Europejski sektor nauk o życiu i biotechnologii stoi dziś przed poważnym wyzwaniem kapitałowym. Mimo silnych podstaw naukowych, wysokiej jakości badań oraz obecności globalnych koncernów farmaceutycznych, Europa traci na konkurencyjności względem Stanów Zjednoczonych i Chin w obszarze finansowania innowacji. W odpowiedzi na ten trend największe europejskie fundusze venture capital powołały Europejską Koalicję Nauk o Życiu (ELSC), której celem jest mobilizacja kapitału prywatnego i publicznego oraz odbudowa pozycji kontynentu w globalnym wyścigu o innowacje.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego europejski sektor life science traci dostęp do kapitału i jak wypada na tle USA oraz Chin pod względem udziału w globalnym rynku VC.
- Czym jest Europejska Koalicja Nauk o Życiu (ELSC) oraz jakie fundusze venture capital stoją za tą inicjatywą.
- Jakie bariery strukturalne ograniczają skalowanie firm biotechnologicznych w Europie i dlaczego innowacyjne spółki wybierają giełdy poza UE.
- Jak ELSC chce zmobilizować kapitał prywatny i publiczny, aby wzmocnić konkurencyjność kontynentu do 2030 roku.
Europejska Koalicja Nauk o Życiu – odpowiedź na kryzys finansowania
Europejska Koalicja Nauk o Życiu (ELSC) została utworzona we współpracy z Invest Europe – stowarzyszeniem reprezentującym sektor venture capital, private equity i infrastruktury. Wśród członków-założycieli znajdują się m.in. Sofinnova Partners, Novo Holdings, Forbion, HealthCap, Omega Funds, Van Lanschot Kempen, Cooley, Covington & Burling oraz Flandryjski Instytut Biotechnologii (VIB).
Członkowie koalicji zarządzają łącznie aktywami przekraczającymi 24 miliardy euro w sektorze nauk przyrodniczych i zainwestowali lub pomogli założyć ponad 1400 firm biotechnologicznych i life science. Skala ta pokazuje, że inicjatywa ma realne zaplecze finansowe i eksperckie.
Jak podkreślono, ELSC nie jest inicjatywą symboliczną, lecz próbą fundamentalnej zmiany sposobu alokacji kapitału w Europie. „Koalicja nie domaga się jałmużny, lecz fundamentalnej zmiany w sposobie wykorzystywania kapitału europejskiego” – głosi oświadczenie ELSC.
Europa w tyle za USA i Chinami
Dane rynkowe pokazują skalę problemu. Obecnie europejskie fundusze venture capital w sektorze nauk o życiu odpowiadają za zaledwie 7% globalnego rynku. Dla porównania, udział Stanów Zjednoczonych wynosi 63%, a Chin – 14%.
Jeszcze bardziej wymowna jest statystyka dotycząca debiutów giełdowych. Spośród 67 unijnych firm biotechnologicznych, które weszły na giełdę w ciągu ostatnich sześciu lat, aż 66 zdecydowało się na notowanie poza Europą. To wyraźny sygnał, że europejskie rynki kapitałowe nie zapewniają wystarczających warunków do skalowania innowacyjnych przedsiębiorstw.
W Wielkiej Brytanii sytuacja również uległa pogorszeniu – według raportu BioIndustry Association finansowanie kapitałowe spadło o 49%, a venture capital o 13% w 2025 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.
Strukturalne bariery rozwoju
Zdaniem przedstawicieli koalicji, problem nie sprowadza się wyłącznie do poziomu dostępnego kapitału. Kluczowe znaczenie mają bariery strukturalne, takie jak:
- niedostateczne wykorzystanie prywatnych oszczędności,
- rozdrobnione rynki kapitałowe,
- malejąca liczba wyspecjalizowanych funduszy VC w sektorze life science,
- powolne i nierówne procesy regulacyjne.
W efekcie obiecujące firmy coraz częściej poszukują finansowania poza Europą, co prowadzi do stopniowego osłabienia lokalnego ekosystemu venture capital.
