Palenie tytoniu pozostaje jednym z głównych, choć modyfikowalnych, czynników ryzyka chorób cywilizacyjnych. W Polsce, mimo rosnącej świadomości społecznej, uzależnienie od nikotyny wciąż stanowi poważne wyzwanie zdrowotne i ekonomiczne. Jak pokazują najnowsze dane, skuteczna interwencja antynikotynowa może nie tylko uratować życie pacjentów, ale także zmniejszyć ogromne koszty leczenia chorób wywołanych paleniem. Farmaceuci, jako osoby mające codzienny kontakt z pacjentami, odgrywają bardzo ważną rolę w inicjowaniu procesu rzucania palenia. Międzynarodowa Federacja Farmaceutyczna (FIP) przygotowała narzędzia wspierające specjalistów w tej misji.
Palenie tytoniu – wciąż poważny problem zdrowotny i społeczny
Według raportów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), każdego roku palenie tytoniu powoduje śmierć ponad 5 milionów osób na świecie. W Polsce, gdzie według danych nadal pali około 30% dorosłych, skutki zdrowotne i ekonomiczne tego nałogu są odczuwalne w skali całego systemu ochrony zdrowia. W 2012 roku globalne koszty ekonomiczne związane z paleniem tytoniu oszacowano na 1 436 miliardów dolarów, co odpowiada 1,8% światowego PKB. To wyraźny sygnał, że walka z tym uzależnieniem musi być priorytetem nie tylko na poziomie medycznym, ale także społecznym.
- Zobacz koniecznie: E-papierosy i nowe wyroby nikotynowe na celowniku: Polska prezydencja w UE a walka z uzależnieniami
Rola farmaceutów w interwencjach antynikotynowych
Farmaceuci, dzięki codziennemu kontaktowi z pacjentami, są w doskonałej pozycji, aby inicjować interwencje antynikotynowe. Zgodnie z wytycznymi opracowanymi przez Międzynarodową Federację Farmaceutyczną (FIP), farmaceuci mogą efektywnie wspierać pacjentów w rzuceniu palenia na każdym etapie zmiany zachowań uzależniających. Kluczowym elementem wsparcia są modele krótkich interwencji, takie jak:
Model 5A – dla osób gotowych do rzucenia palenia
- Ask (Zapytaj): Systematyczne pytanie pacjentów o używanie tytoniu.
- Advise (Doradź): Udzielenie jasnych, spersonalizowanych porad dotyczących rzucenia palenia.
- Assess (Oceń): Określenie gotowości pacjenta do zmiany.
- Assist (Wspomóż): Przygotowanie indywidualnego planu, np. metodą STAR (Set a date, Tell others, Anticipate challenges, Remove tobacco).
- Arrange (Zaplanuj): Monitorowanie postępów i organizacja wizyt kontrolnych.
Model 5R – dla osób niegotowych do zmiany
- Relevance (Znaczenie): Wskazanie, jak rzucenie palenia może pomóc w realizacji celów życiowych pacjenta.
- Risks (Ryzyka): Podkreślenie negatywnych skutków zdrowotnych wynikających z palenia.
- Rewards (Nagrody): Przedstawienie korzyści zdrowotnych, finansowych i społecznych wynikających z rzucenia nałogu.
- Roadblocks (Bariery): Pomoc w identyfikacji przeszkód oraz wspólne szukanie rozwiązań.
- Repetition (Powtarzanie): Systematyczne przypominanie pacjentowi o możliwości zaprzestania palenia.
„Brief interventions for tobacco cessation” – wsparcie dla farmaceutów
Opublikowany przez FIP przewodnik „Brief interventions for tobacco cessation. A toolkit for pharmacists” to kompleksowe narzędzie, które wyposaża farmaceutów w praktyczną wiedzę i strategie skutecznej pomocy pacjentom. Dokument opiera się na wytycznych WHO i uwzględnia specyfikę pracy farmaceuty w różnych środowiskach, umożliwiając dostosowanie podejścia do potrzeb konkretnego pacjenta.
Więcej informacji: https://www.fip.org/press-releases?press=item&press-item=199
Źródło:
- https://www.aptekarzpolski.pl/aktualnosci/5a-i-5r-skuteczne-podejscia-do-walki-z-uzaleznieniem-od-nikotyny/
- https://www.gov.pl/web/psse-leszno/swiatowy-dzien-rzucania-palenia
- WHO
