Przyszłość reformy psychiatrii środowiskowej w Polsce wywołała konflikt między częścią środowiska ekspertów a Ministerstwem Zdrowia. Po przedstawieniu przez resort nowego modelu funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego od 2027 r. dziewięcioro członków Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia poinformowało o rezygnacji z udziału w pracach gremium. Eksperci zarzucają ministerstwu odejście od kluczowych założeń pilotażu centrów zdrowia psychicznego oraz brak realnej reformy systemowej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany dla centrów zdrowia psychicznego od 2027 r. przedstawiło Ministerstwo Zdrowia.
- Dlaczego część ekspertów krytykuje nowy model psychiatrii środowiskowej.
- Jakie zarzuty wobec resortu zdrowia pojawiły się w oświadczeniu członków Rady do spraw Zdrowia Psychicznego.
- Którzy eksperci zrezygnowali z udziału w pracach rady przy Ministrze Zdrowia.
Ministerstwo Zdrowia przedstawiło nowy model działania CZP
13 maja Ministerstwo Zdrowia zaprezentowało założenia nowego modelu funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego, który ma zacząć obowiązywać po zakończeniu pilotażu zaplanowanym na 31 grudnia 2026 r. Resort zapewnił, że utrzymane zostaną najważniejsze elementy psychiatrii środowiskowej, czyli modelu opieki opartego na wsparciu realizowanym blisko miejsca zamieszkania pacjenta.
Resortu tłumaczył, że celem zmian pozostaje odejście od systemu skoncentrowanego głównie na hospitalizacji. Według Ministerstwa Zdrowia nowy model ma poprawić dostępność pomocy psychiatrycznej oraz lepiej koordynować opiekę nad pacjentami.
Członkowie Rady wydali oświadczenie
19 maja część członków Rady opublikowała oświadczenie krytykujące propozycję Ministerstwa Zdrowia dotyczącą funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego po zakończeniu pilotażu. Autorzy stanowiska ocenili, że przedstawione przez resort rozwiązania odchodzą od podstawowych zasad psychiatrii środowiskowej testowanych w ramach pilotażu CZP.
Sygnatariusze oświadczenia zwrócili uwagę, że nowy model rezygnuje z odpowiedzialności za konkretną populację zamieszkującą określone terytorium. W ich ocenie była to jedna z kluczowych zasad psychiatrii środowiskowej oraz fundament zdrowia publicznego w tym obszarze.
Eksperci skrytykowali również propozycję finansowania opieki psychiatrycznej. Według autorów stanowiska resort ograniczył się do zmian w rozporządzeniach, zamiast przygotować głębszą reformę ustawową systemu ochrony zdrowia psychicznego.
– Ministerstwo Zdrowia zamiast oczekiwanych zmian ustawowych przedstawiło propozycję wprowadzenia nowelizacji rozporządzeń w zakresie opieki psychiatrycznej, co oznacza zaniechanie faktycznych reform i rezygnację z istotnej zmiany dotychczasowego coraz bardziej dysfunkcyjnego systemu – napisali autorzy stanowiska.
W oświadczeniu pojawiły się także zarzuty dotyczące rozdzielenia części ambulatoryjnej i szpitalnej oraz zmiany sposobu finansowania świadczeń. Zdaniem ekspertów nowe rozwiązania wykorzystują terminologię psychiatrii środowiskowej, ale odchodzą od jej najważniejszych założeń organizacyjnych.
Autorzy stanowiska ocenili również, że przedstawione propozycje nie gwarantują wzrostu finansowania psychiatrii do poziomu 6-7% kosztów świadczeń zdrowotnych, czyli poziomu wskazywanego przez część ekspertów jako minimalny standard obserwowany w państwach Unii Europejskiej.
Eksperci ostrzegają przed prywatyzacją i pogłębianiem nierówności
Sygnatariusze ocenili, że brak głębokiej reformy psychiatrii środowiskowej może mieć długofalowe konsekwencje dla całego systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce.
– Niestety, w rzeczywistości zaniechanie działań dotyczących głębokiej reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce oznacza – dla każdego z nas – nie tylko dalszą prywatyzację ochrony zdrowia psychicznego i pogłębienie nierówności w dostępie do potrzebnej pomocy, lecz także poważny czynnik ograniczający nasz rozwój społeczny i ekonomiczny w skali całego kraju – napisali autorzy stanowiska.
Eksperci stwierdzili również, że przebieg ostatnich posiedzeń Rady do spraw Zdrowia Psychicznego świadczy o instrumentalnym traktowaniu tego organu opiniodawczo-doradczego przez kierownictwo resortu zdrowia.
Dziewięcioro członków rady zrezygnowało z udziału w pracach
Wśród osób, które podpisały oświadczenie, znaleźli się:
- Marek Balicki z Komisji Ekspertów do spraw Ochrony Zdrowia Psychicznego przy Rzeczniku Praw Obywatelskich,
- Barbara Banaś ze Stowarzyszenia Otwórzcie Drzwi,
- Daria Biechowska z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie,
- Andrzej Cechnicki z Porozumienia na rzecz Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego,
- Izabela Ciuńczyk, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Centrów Zdrowia Psychicznego,
- Agnieszka Lewonowska-Banach ze Stowarzyszenia Rodzin Zdrowie Psychiczne w Krakowie,
- Krzysztof Rogowski z Kongresu Zdrowia Psychicznego,
- Tomasz Szafrański z Wolskiego Centrum Zdrowia Psychicznego,
- Katarzyna Szczerbowska z Fundacji eFkropka.
Główne wnioski
- 19 maja dziewięcioro członków Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia poinformowało o rezygnacji z udziału w pracach gremium.
- Eksperci ocenili, że propozycja Ministerstwa Zdrowia dotycząca funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego po 2026 r. odchodzi od podstawowych założeń psychiatrii środowiskowej.
- Autorzy oświadczenia skrytykowali m.in. zmianę modelu finansowania, rozdzielenie części ambulatoryjnej i szpitalnej oraz brak reform ustawowych.
- W stanowisku pojawiły się także ostrzeżenia dotyczące dalszej prywatyzacji psychiatrii i pogłębiania nierówności w dostępie do pomocy psychicznej.
Źródło:
- PAP / Oprac. AF
