Nieregularne godziny zasypiania i budzenia się mogą mieć znaczenie dla zdrowia psychicznego. Naukowcy z University of California San Francisco (UCSF) i University of California San Diego (UCSD) przeanalizowali dane dotyczące snu około 23 tys. osób. Wykazali, że mniejsza regularność snu wiązała się z nasileniem objawów depresji, lęku oraz poczucia samotności. Wyniki opublikowano 12 listopada w czasopiśmie „Scientific Reports”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak nieregularne godziny zasypiania i budzenia się wiążą się z nasileniem objawów depresji, lęku oraz poczucia samotności.
- Jakie zależności wykazali naukowcy z UCSF i UCSD, analizując dane dotyczące snu około 23 tys. osób.
- Czym jest wskaźnik regularności snu (SRI) i jak jego wartości różniły się w zależności od nasilenia objawów depresji i lęku.
- Dlaczego utrzymywanie stałego rytmu snu i czuwania może mieć znaczenie dla zdrowia psychicznego oraz funkcjonowania zegara biologicznego.
Nieregularny sen a zdrowie psychiczne – wyniki badania
Dotychczasowe badania dotyczące snu koncentrowały się przede wszystkim na jego długości i jakości. Tym razem naukowcy postanowili sprawdzić, czy równie istotna jest regularność godzin zasypiania i budzenia się. W analizie wykorzystano dane około 23 tys. uczestników projektu TempPredict, rozpoczętego w 2020 roku. Średni wiek badanych wynosił 46 lat, a nieco mniej niż połowę stanowiły kobiety.
Uczestnicy nosili inteligentne pierścienie monitorujące aktywność i parametry fizjologiczne. Urządzenia pozwalały oszacować godziny zasypiania i budzenia się. Każda osoba dostarczyła średnio 154 dni danych dotyczących snu. Nasilenie depresji, lęku i samotności oceniano za pomocą comiesięcznych kwestionariuszy. Badacze wykazali, że im mniej regularny był rytm snu i czuwania, tym większe nasilenie objawów psychicznych obserwowano u uczestników.
Regularność snu a depresja – wyraźne różnice
Naukowcy zastosowali wskaźnik regularności snu (Sleep Regularity Index, SRI), przyjmujący wartości od 0 do 100. Wyższy wynik oznacza bardziej stabilny harmonogram snu i czuwania. W analizie długoterminowej średnie wartości SRI wynosiły:
- 84 punkty – osoby bez objawów depresji lub z minimalnymi objawami;
- 83 punkty – osoby z łagodnymi objawami depresji;
- 81 punktów – osoby z umiarkowanymi objawami depresji;
- 75 punktów – osoby z ciężkimi objawami depresji.
Podobną zależność zaobserwowano w przypadku lęku. Uczestnicy z prawidłowym poziomem lęku osiągali średnio 84 punkty SRI, natomiast osoby z nasilonym lękiem – 79 punktów. Mniejsza regularność snu była również związana z większym poczuciem samotności. Co ważne, zależności między snem, a zdrowiem psychicznym były silniejsze, gdy analizowano dane z wielu miesięcy, a nie jedynie z typowego tygodnia.
Dlaczego stałe godziny snu są ważne dla mózgu?
Jednym z możliwych wyjaśnień zaobserwowanych zależności jest wpływ regularności snu na rytm dobowy, który reguluje procesy fizjologiczne i behawioralne organizmu. Jak wyjaśnia Ashley Mason z UCSF:
Regularne pory snu i czuwania pomagają utrzymać rytm dobowy. Nieregularne pory snu i czuwania mogą osłabiać rytm dobowy, co jest związane z depresją i innymi zaburzeniami psychicznymi.
Nieregularny harmonogram może także zmieniać pory ekspozycji na światło, spożywania posiłków, aktywności fizycznej i kontaktów społecznych. Wszystkie te czynniki uczestniczą w regulacji zegara biologicznego.
Czy nieregularny sen powoduje depresję i lęk?
Autorzy podkreślają, że zależność między regularnością snu, a zdrowiem psychicznym może być dwukierunkowa. Z jednej strony nieregularny sen może przyczyniać się do pogorszenia samopoczucia psychicznego. Z drugiej – depresja i zaburzenia lękowe mogą utrudniać utrzymanie stałych godzin zasypiania oraz budzenia się.
Badanie obserwacyjne nie pozwala jednoznacznie ustalić, który mechanizm dominuje. Naukowcy wskazują jednak, że wcześniejsze badania podłużne dostarczają przesłanek sugerujących, iż zaburzenia regularności snu mogą poprzedzać pogorszenie zdrowia psychicznego. Konieczne są dalsze badania interwencyjne, które sprawdzą, czy ustabilizowanie godzin snu rzeczywiście zmniejsza objawy depresji, lęku i samotności.
Główne wnioski
- Nieregularny sen wiąże się z większym nasileniem objawów depresji, lęku i samotności. Naukowcy z University of California San Francisco (UCSF) i University of California San Diego (UCSD) przeanalizowali dane około 23 tys. uczestników badania TempPredict.
- Osoby z ciężkimi objawami depresji miały średni wskaźnik regularności snu (SRI) wynoszący 75 punktów. Dla porównania u uczestników bez objawów depresji lub z minimalnymi objawami wynosił on 84 punkty. W przypadku nasilonego lęku średni SRI wynosił 79 punktów, wobec 84 u osób z prawidłowym poziomem lęku.
- Długoterminowe monitorowanie snu pozwoliło wykazać silniejsze zależności ze zdrowiem psychicznym. Uczestnicy dostarczyli średnio 154 dni danych z inteligentnych pierścieni. Analiza wielomiesięczna wykazała silniejszy związek regularności snu z objawami psychicznymi niż analiza typowego tygodnia.
- Związek między nieregularnym snem a zdrowiem psychicznym może być dwukierunkowy. Zaburzenia rytmu snu i czuwania mogą współwystępować z depresją i lękiem, ale badanie obserwacyjne nie dowodzi zależności przyczynowo-skutkowej. Konieczne są dalsze badania nad wpływem stabilizacji godzin snu na zdrowie psychiczne.
Źródło:
- University of California San Francisco (UCSF), University of California San Diego (UCSD), badanie opublikowane 12 listopada 2026 r. w „Scientific Reports” https://www.nature.com/articles/s41598-026-77545-y
