Narodowy Fundusz Zdrowia chce wprowadzić jednolite zasady profilaktyki i leczenia odleżyn u pacjentów korzystających ze świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w opiece długoterminowej. Projekt przewiduje m.in. regularną ocenę ryzyka powstania odleżyn, dokumentację fotograficzną zmian, ocenę bólu i stanu odżywienia oraz określone zasady rehabilitacji. Nowe wymagania mają dotyczyć opieki stacjonarnej i domowej. NFZ planuje, aby zarządzenie weszło w życie 1 stycznia 2027 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zasady profilaktyki i leczenia odleżyn chce wprowadzić Narodowy Fundusz Zdrowia od 1 stycznia 2027 r..
- Jak często ma być oceniane ryzyko powstania odleżyn i kiedy konieczne będzie wykonywanie zdjęć zmian.
- Jak projekt reguluje ocenę stanu odżywienia, leczenie bólu oraz dokumentowanie zastosowanych wyrobów medycznych i produktów leczniczych.
- Jaką rolę w nowych zasadach mają pełnić pielęgniarki i fizjoterapeuci oraz do kiedy można zgłaszać uwagi do projektu.
NFZ chce ujednolicić postępowanie z pacjentami zagrożonymi odleżynami
Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia skierowała do opiniowania projekt zarządzenia zmieniającego zasady zawierania i realizacji umów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej.
Zmiana ma zostać wprowadzona do zarządzenia nr 55/2022/DSOZ Prezesa NFZ z 25 kwietnia 2022 r. Do dokumentu ma zostać dodany załącznik nr 9 określający zasady postępowania w profilaktyce i leczeniu odleżyn.
Projekt zakłada, że świadczeniodawcy będą zobowiązani do stosowania tych zasad podczas realizacji świadczeń. Regulacje obejmą pacjentów objętych opieką długoterminową zarówno w warunkach stacjonarnych, jak i domowych.
Ryzyko odleżyn oceniane co najmniej raz w miesiącu
U każdego pacjenta ma być oceniane ryzyko wystąpienia odleżyn. Świadczeniodawca będzie również musiał posiadać i stosować procedurę profilaktyki odleżyn oraz procedurę postępowania z osobami, u których takie zmiany już występują.
Ocena ryzyka rozwoju odleżyn ma być przeprowadzana przy użyciu skal rekomendowanych przez EPUAP/NPIAP/PPPIA i dokumentowana minimum raz w miesiącu. Jednocześnie miejsca szczególnie narażone na powstanie zmian mają być obserwowane podczas każdej czynności, która na to pozwala, lub podczas każdej wizyty.
Dokumentacja prowadzona przez świadczeniodawcę ma obejmować zarówno profilaktykę, jak i leczenie odleżyn oraz zawierać plan opieki nad pacjentem.
Zdjęcia zmian odleżynowych mają trafić do dokumentacji medycznej
Projekt szczegółowo określa również postępowanie po stwierdzeniu odleżyny. Zmiany mają być klasyfikowane według skali Thorrance’a albo skal rekomendowanych przez EPUAP/NPIAP/PPPIA. Ich lokalizacja powinna zostać zaznaczona na wybranym przez podmiot schemacie, a jeżeli placówka nie korzysta z takich schematów – dokładnie opisana pod względem anatomicznym.
W przypadku stwierdzenia nieblednącego zaczerwienienia lub uszkodzenia naskórka projekt przewiduje wykonanie zdjęcia zmiany i dołączenie go do dokumentacji wraz z datą i godziną wykonania fotografii.
Kolejne zdjęcia, pozwalające dokumentować efekty leczenia i pielęgnacji, mają być wykonywane minimum raz w miesiącu. Sama zmiana odleżynowa powinna zostać opisana z uwzględnieniem m.in. jej szerokości i głębokości, wyglądu brzegów rany, wysięku oraz obecności tkanek martwiczych.
Leczenie bólu i dokumentowanie zastosowanych produktów
Leczenie odleżyn ma odbywać się zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, m.in. z wykorzystaniem metody wilgotnego leczenia ran i specjalistycznych opatrunków. W dokumentacji medycznej trzeba będzie wskazywać nazwy zastosowanych wyrobów medycznych i produktów leczniczych.