Głos inwestorów: potrzeba długoterminowego kapitału
Naveed Siddiqi, Starszy Partner ds. Inwestycji Venture w Novo Holdings, jasno określił potrzeby sektora:
Aby odnieść sukces i rozwijać się, firmy z sektora nauk przyrodniczych potrzebują dostępu do znacznego kapitału i ram politycznych, które uwzględniają realia rozwoju złożonych przedsiębiorstw opartych na nauce. Co równie ważne, sektor ten potrzebuje dostępu do doświadczenia, długoterminowego zaangażowania i dogłębnego zrozumienia, jak te przedsiębiorstwa są budowane i finansowane w dłuższej perspektywie.
Siddiqi podkreślił również rolę koalicji w mobilizacji środków:
Poprzez Europejską Koalicję Nauk o Życiu, my w Novo Holdings, jako członek-założyciel, przyczyniamy się do mobilizacji większych sum kapitału na inwestycje ze źródeł prywatnych i publicznych w innowacyjny i szybko rozwijający się europejski sektor nauk o życiu.
Znaczenie sektora dla gospodarki europejskiej
Sektor nauk o życiu jest jednym z filarów europejskiej gospodarki. W 2024 roku eksport produktów farmaceutycznych osiągnął 313,4 miliarda euro, a pięć z dziesięciu największych firm farmaceutycznych na świecie pod względem przychodów to przedsiębiorstwa europejskie.
Ponadto sektor ten zapewnia około 29 milionów miejsc pracy w Unii Europejskiej. Ma on kluczowe znaczenie nie tylko dla wzrostu gospodarczego, ale także dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa lekowego i strategicznej autonomii kontynentu.
W kontekście napięć geopolitycznych, zmian handlowych oraz rosnącej konkurencji globalnej, utrzymanie silnego i stabilnego ekosystemu finansowania innowacji staje się kwestią strategiczną.
Współpraca z Komisją Europejską i strategia do 2030 roku
Komisja Europejska przedstawiła strategię, której celem jest uczynienie Europy do 2030 roku najatrakcyjniejszym miejscem na świecie dla sektora nauk przyrodniczych. Strategii towarzyszy finansowanie w wysokości niemal 10 miliardów euro.
Jednocześnie zaproponowano ustawę o biotechnologii, która ma skrócić czas wprowadzania produktów na rynek oraz zwiększyć konkurencyjność europejskich firm. ELSC zamierza aktywnie uczestniczyć w dialogu z decydentami, wnosząc „praktyczne, rynkowe perspektywy do dyskusji politycznych na temat alokacji kapitału, zakładania firm i dynamiki skalowania”.
Czy ELSC odwróci trend?
Utworzenie koalicji następuje w przełomowym momencie, gdy europejscy przywódcy koncentrują się na integracji rynków kapitałowych i wzmacnianiu konkurencyjności. Pytanie brzmi, czy ELSC będzie w stanie przełożyć deklaracje na realne zmiany systemowe? Jeżeli uda się skutecznie zwiększyć skalę finansowania start-upów i scale-upów w sektorze life science, Europa może odzyskać część utraconej pozycji. W przeciwnym razie ryzykuje dalsze przesuwanie innowacyjnych projektów i talentów do Stanów Zjednoczonych i Azji.
Główne wnioski
- Europa odpowiada dziś za zaledwie 7% globalnych inwestycji VC w sektorze nauk o życiu, podczas gdy USA mają 63%, a Chiny 14% udziału w rynku.
- 66 z 67 unijnych firm biotechnologicznych, które weszły na giełdę w ciągu ostatnich sześciu lat, wybrało notowania poza UE, co pokazuje ograniczoną zdolność Europy do finansowania skalowania innowacji.
- Członkowie ELSC zarządzają aktywami przekraczającymi 24 mld euro i zainwestowali lub pomogli założyć ponad 1400 firm z sektora life science i biotechnologii.
- Sektor nauk o życiu zapewnia około 29 mln miejsc pracy w UE i wygenerował 313,4 mld euro eksportu farmaceutyków w 2024 roku, co czyni go kluczowym dla strategicznej autonomii i konkurencyjności Europy.
Źródło:
- opracowanie własne, Novo Holdings, Pharmaceutical Technology, Nordic Life Science
