Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło deklarację polityczną dotyczącą zapobiegania pandemiom, gotowości na nie i reagowania na zagrożenia zdrowotne. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała dokument za ważny krok w kierunku wzmocnienia globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego. Deklaracja zakłada m.in. rozwój systemów monitorowania zagrożeń, zwiększenie inwestycji w ochronę zdrowia oraz sprawiedliwszy dostęp do technologii medycznych. WHO apeluje również o pilne zakończenie negocjacji dotyczących kluczowego elementu Porozumienia Pandemicznego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zobowiązania podjęły państwa członkowskie ONZ w deklaracji dotyczącej zapobiegania pandemiom, gotowości i reagowania na zagrożenia zdrowotne.
- Jakie są najważniejsze priorytety deklaracji ONZ, w tym rozwój nadzoru epidemiologicznego, inwestycje w systemy ochrony zdrowia i zapewnienie stabilnego finansowania.
- Czym jest system dostępu do patogenów i podziału korzyści (PABS) oraz dlaczego jego uzgodnienie ma kluczowe znaczenie dla Porozumienia Pandemicznego WHO.
- Jakie decyzje mają zapaść do maja 2027 roku i w jaki sposób międzynarodowa współpraca może zwiększyć gotowość na przyszłe pandemie.
ONZ przyjęła deklarację dotyczącą zapobiegania pandemiom
Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Deklarację Polityczną w sprawie zapobiegania pandemiom, gotowości i reagowania na nie (Pandemic Prevention, Preparedness and Response, PPPR). Dokument potwierdza zobowiązanie państw do dalszej współpracy w ograniczaniu ryzyka przyszłych kryzysów zdrowotnych.
Deklarację rozpatrzono podczas drugiego spotkania wysokiego szczebla ONZ poświęconego PPPR, które odbyło się 25 września 2026 roku. Następnie przekazano ją Zgromadzeniu Ogólnemu do formalnego przyjęcia. Dokument nawiązuje do doświadczeń pandemii COVID-19 i podkreśla, że skuteczna ochrona przed kolejnymi zagrożeniami wymaga długoterminowych inwestycji, międzynarodowej koordynacji oraz sprawnych systemów ochrony zdrowia.
WHO apeluje o realizację zobowiązań państw
Przyjęcie deklaracji zostało pozytywnie ocenione przez Światową Organizację Zdrowia. Jej dyrektor generalny, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, podkreślił jednak, że polityczne deklaracje muszą przełożyć się na konkretne działania.
WHO z zadowoleniem przyjmuje to zdecydowane zobowiązanie państw członkowskich ONZ do kontynuowania współpracy w zakresie zapobiegania pandemiom, gotowości i reagowania na nie – powiedział dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Dyrektor Generalny WHO. Świat przeszedł długą drogę od czasu pandemii COVID-19. Wzywamy państwa do natychmiastowego wywiązania się z podjętych zobowiązań – zwłaszcza do sfinalizowania negocjacji w sprawie aneksu dotyczącego systemu dostępu do patogenów i podziału korzyści (PABS), aby Porozumienie WHO w sprawie pandemii mogło zostać otwarte do podpisu, rozpocząć proces ratyfikacji i wejść w życie jako prawo międzynarodowe.
WHO wskazuje, że dotychczasowe postępy w badaniach naukowych i koordynacji działań stanowią podstawę do budowania skuteczniejszych mechanizmów reagowania na przyszłe pandemie.
Porozumienie Pandemiczne WHO. Kluczowe negocjacje przed majem 2027 roku
Jednym z najważniejszych elementów deklaracji jest wezwanie do zakończenia negocjacji dotyczących systemu dostępu do patogenów i podziału korzyści (Pathogen Access and Benefit-Sharing, PABS). Mechanizm ma określać zasady udostępniania materiałów i informacji o patogenach o potencjale pandemicznym oraz sprawiedliwego podziału korzyści wynikających z ich wykorzystania.
Ma to szczególne znaczenie dla rozwoju szczepionek, leków i narzędzi diagnostycznych, zwłaszcza w państwach o ograniczonych zasobach. Zgodnie z przedstawionym harmonogramem wynik negocjacji ma zostać rozpatrzony podczas Światowego Zgromadzenia Zdrowia w maju 2027 roku lub wcześniej, na specjalnej sesji. Uzgodnienie załącznika PABS jest niezbędnym krokiem umożliwiającym dalszą procedurę podpisywania i ratyfikacji Porozumienia Pandemicznego WHO.