Do dokumentacji leczenia mają być również dołączane wyniki badań laboratoryjnych, wymazów i posiewów, informacje dotyczące konsultacji chirurgicznych oraz przeprowadzonych interwencji zabiegowych.
U pacjentów z odleżynami personel powinien oceniać natężenie bólu i wdrażać odpowiednie leczenie przeciwbólowe. W przypadku osób pozostających w domu skierowanie na badania lub do lekarza specjalisty będzie wystawiał lekarz albo pielęgniarka ubezpieczenia zdrowotnego – zgodnie z posiadanymi kompetencjami.
NFZ określa zasady oceny stanu odżywienia
Osobny obszar projektowanego standardu dotyczy żywienia i ryzyka niedożywienia. Personel medyczny ma na bieżąco monitorować stan odżywienia i nawodnienia pacjenta.
Przesiewowa ocena stanu odżywienia ma być wykonywana przy przyjęciu pacjenta, a następnie co najmniej raz na sześć miesięcy lub po każdej istotnej zmianie klinicznej. Projekt wskazuje trzy możliwe narzędzia: Nutritional Risk Screening 2002 (NRS 2002), Subjective Global Assessment (SGA) oraz Mini Nutritional Assessment (MNA).
Wynik oceny będzie umieszczany w dokumentacji medycznej. Jeżeli zostanie stwierdzone ryzyko niedożywienia, konieczne ma być przeprowadzenie pogłębionej diagnostyki obejmującej minimum oznaczenie poziomu białka i albumin oraz niezwłoczne zaplanowanie interwencji żywieniowej.
U osób z odleżynami projekt zaleca dietę wysokobiałkową, chyba że ze względu na ogólny stan zdrowia pacjenta takie żywienie jest przeciwwskazane.
Rehabilitacja ma przeciwdziałać skutkom przewlekłego unieruchomienia
Projekt NFZ odnosi się również do rehabilitacji pacjentów. W pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej pielęgniarka ma podejmować czynności rehabilitacyjne odpowiadające jej wiedzy i umiejętnościom, których celem będzie usprawnianie pacjenta.
W pozostałych zakresach świadczeń pielęgniarka ma uczestniczyć w usprawnianiu chorego we współpracy z fizjoterapeutą. Jednym z celów tych działań będzie przeciwdziałanie następstwom przewlekłego unieruchomienia.
Oczekiwanym efektem całego postępowania ma być ograniczenie ryzyka występowania odleżyn, możliwie wczesne wykrywanie zmian oraz zahamowanie ich rozwoju.
Projekt był konsultowany z konsultant krajową
NFZ wskazuje w uzasadnieniu, że treść załącznika dotyczącego profilaktyki i leczenia odleżyn była konsultowana z konsultant krajową w dziedzinie pielęgniarstwa opieki długoterminowej.
Zmiany mają rozwijać rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 2 kwietnia 2026 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą i udzielających świadczeń pielęgnacyjnych oraz opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej.
Na obecnym etapie jest to projekt. Centrala NFZ czeka na opinie i uwagi uprawnionych podmiotów do 21 września 2026 r. Mają być one przekazywane wyłącznie w wersji elektronicznej. Jeżeli projekt zostanie przyjęty w przedstawionym kształcie, nowe zasady zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 r.
Główne wnioski
- Nowe zasady mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. i obejmować świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze realizowane w opiece długoterminowej stacjonarnej oraz domowej.
- Ryzyko rozwoju odleżyn ma być oceniane przy użyciu skal rekomendowanych przez EPUAP/NPIAP/PPPIA i dokumentowane minimum raz w miesiącu.
- Projekt przewiduje m.in. dokumentację fotograficzną zmian odleżynowych, ocenę bólu, monitorowanie stanu odżywienia oraz wskazywanie w dokumentacji zastosowanych wyrobów medycznych i produktów leczniczych.
- Uwagi do projektu można przekazywać NFZ do 21 września 2026 r. wyłącznie w wersji elektronicznej.
Źródło:
- https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/projekty-zarzadzen/projekt-zarzadzenia-swiadczenia-pielegnacyjne-i-opiekuncze-w-ramach-opieki-dlugoterminowej,7009.html
