Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ponawia apel o obowiązkowe umieszczanie ostrzeżeń zdrowotnych na opakowaniach alkoholu, podobnie jak w przypadku papierosów. Według raportu WHO alkohol odpowiada za ponad 800 tys. zgonów rocznie w Europie, a świadomość jego rakotwórczego działania wśród konsumentów pozostaje bardzo niska. Pierwszym krajem Unii Europejskiej, który podjął decyzję o wprowadzeniu takich ostrzeżeń, jest Irlandia. Nowe przepisy wejdą tam w życie w 2026 roku.
Alkohol a nowotwory – ukryte zagrożenie
Pomimo licznych badań potwierdzających negatywne skutki spożywania alkoholu, świadomość społeczna w tym zakresie pozostaje niska. WHO podkreśla, że alkohol jest silnie rakotwórczy i może zwiększać ryzyko wielu nowotworów, w tym raka piersi i jelita grubego.
W badaniu WHO Europa, przeprowadzonym w 14 krajach, wzięło udział 20 tys. Europejczyków. Wyniki były alarmujące:
- Tylko 15 proc. respondentów wiedziało, że alkohol może powodować raka piersi.
- Jedynie 39 proc. badanych miało świadomość związku alkoholu z rakiem jelita grubego.
Są to dwa najczęściej diagnozowane nowotwory związane ze spożywaniem alkoholu w Unii Europejskiej – pierwszy wśród kobiet, a drugi wśród mężczyzn.
WHO: „Konsument musi znać ryzyko”
Zdaniem WHO umieszczanie ostrzeżeń zdrowotnych na opakowaniach alkoholu jest niezbędnym krokiem do ochrony zdrowia publicznego. Dr Hans Henri P. Kluege, dyrektor WHO na Europę, podkreśla, że prawo do informacji jest kluczowe dla świadomych decyzji konsumenckich:
Udostępnianie takich informacji nie odbiera niczego konsumentom, wręcz przeciwnie, uzbraja ich w wiedzę, a wiedza to potęga – powiedział Kluege.
WHO zaleca, aby ostrzeżenia były czytelne, dobrze widoczne i zawierały tekst lub piktogramy, na wzór tych stosowanych na opakowaniach papierosów.
Etykiety kontra kody QR – różne podejścia do ostrzeżeń
Przemysł alkoholowy popiera umieszczanie na etykietach kodów QR, w których znajdowałyby się informacje zdrowotne. WHO jednak zwraca uwagę, że takie rozwiązanie jest nieskuteczne – badania wykazały, że zaledwie 0,26 proc. kupujących skanowało kody QR.
Dlatego organizacja stoi na stanowisku, że ostrzeżenia powinny znajdować się bezpośrednio na etykietach produktów, podobnie jak w przypadku tytoniu.
Irlandia – pierwszy kraj w Unii Europejskiej, który wprowadza ostrzeżenia
Irlandia będzie pierwszym krajem UE, który od 2026 roku wprowadzi obowiązkowe oznaczenia informujące o rakotwórczym działaniu alkoholu. Nowe przepisy zakładają, że każda etykieta alkoholu w Irlandii będzie musiała zawierać ostrzeżenie o ryzyku nowotworów oraz informacje o konsekwencjach spożywania alkoholu w ciąży.
To przełomowa decyzja, która czyni Irlandię drugim krajem na świecie, po Korei Południowej, który wprowadził takie regulacje.
Jak wygląda sytuacja w innych krajach?
Obecnie tylko 13 spośród 53 krajów europejskiego regionu WHO posiada jakiekolwiek przepisy dotyczące ostrzeżeń zdrowotnych na alkoholu. W Unii Europejskiej zaledwie trzy kraje stosują takie etykiety, ale nie w tak restrykcyjnej formie, jak zaplanowała Irlandia.
Wielu ekspertów przewiduje, że decyzja Irlandii może zapoczątkować efekt domina, zmuszając inne kraje do wprowadzenia podobnych regulacji.
Czy inne państwa pójdą w ślady Irlandii?
Choć WHO naciska na wprowadzenie obowiązkowych ostrzeżeń zdrowotnych na alkoholu we wszystkich krajach członkowskich, opór ze strony przemysłu alkoholowego i brak jednomyślności politycznej sprawiają, że zmiany mogą postępować powoli.
Francja i Niemcy sygnalizowały zainteresowanie podobnymi rozwiązaniami, ale ich wdrożenie pozostaje na etapie konsultacji. Skandynawia (Szwecja, Norwegia, Finlandia) z kolei od lat prowadzi kampanie informacyjne na temat szkodliwości alkoholu, ale nie zdecydowała się jeszcze na umieszczanie ostrzeżeń na etykietach. Polska natomiast na razie nie podjęła oficjalnych kroków w kierunku implementacji takich regulacji.
Eksperci WHO podkreślają, że świadomość społeczna wciąż jest niewystarczająca, a regulacje dotyczące etykiet mogłyby znacząco wpłynąć na zmniejszenie spożycia alkoholu w Europie.
Źródło:
- WHO
