Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła Zanvastro (zilganersen) firmy Ionis Pharmaceuticals do leczenia dzieci i dorosłych z chorobą Alexandra. To pierwszy i jedyny zatwierdzony lek modyfikujący przebieg tej ultrarzadkiej, postępującej choroby neurologicznej. Terapia ukierunkowana na RNA oddziałuje na jeden z podstawowych mechanizmów choroby, zmniejszając produkcję białka GFAP.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego zatwierdzenie Zanvastro (zilganersen) przez FDA jest przełomem w leczeniu choroby Alexandra i czym terapia różni się od dotychczasowego leczenia objawowego.
- Jak działa terapia ukierunkowana na RNA firmy Ionis i w jaki sposób ograniczenie produkcji białka GFAP ma oddziaływać na biologiczny mechanizm choroby Alexandra.
- Jakie wyniki uzyskano w badaniu fazy 1–3 obejmującym 54 pacjentów oraz jaki wpływ Zanvastro miało na funkcje motoryczne chorych.
- Jak wygląda sposób podawania i profil bezpieczeństwa Zanvastro oraz kiedy terapia ma trafić do pacjentów w USA.
Choroba Alexandra – ultrarzadka choroba neurologiczna
Choroba Alexandra (AxD) jest postępującą i często śmiertelną chorobą neurologiczną, występującą u około 1 na 1–3 mln osób na świecie. Jej objawy mogą pojawić się zarówno w okresie niemowlęcym, jak i w dorosłości. Chorobę wywołują warianty genu GFAP, prowadzące do nadprodukcji i toksycznego gromadzenia kwaśnego białka włókienkowego gleju (GFAP) w astrocytach. Zaburzenie funkcji tych komórek może z czasem powodować uszkodzenie neuronów i mieliny. U pacjentów dochodzi m.in. do postępującego pogorszenia funkcji ruchowych i poznawczych, utraty samodzielności oraz zaburzeń połykania i ochrony dróg oddechowych. Dotychczas leczenie koncentrowało się przede wszystkim na łagodzeniu poszczególnych objawów choroby.
Zanvastro działa na RNA i zmniejsza produkcję GFAP
Zanvastro, którego substancją czynną jest zilganersen, to oligonukleotyd antysensowy ukierunkowany na RNA. Terapia została zaprojektowana tak, aby ograniczać produkcję nadmiaru GFAP, a więc oddziaływać na biologiczny mechanizm odpowiedzialny za rozwój choroby Alexandra. Lek w dawce 50 mg jest podawany dooponowo raz na 12 tygodni. Zatwierdzenie obejmuje pacjentów pediatrycznych oraz dorosłych.
Zatwierdzenie leku ZANVASTRO w leczeniu choroby Alexandra stanowi znaczący postęp w opiece zdrowotnej i otwiera nowe możliwości dla pacjentów i ich rodzin. Po raz pierwszy możemy wyjść poza leczenie indywidualnych objawów choroby i zająć się jej podłożem biologicznym, co może znacząco poprawić rokowania w tej społeczności – powiedziała Amy Waldman, neurolog dziecięca i główna badaczka badania Zanvastro.
Badanie Zanvastro objęło pacjentów w wieku od 1,5 do 53 lat
Podstawą decyzji FDA były wyniki globalnego, randomizowanego, podwójnie zaślepionego i kontrolowanego badania fazy 1–3 NCT04849741, obejmującego 54 pacjentów w wieku od 1,5 do 53 lat. Badanie prowadzono w 13 ośrodkach w ośmiu krajach. U pacjentów w wieku co najmniej 5 lat Zanvastro 50 mg pozwolił uzyskać statystycznie istotną i klinicznie znaczącą stabilizację prędkości chodu ocenianej za pomocą 10-metrowego testu marszu. W 61. tygodniu różnica średnich najmniejszych kwadratów względem grupy kontrolnej wyniosła 33,3 proc. (p=0,041).
Korzyść dotyczącą funkcji motoryki dużej zaobserwowano również u dzieci w wieku od 2 do 4 lat, wykorzystując skalę GMFM-88. Także wyniki drugorzędowych i eksploracyjnych punktów końcowych konsekwentnie przemawiały na korzyść terapii.
