Niepłodność stała się jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku. Nowe, obszerne badanie zespołu z Chin, oparte na danych Global Burden of Disease (GBD) 2021, pokazuje, że problem ten narasta na całym świecie od trzech dekad, dotykając w szczególności kobiet i ujawniając silne zależności od poziomu rozwoju społeczno-ekonomicznego. Wyniki pracy, opublikowane w Chinese Medical Journal, dostarczają ważnych danych dla decydentów zdrowotnych i planowania polityk publicznych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniała się skala globalnego problemu niepłodności w latach 1990–2021 na podstawie danych Global Burden of Disease.
- Dlaczego niepłodność znacznie częściej i szybciej narasta u kobiet niż u mężczyzn.
- Jaką rolę odgrywa poziom rozwoju społeczno-ekonomicznego (SDI) w kształtowaniu obciążenia niepłodnością na świecie.
- Jakie wnioski dla polityki zdrowotnej i alokacji zasobów wynikają z najnowszej analizy chińskich badaczy.
Niepłodność jako globalny problem zdrowotny
Klinicznie niepłodność definiuje się jako brak możliwości zajścia w ciążę po co najmniej roku regularnego, niezabezpieczonego współżycia. Problem ten wykracza jednak daleko poza sferę reprodukcji. Wiąże się z pogorszeniem jakości życia, zwiększonym ryzykiem zaburzeń psychicznych, napięć społecznych oraz – w skali makro – ze spadkiem dzietności i przyspieszonym starzeniem się społeczeństw.
Aby lepiej zrozumieć skalę i dynamikę zjawiska, zespół badawczy pod kierownictwem prof. Zhibina Hu z Nanjing Medical University przeanalizował dane GBD obejmujące lata 1990–2021, koncentrując się na rozpowszechnieniu niepłodności oraz liczbie lat przeżytych z niepełnosprawnością (YLD).
198 milionów osób dotkniętych niepłodnością
Z danych za 2021 rok wynika, że na całym świecie około 198 milionów osób żyło z niepłodnością. Skala problemu była wyraźnie większa wśród kobiet:
- 143,26 mln kobiet (95% UI: 91,40–228,21 mln), co oznacza wzrost o 82% w porównaniu z 1990 rokiem,
- 55,48 mln mężczyzn (95% UI: 33,09–89,19 mln), wzrost o 74% w tym samym okresie.
Podobną tendencję wzrostową odnotowano w przypadku wskaźników YLD, które odzwierciedlają obciążenie chorobą w kontekście funkcjonowania i jakości życia. W 2021 roku YLD związane z niepłodnością wyniosły globalnie 801 995 u kobiet oraz 325 681 u mężczyzn.
Kobiety ponoszą większe i szybciej rosnące obciążenie
Analiza trendów standaryzowanych wiekowo wykazała, że w latach 1990–2021:
- wskaźnik ASPR i ASYR dla niepłodności kobiet rósł średniorocznie o 0,59%,
- dla mężczyzn wzrost ten wynosił 0,50%.
Rok 2010 okazał się punktem zwrotnym – po okresie względnej stabilizacji w wielu regionach nastąpiło gwałtowne przyspieszenie wzrostu obciążenia niepłodnością.
W 2021 roku liczba przypadków niepłodności u kobiet była około 2,6 razy wyższa niż u mężczyzn. Autorzy badania wskazują, że różnica ta wynika zarówno z szerszego spektrum przyczyn biologicznych (m.in. zmniejszona rezerwa jajnikowa, zespół policystycznych jajników), jak i z czynników społeczno-kulturowych, prowadzących do częstszego diagnozowania kobiet oraz niedoszacowania problemu u mężczyzn.
Wiek 35–39 lat – najwyższe ryzyko
Obciążenie niepłodnością wyraźnie różniło się w zależności od wieku. Najwyższe wskaźniki odnotowano w grupie 35–39 lat:
- u kobiet: 13 684 przypadki na 100 000 oraz 74 YLD na 100 000,
- u mężczyzn: 4722 przypadki na 100 000 oraz 26 YLD na 100 000.
Badacze łączą te wyniki z późniejszym podejmowaniem decyzji o rodzicielstwie, zmianami stylu życia oraz narastającymi czynnikami ryzyka zdrowotnego.
Krzywa w kształcie litery S i rola rozwoju społecznego
Jednym z najbardziej interesujących wniosków badania jest zależność między obciążeniem niepłodnością, a poziomem rozwoju społeczno-ekonomicznego, mierzonym wskaźnikiem SDI. Zależność ta przyjmuje kształt litery S:
- w regionach o niskim SDI (<0,5) obciążenie niepłodnością maleje,
- w regionach o średnim SDI (0,5–0,7) wyraźnie rośnie,
- w regionach wysoko rozwiniętych (>0,7) ponownie zaczyna spadać.
Autorzy sugerują, że zjawisko to odzwierciedla złożoną interakcję między urbanizacją, stylem życia, dostępem do opieki zdrowotnej i technologiami leczenia niepłodności.
Chiny: wysoki udział globalny, ale oznaki poprawy
Szczególną uwagę zwraca sytuacja Chin. W 2021 roku kraj ten odpowiadał za:
- 23,59% globalnych przypadków niepłodności u kobiet (33,8 mln),
- 21,47% przypadków u mężczyzn (11,91 mln).
Jednocześnie, w porównaniu z 2019 rokiem, do 2021 roku odnotowano spadek liczby przypadków – o 699 tys. u kobiet i 155 tys. u mężczyzn. Zdaniem autorów badania jest to efekt lepszej edukacji w zakresie zdrowia reprodukcyjnego oraz szerszego dostępu do leczenia niepłodności.
Znaczenie dla polityki zdrowotnej
Wyniki chińskiego badania jednoznacznie pokazują, że niepłodność nie jest problemem marginalnym ani wyłącznie indywidualnym. To rosnące obciążenie zdrowotne o globalnych konsekwencjach demograficznych i społecznych. Autorzy podkreślają, że przedstawione dane mogą stanowić solidną podstawę do:
- planowania alokacji zasobów zdrowotnych,
- rozwoju programów profilaktyki i wczesnej diagnostyki,
- kształtowania polityk wspierających zdrowie reprodukcyjne.
Główne wnioski
- W 2021 roku na świecie około 198 mln osób żyło z niepłodnością, w tym 143 mln kobiet i 55 mln mężczyzn, co oznacza wzrost odpowiednio o 82% i 74% od 1990 roku.
- Obciążenie niepłodnością rośnie szybciej u kobiet – liczba przypadków była w 2021 r. około 2,6 razy wyższa niż u mężczyzn, co wiąże się zarówno z czynnikami biologicznymi, jak i społecznymi.
- Rok 2010 był punktem zwrotnym, po którym w większości regionów świata nastąpił gwałtowny wzrost rozpowszechnienia niepłodności i wskaźników YLD.
- Obciążenie niepłodnością wykazuje zależność w kształcie litery S od poziomu rozwoju (SDI), co ma kluczowe znaczenie dla planowania polityk zdrowotnych i alokacji zasobów.
Źródło:
- https://journals.lww.com/cmj/fulltext/2025/12050/global,_regional,_and_national_prevalence_and.6.aspx
