Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przedstawiła nową pięcioletnią strategię Centrum Wywiadu Pandemicznego i Epidemicznego, której głównym celem jest umożliwienie wszystkim krajom wykrywania i analizowania nowych zagrożeń zdrowotnych w ciągu 24 godzin od ich pojawienia się. Plan zakłada wykorzystanie sztucznej inteligencji, sekwencjonowania genomowego oraz międzynarodowej wymiany danych. WHO chce osiągnąć ten cel do 2030 roku, wzmacniając globalną gotowość na przyszłe epidemie i pandemie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego WHO chce, aby do 2030 roku każde państwo mogło wykrywać i analizować nowe zagrożenia epidemiologiczne w ciągu 24 godzin od ich pojawienia się.
- Jak Centrum Wywiadu Pandemicznego i Epidemicznego WHO wspiera globalne bezpieczeństwo zdrowotne i jakie osiągnięcia odnotowało od 2021 roku.
- W jaki sposób sztuczna inteligencja, sekwencjonowanie genomowe i analiza danych pomagają identyfikować nowe patogeny oraz ograniczać ryzyko epidemii.
- Jakie pięć inicjatyw WHO ma usprawnić międzynarodowy nadzór epidemiologiczny i przygotowanie państw na przyszłe pandemie.
WHO wyznacza cel na 2030 rok. Liczy się pierwsze 24 godziny
Nową strategię przedstawiono podczas Światowego Szczytu Zdrowia w Berlinie. Jej podstawowym założeniem jest stworzenie systemu, w którym każde państwo będzie dysponowało narzędziami pozwalającymi szybko identyfikować i oceniać pojawiające się zagrożenia epidemiologiczne. Wczesne wykrywanie ognisk chorób zakaźnych ma kluczowe znaczenie dla ograniczania transmisji patogenów. Im szybciej służby sanitarne rozpoznają zagrożenie, tym większe możliwości wdrożenia działań zapobiegających jego rozprzestrzenianiu. Dyrektor generalny WHO, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, podkreślił znaczenie dotychczasowych osiągnięć Centrum:
Pięć lat po utworzeniu, Centrum Wywiadu Pandemicznego i Epidemicznego WHO stało się integralną częścią globalnego systemu bezpieczeństwa zdrowotnego – powiedział. Jego nowa strategia wyznacza jasną drogę do roku 2030, jednocząc rządy i partnerów wokół wspólnego celu: świata, w którym każdy kraj może szybko reagować na zagrożenia zdrowotne, zanim przerodzą się one w poważne kryzysy.
Centrum Pandemiczne WHO współpracuje ze 160 państwami
Centrum Wywiadu Pandemicznego i Epidemicznego WHO (WHO Hub for Pandemic and Epidemic Intelligence) powstało w Berlinie w 2021 roku przy wsparciu niemieckiego rządu. Jego utworzenie było odpowiedzią na problemy ujawnione podczas pandemii COVID-19, szczególnie w zakresie wczesnego wykrywania zagrożeń i międzynarodowej wymiany informacji.
W ciągu pięciu lat działalności Centrum nawiązało współpracę ze 160 państwami członkowskimi WHO oraz 190 organizacjami partnerskimi. W działania zaangażowano również tysiące naukowców, ekspertów i decydentów. Instytucja wspiera identyfikację nowych patogenów, analizę danych epidemiologicznych oraz rozwój systemów umożliwiających szybsze reagowanie na zagrożenia zdrowia publicznego.
Pięć inicjatyw WHO. Sztuczna inteligencja i genomika w walce z epidemiami
Strategia na lata 2026–2030 opiera się na pięciu inicjatywach, które mają zwiększyć skuteczność globalnego nadzoru epidemiologicznego.
1. EIOS – sztuczna inteligencja wykrywająca zagrożenia
System Epidemic Intelligence from Open Sources (EIOS) wykorzystuje AI do codziennego analizowania tysięcy publicznie dostępnych źródeł informacji w czasie rzeczywistym. Pozwala identyfikować sygnały mogące wskazywać na pojawienie się nowych zagrożeń zdrowotnych. Z rozwiązania korzysta ponad 125 państw członkowskich WHO i 30 organizacji międzynarodowych oraz regionalnych. Społeczność EIOS obejmuje ponad 4000 ekspertów.
2. IPSN – szybsza identyfikacja nowych patogenów
Międzynarodowa Sieć Nadzoru Patogenów (International Pathogen Surveillance Network, IPSN) rozwija możliwości sekwencjonowania genomowego i analizy bioinformatycznej. Dzięki temu możliwe jest dokładniejsze rozpoznawanie patogenów i monitorowanie ich zmian genetycznych, co może przyspieszać opracowywanie testów diagnostycznych, leków i szczepionek.
3. Collaboratory – międzynarodowa współpraca ekspertów
Inicjatywa Collaboratory skupia ponad 2000 specjalistów zajmujących się modelowaniem matematycznym i analizą danych. Eksperci mogą być szybko mobilizowani w przypadku nowych zagrożeń, wspierając ocenę sytuacji epidemiologicznej i prognozowanie rozwoju ognisk chorób.
4. Wspólny nadzór epidemiologiczny i One Health
Inicjatywa Wspólnego Nadzoru, realizowana w ponad 83 krajach, wzmacnia krajowe systemy wykrywania zagrożeń. Opiera się na podejściu One Health, które uwzględnia wzajemne powiązania między zdrowiem ludzi, zwierząt i środowiska. Ma to szczególne znaczenie w monitorowaniu chorób odzwierzęcych.
5. Digital Enablers – bezpieczna wymiana danych
Nowa inicjatywa Digital Enablers for Public Health Intelligence koncentruje się na rozwoju bezpiecznych systemów cyfrowych. Ich zadaniem będzie usprawnienie udostępniania i analizowania danych epidemiologicznych oraz wspieranie odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji w zdrowiu publicznym.
Główne wnioski
- WHO wyznaczyła cel wykrywania i analizowania nowych zagrożeń zdrowotnych w ciągu 24 godzin do 2030 roku. Nowa pięcioletnia strategia Centrum Wywiadu Pandemicznego i Epidemicznego ma umożliwić państwom szybsze reagowanie na ogniska chorób, zanim przekształcą się w epidemie lub pandemie.
- Centrum Pandemiczne WHO współpracuje ze 160 państwami członkowskimi i 190 organizacjami partnerskimi. Utworzona w 2021 roku w Berlinie instytucja rozwija globalne systemy nadzoru epidemiologicznego, identyfikacji patogenów i wymiany danych.
- Sztuczna inteligencja i sekwencjonowanie genomowe stanowią podstawę nowej strategii WHO. System EIOS analizuje tysiące publicznych źródeł informacji dziennie, jest wykorzystywany przez ponad 125 państw i zrzesza ponad 4000 ekspertów. Z kolei sieć IPSN wspiera identyfikację nowych patogenów oraz rozwój diagnostyki, leków i szczepionek.
- Strategia WHO na lata 2026–2030 obejmuje pięć kluczowych inicjatyw: EIOS, IPSN, Collaboratory, Wspólny Nadzór oraz Digital Enablers for Public Health Intelligence. Ich wspólnym celem jest poprawa wykrywania zagrożeń, bezpiecznej wymiany danych i międzynarodowej współpracy w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/12-10-2026-who-pandemic-hub-sets-ambitious-goal-to-detect-new-outbreaks-within-24-hours
