Projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określany jako „Lex Szarlatan”, został przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów. To jeden z najważniejszych kroków legislacyjnych ostatnich lat w obszarze bezpieczeństwa pacjentów. Regulacja ma ograniczyć działalność pseudomedyczną oraz dezinformację zdrowotną, które coraz częściej przekładają się na realne zagrożenia kliniczne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie praktyki obejmie nowelizacja określana jako Lex Szarlatan.
- Jakie nowe uprawnienia otrzyma Rzecznik Praw Pacjenta.
- Jakie kary finansowe grożą za pseudoterapie.
- Dlaczego problem dezinformacji medycznej nasila się wraz z rozwojem AI.
Jaki jest kolejny etap prac?
Nowelizacja została przygotowana z inicjatywy Rzecznika Praw Pacjenta, przy współpracy z Ministerstwem Zdrowia. Po przyjęciu przez Stały Komitet projekt trafi teraz pod obrady Rady Ministrów.
Proces legislacyjny poprzedziły szerokie konsultacje. Projekt skierowano do ponad 120 instytucji i organizacji, a liczba zgłoszonych uwag przekroczyła 4 tys. Część z nich została uwzględniona w finalnej wersji.
Lex Szarlatan – odpowiedź na rosnący problem
Nowelizacja ma uporządkować obszar, który dotychczas był trudny do skutecznego nadzoru. Chodzi o działania polegające na wprowadzaniu pacjentów w błąd oraz oferowaniu niesprawdzonych metod jako skutecznych terapii.
Zakres regulacji obejmuje m.in.:
- diagnozowanie i leczenie bez wymaganych uprawnień,
- stosowanie metod niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną,
- przypisywanie właściwości leczniczych bez podstaw naukowych,
- rozpowszechnianie dezinformacji medycznej,
- prowadzenie działalności leczniczej bez wpisu do rejestru.
– Państwo ma obowiązek chronić pacjentów wszędzie tam, gdzie zagrożone jest ich zdrowie lub życie. Celowe wprowadzanie w błąd pacjenta, szerzenie dezinformacji, czy wykorzystywanie trudnych życiowo sytuacji do bezwzględnego zarabiania pieniędzy nigdy nie powinno mieć miejsca – wskazała ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
Nowe kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta
Projekt „Lex Szarlatan” przewiduje znaczące rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta. To ten organ będzie prowadził postępowania w sprawach praktyk pseudomedycznych.
Wśród nowych narzędzi znalazły się:
- kary finansowe do 1 mln zł,
- decyzje nakazujące natychmiastowe zaprzestanie działań,
- publiczne ostrzeżenia dla pacjentów,
- decyzje zabezpieczające jeszcze na etapie postępowania.
Rzecznik już dziś prowadzi kilkaset spraw rocznie dotyczących naruszeń zbiorowych praw pacjentów. Nowelizacja rozszerza te mechanizmy o obszar pseudomedycyny.
– Naszym obowiązkiem jest skutecznie chronić pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami – zwrócił uwagę Bartłomiej Chmielowiec.
Dezinformacja i AI jako nowe źródło ryzyka
W uzasadnieniu projektu wskazano, że rozwój technologii znacząco zwiększył skalę problemu. Media społecznościowe oraz narzędzia oparte na AI ułatwiają szybkie rozpowszechnianie niezweryfikowanych informacji zdrowotnych.
Efektem jest rosnąca liczba pacjentów, którzy trafiają do systemu ochrony zdrowia z opóźnioną diagnozą lub po zastosowaniu nieskutecznych terapii.
Dlaczego nowelizacja ustawy jest ważna dla medyków?
Dla środowiska medycznego projekt oznacza realne wsparcie. Lekarze, farmaceuci i inni specjaliści coraz częściej muszą mierzyć się ze skutkami działań pseudomedycznych.
Nowe przepisy mają ograniczyć skalę tych zjawisk i wzmocnić znaczenie medycyny opartej na dowodach.
Co pozostaje dozwolone?
„Lex Szarlatan” nie zakazuje działalności gospodarczej jako takiej. Ograniczenia dotyczą sposobu komunikowania usług i produktów. Zakazane będzie przypisywanie im właściwości leczenia chorób bez potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej.
Główne wnioski
- Projekt Lex Szarlatan został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów i trafi pod obrady Rady Ministrów jako kolejny etap legislacyjny.
- Nowelizacja przewiduje kary do 1 mln zł oraz możliwość natychmiastowego wstrzymania niebezpiecznych praktyk pseudomedycznych.
- Rzecznik Praw Pacjenta zyska nowe kompetencje, w tym wydawanie ostrzeżeń publicznych i decyzji zabezpieczających.
- Regulacja odpowiada na rosnącą skalę dezinformacji, nasilonej przez media społecznościowe i narzędzia AI.
Źródło
- https://www.gov.pl/web/rpp/nowe-przepisy-beda-lepiej-chronic-pacjenta-przed-oszustami-medycznymi
