14 marca br. Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt rozporządzenia, które ma dostosować system oceny nauki do nowych realiów. Nowe przepisy obejmą m.in. nauki o rodzinie, weterynarię oraz Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). Konsultacje publiczne potrwają do 24 marca 2025 roku.
Dlaczego zmiany w ewaluacji są konieczne?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazuje, że aktualizacja przepisów wynika z wcześniejszych decyzji podjętych w 2022 roku, które wprowadziły nowe dziedziny do systemu ewaluacji. Dotychczas nie było możliwości oceny nauk o rodzinie oraz nauk weterynaryjnych – projekt rozporządzenia ma to zmienić.
Dodatkowo CMKP zostanie objęte systemem ewaluacji, co oznacza, że będzie mogło składać wnioski o ocenę swojej działalności naukowej. To ważna decyzja, ponieważ CMKP pełni kluczową rolę w szkoleniu podyplomowym kadr medycznych w Polsce.
Kluczowe zmiany w ocenie działalności naukowej
W projekcie rozporządzenia znalazły się także inne ważne zmiany dotyczące zasad oceny badań naukowych:
- W ewaluacji uwzględnione zostaną publikacje z międzynarodowych konferencji, jeśli znajdują się w uznanych bazach naukowych.
- Doktoranci zatrudnieni w instytucjach naukowych będą mogli zgłaszać swoje osiągnięcia w ramach oceny działalności podmiotów.
- Doprecyzowano, że kluczowym momentem dla oceny projektów badawczych będzie data przyznania środków finansowych, a nie moment ich wykorzystania.
- Wprowadzona zostanie nowa skala oceny wpływu działalności naukowej na społeczeństwo i gospodarkę – oceniający będą mogli analizować zarówno zasięg geograficzny, jak i kompletność oddziaływania.
Surowsza selekcja w drodze po kategorię naukową A+
Nowe przepisy przewidują dodatkową ocenę ekspercką dla jednostek naukowych, które aspirują do uzyskania najwyższej kategorii naukowej A+. Aby zakwalifikować się do tej oceny, jednostka musi uzyskać kategorię A oraz spełnić próg punktowy ustalony przez KEN dla danej dyscypliny.
Co istotne, KEN będzie miała możliwość bardziej szczegółowego badania dorobku naukowego i może zdecydować o nieuwzględnieniu w ewaluacji konkretnych autorów danego osiągnięcia, jeśli wykryte zostaną nieprawidłowości w danych zawartych w systemie POL-on lub jeśli nie będzie wystarczającego powiązania osiągnięcia z działalnością naukową ocenianej jednostki.
Reakcje środowiska naukowego
Środowiska naukowe oraz sama Komisja Ewaluacji Nauki (KEN) zgłaszała zastrzeżenia do istniejących przepisów, szczególnie w zakresie uznawania publikacji i osiągnięć naukowców. Jednym z głównych zarzutów był brak przejrzystości w ocenie projektów finansowanych z grantów, co projekt rozporządzenia ma rozwiązać.
Środowisko akademickie krytykowało również fakt, że do tej pory część osiągnięć doktorantów nie była uwzględniana w ewaluacji, jeśli nie spełniały one rygorystycznych kryteriów formalnych. Zmiany mają to skorygować i zwiększyć transparentność procesu.
Co dalej z projektem?
Po zakończeniu konsultacji publicznych projekt rozporządzenia trafi do dalszych prac legislacyjnych. Nowe przepisy wejdą w życie 14 dni po ogłoszeniu, a ich pełne skutki będą odczuwalne w ewaluacji nauki przeprowadzanej w 2026 roku.
Źródło:
- RCL
- gov.pl
- forumakademickie.pl