Jakie działania przewiduje deklaracja ONZ?
Dokument określa priorytety mające zwiększyć zdolność państw do zapobiegania zagrożeniom epidemicznym, ich wczesnego wykrywania oraz skutecznego reagowania. Najważniejsze kierunki działań obejmują:
- Wzmocnienie nadzoru epidemiologicznego – rozwój systemów monitorowania i wczesnego wykrywania zagrożeń zdrowotnych.
- Rozbudowę krajowych zdolności reagowania – inwestycje w infrastrukturę, personel i przygotowanie systemów ochrony zdrowia.
- Wdrożenie znowelizowanych Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (IHR 2005) – usprawnienie współpracy i wymiany informacji między państwami.
- Rozwój produkcji i badań – zwiększenie lokalnych oraz regionalnych możliwości opracowywania i wytwarzania produktów medycznych.
- Sprawiedliwy dostęp do korzyści – zapewnienie bardziej równomiernego dostępu do rozwiązań powstających dzięki badaniom nad patogenami.
- Stabilne finansowanie – tworzenie trwałych mechanizmów wspierających gotowość pandemiczną.
Deklaracja podkreśla również potrzebę zaangażowania społeczności lokalnych oraz współpracy różnych sektorów gospodarki.
Gotowość na pandemie to nie tylko kwestia ochrony zdrowia
Ważnym przesłaniem dokumentu jest uznanie gotowości pandemicznej za zagadnienie wykraczające poza sektor medyczny. Pandemia COVID-19 pokazała, że zagrożenia zakaźne mogą jednocześnie destabilizować systemy ochrony zdrowia, gospodarki, edukację i łańcuchy dostaw. Dlatego ONZ wskazuje na konieczność zintegrowanego podejścia łączącego zdrowie publiczne, bezpieczeństwo, rozwój gospodarczy i współpracę międzynarodową.
Dla sektora medycznego i farmaceutycznego oznacza to szczególne znaczenie inwestycji w diagnostykę, badania nad patogenami, rozwój technologii medycznych oraz odporność łańcuchów dostaw.
Co deklaracja ONZ oznacza dla globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego?
Przyjęcie deklaracji stanowi polityczne potwierdzenie gotowości państw do dalszego wzmacniania międzynarodowych mechanizmów ochrony przed pandemiami. Sam dokument nie zastępuje jednak konkretnych działań legislacyjnych, organizacyjnych i finansowych. Najważniejszym kolejnym etapem będzie zakończenie negocjacji dotyczących systemu PABS, które mają umożliwić dalsze wdrażanie Porozumienia Pandemicznego WHO. Ostateczne znaczenie deklaracji będzie zależało od tego, czy państwa przełożą przyjęte zobowiązania na trwałe inwestycje, sprawniejszy nadzór epidemiologiczny i bardziej równy dostęp do narzędzi niezbędnych podczas przyszłych kryzysów zdrowotnych.
Główne wnioski
- Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Deklarację Polityczną w sprawie zapobiegania pandemiom, gotowości i reagowania na nie (PPPR). Dokument, rozpatrzony podczas spotkania wysokiego szczebla 25 września 2026 roku, potwierdza zobowiązanie państw do wzmacniania globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego.
- WHO apeluje o pilne zakończenie negocjacji dotyczących systemu dostępu do patogenów i podziału korzyści (PABS). Uzgodnienie załącznika jest kluczowym etapem umożliwiającym dalszą procedurę podpisywania i ratyfikacji Porozumienia Pandemicznego WHO.
- Najważniejsze priorytety deklaracji obejmują rozwój nadzoru epidemiologicznego, wzmocnienie krajowych systemów ochrony zdrowia i zwiększenie zdolności produkcyjnych. Dokument podkreśla również potrzebę wdrożenia znowelizowanych Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (IHR 2005), sprawiedliwego dostępu do technologii medycznych oraz stabilnego finansowania.
- Wyniki negocjacji dotyczących PABS mają zostać rozpatrzone najpóźniej podczas Światowego Zgromadzenia Zdrowia w maju 2027 roku. Przyjęcie uzgodnionych rozwiązań ma umożliwić dalsze wdrażanie Porozumienia Pandemicznego WHO i wzmocnić międzynarodową współpracę w reagowaniu na przyszłe zagrożenia zdrowotne.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/12-10-2026-who-welcomes-adoption-of-united-nations-political-declaration-on-pandemic-prevention-preparedness-and-response