Jak wygląda bezpieczeństwo terapii?
Według danych przedstawionych przez Ionis większość zdarzeń niepożądanych miała łagodne lub umiarkowane nasilenie, natomiast poważne zdarzenia niepożądane występowały rzadziej w grupie Zanvastro niż w grupie kontrolnej. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych, występujących u co najmniej 25 proc. leczonych i częściej niż w grupie kontrolnej, należały wymioty, ból pleców, kaszel, ból głowy oraz zespół po nakłuciu lędźwiowym. W informacjach dotyczących bezpieczeństwa znalazło się również ostrzeżenie dotyczące aseptycznego zapalenia opon mózgowych.
Zanvastro trafi do pacjentów w USA
Ionis zapowiedział, że Zanvastro będzie dostępny w Stanach Zjednoczonych w nadchodzących tygodniach. Firma ma zapewniać pacjentom m.in. pomoc w procedurach ubezpieczeniowych oraz informacje dotyczące programów dostępności cenowej. Cena terapii nie została dotychczas publicznie ujawniona.
Prawa do rozwoju i komercjalizacji zilganersenu poza USA posiada Recordati. Firmy współpracują nad przygotowaniem wniosków regulacyjnych w Europie i Japonii, których złożenie jest oczekiwane w 2027 roku.
Zatwierdzenie Zanvastro zmienia możliwości leczenia choroby Alexandra
Decyzja FDA oznacza przejście od wyłącznie objawowego leczenia choroby Alexandra do terapii ukierunkowanej na jej mechanizm biologiczny. Ze względu na ultrarzadki charakter AxD istotne będą teraz dane z długoterminowej obserwacji pacjentów, które pozwolą dokładniej ocenić trwałość efektu klinicznego oraz bezpieczeństwo wieloletniego stosowania zilganersenu.
Ionis Pharmaceuticals – pionier terapii ukierunkowanych na RNA
Ionis Pharmaceuticals to amerykańska firma biotechnologiczna założona w 1989 roku, specjalizująca się w opracowywaniu terapii ukierunkowanych na RNA. Spółka jest jednym z pionierów technologii oligonukleotydów antysensowych (ASO), które pozwalają precyzyjnie wpływać na ekspresję genów i produkcję białek związanych z rozwojem chorób. Obecnie Ionis koncentruje się przede wszystkim na neurologii, chorobach kardiometabolicznych oraz schorzeniach o dużych niezaspokojonych potrzebach terapeutycznych, rozwijając jednocześnie technologie siRNA i edycji genów. W portfolio firmy znajdują się m.in. terapie stosowane w rdzeniowym zaniku mięśni, SOD1-ALS oraz chorobach związanych z transtyretyną. Zatwierdzenie Zanvastro wzmacnia pozycję Ionis w obszarze innowacyjnych terapii neurologicznych.
Główne wnioski
- FDA zatwierdziła Zanvastro (zilganersen) firmy Ionis dla dzieci i dorosłych z chorobą Alexandra. Jest to pierwszy i jedyny zatwierdzony lek modyfikujący przebieg tej ultrarzadkiej, postępującej choroby neurologicznej.
- Zanvastro jest terapią ukierunkowaną na RNA, która ogranicza produkcję białka GFAP. Lek w dawce 50 mg jest podawany dooponowo raz na 12 tygodni, dzięki czemu oddziałuje na biologiczny mechanizm choroby, a nie wyłącznie na jej objawy.
- Kluczowe badanie fazy 1–3 objęło 54 pacjentów w wieku od 1,5 do 53 lat. U chorych w wieku co najmniej 5 lat terapia zapewniła statystycznie istotną i klinicznie znaczącą stabilizację prędkości chodu; różnica względem grupy kontrolnej w 61. tygodniu wyniosła 33,3 proc. (p=0,041).
- Zanvastro ma być dostępny dla pacjentów w USA w nadchodzących tygodniach. Prawa do rozwoju i komercjalizacji zilganersenu poza Stanami Zjednoczonymi posiada Recordati, a wnioski regulacyjne w Europie i Japonii są planowane na 2027 rok.
Źródło:
- https://ir.ionis.com/news-releases/news-release-details/zanvastrotm-zilganersen-approved-fda-first-and-only-disease
