dzięki projektom realizowanym z udziałem Agencji Badań Medycznych oraz współpracy z zagranicznymi ośrodkami, takimi jak National Cancer Institute w Bethesda (USA). CBM ma umożliwić dalszy rozwój tych kompetencji w skali niedostępnej dotąd w regionie.
Główne wnioski
- W Kielcach powstanie jedno z najnowocześniejszych centrów badań molekularnych w Polsce, zlokalizowane przy Świętokrzyskim Centrum Onkologii.
- Wartość inwestycji przekracza 155 mln zł, z czego ponad 113 mln zł pochodzi z dofinansowania unijnego, a zakończenie budowy zaplanowano na 2029 rok.
- Centrum umożliwi kompleksowy rozwój terapii komórkowych – od profilowania molekularnego, przez inżynierię genetyczną, po produkcję leków w standardzie GMP.
- Własna produkcja terapii CAR-T może obniżyć koszt leczenia jednego pacjenta z ok. 1,8–2 mln zł do 300–500 tys. zł, znacząco zwiększając dostęp do innowacyjnych metod leczenia.
Źródło:
- Świętokrzyskie Centrum Onkologii
