Rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram spotkała się 13 sierpnia 2026 r. z wiceminister zdrowia Katarzyną Kęcką. Rozmowa dotyczyła planowanych zmian w psychiatrycznej opiece zdrowotnej, w tym przyszłości Centrów Zdrowia Psychicznego po zakończeniu pilotażu oraz nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Jednym z głównych tematów były zasady przyjmowania pacjentów do szpitala psychiatrycznego bez ich zgody i gwarancje ochrony praw osób poddawanych takim procedurom.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie plany dotyczące przyszłości Centrów Zdrowia Psychicznego przedstawiło Ministerstwo Zdrowia.
- Jakich obszarów ma dotyczyć nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
- Dlaczego RPO zwraca szczególną uwagę na zasady hospitalizacji psychiatrycznej bez zgody pacjenta.
- Jakich gwarancji ochrony praw pacjentów oczekuje Biuro RPO.
RPO i Ministerstwo Zdrowia rozmawiały o reformie psychiatrii
Spotkanie odbyło się 13 sierpnia w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik praw obywatelskich Sylwii Gregorczyk-Abram towarzyszyli zastępca RPO Adam Krzywoń, główny koordynator ds. ochrony zdrowia psychicznego w Biurze RPO Błażej Kmieciak oraz Joanna Koczorowska, naczelnik Wydziału Prawa Administracyjnego i Ochrony Zdrowia.
Ze strony Ministerstwa Zdrowia, obok podsekretarz stanu Katarzyny Kęckiej, w rozmowie uczestniczyli konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii prof. Piotr Gałecki oraz Jakub Sękowski, zastępca dyrektora Departamentu Polityki Zdrowotnej MZ.
Rozmowy dotyczyły wyzwań prawnych i społecznych związanych z ochroną zdrowia psychicznego oraz dalszego kierunku zmian w systemie psychiatrycznej opieki zdrowotnej.
Co dalej z Centrami Zdrowia Psychicznego?
Istotną część spotkania poświęcono reformie psychiatrii środowiskowej i przyszłości Centrów Zdrowia Psychicznego. Przedstawiciele resortu przedstawili RPO założenia związane z zakończeniem pilotażu CZP i dalszym funkcjonowaniem modelu psychiatrii środowiskowej.
Centra Zdrowia Psychicznego są jednym z podstawowych elementów rozwijanego w Polsce modelu opieki środowiskowej. Założeniem tego rozwiązania jest zapewnienie osobom dorosłym pomocy psychiatrycznej możliwie blisko miejsca zamieszkania i organizowanie opieki w sposób, który nie opiera się wyłącznie na leczeniu szpitalnym.
Trwają prace nad ustawą o ochronie zdrowia psychicznego
Drugim obszarem rozmów były prowadzone prace legislacyjne dotyczące nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Szczególnie dużo miejsca poświęcono przepisom regulującym przyjęcie do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta.
RPO i przedstawiciele resortu rozmawiali o gwarancjach, które powinny chronić prawa i wolności osób znajdujących się w sytuacji, gdy stan zdrowia psychicznego może ograniczać możliwość samodzielnego podejmowania decyzji dotyczących leczenia lub pobytu w placówce.
RPO chce niezależnej kontroli działań przymusowych
Sylwia Gregorczyk-Abram przypomniała stanowisko Biura RPO przedstawione wcześniej Ministerstwu Zdrowia w związku z planowaną nowelizacją ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
Według RPO projektowane rozwiązania powinny w możliwie szerokim zakresie chronić godność, autonomię i prawa człowieka osób korzystających ze świadczeń psychiatrycznych. Szczególnego zabezpieczenia wymagają sytuacje, w których stan zdrowia wpływa na możliwość świadomego wyrażenia zgody na hospitalizację.
Biuro RPO zwraca również uwagę na stosowanie przymusu. Działania podejmowane bez zgody pacjenta powinny podlegać odpowiedniej i niezależnej kontroli.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia pracuje nad przyszłością Centrów Zdrowia Psychicznego po zakończeniu ich pilotażu i dalszym rozwojem modelu psychiatrii środowiskowej.
- Trwają prace nad nowelizacją ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a jednym z omawianych obszarów są zasady przyjmowania pacjentów do szpitala psychiatrycznego bez ich zgody.
- RPO oczekuje, że nowe przepisy zapewnią ochronę godności, autonomii i praw człowieka osobom korzystającym ze świadczeń psychiatrycznych.
- Zdaniem Biura RPO działania podejmowane bez zgody pacjenta powinny podlegać odpowiedniej i niezależnej kontroli.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-spotkanie-katarzyna-kecka-mz
