Mikrobiom jelitowy może stać się źródłem informacji o ogólnym stanie zdrowia człowieka. Badanie obejmujące 893 osoby wskazuje, że Microbiome Health Index (MHI), czyli wskaźnik zdrowia mikrobiologicznego, jest powiązany m.in. z dietą, kondycją fizyczną, profilem lipidowym oraz subklinicznym stanem zapalnym. Naukowcy proponują wykorzystanie go jako złożonego biomarkera, który sprowadza skomplikowane dane o mikrobiomie do pojedynczego wyniku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest Microbiome Health Index (MHI) i w jaki sposób może służyć do oceny ogólnego stanu zdrowia.
- Jakie są wyniki badania obejmującego 893 osoby dorosłe i zależności między mikrobiomem jelitowym a dietą, kondycją fizyczną i stanem zapalnym.
- Jak błonnik, dieta śródziemnomorska i żywność ultraprzetworzona wiążą się z wartością wskaźnika MHI.
- Dlaczego MHI może w przyszłości stać się dynamicznym biomarkerem wykorzystywanym do monitorowania zdrowia i efektów zmian stylu życia.
Czym jest Microbiome Health Index?
Mikrobiom jelitowy różni się między ludźmi i podlega zmianom pod wpływem wielu czynników, m.in. diety, aktywności fizycznej, stylu życia, leków i chorób. W przeciwieństwie do genomu jest więc systemem dynamicznym. MHI został opracowany na podstawie wspólnych zmian mikrobiologicznych obserwowanych wcześniej u pacjentów z różnymi chorobami. Technicznie wskaźnik stanowi logarytm stosunku 97 wariantów bakteryjnych związanych ze zdrowiem do 31 wariantów związanych z chorobami. Pozwala w ten sposób przekształcić wielowymiarowe dane dotyczące mikrobiomu w pojedynczą wartość liczbową.
Nowe badanie miało sprawdzić, czy MHI może dostarczać informacji nie tylko o występowaniu chorób, lecz także o ogólnym stanie zdrowia i wpływie codziennych zachowań.
Badanie objęło 893 osoby dorosłe
Analizę przeprowadzono w kohorcie 893 osób uczestniczących w rutynowych, corocznych badaniach kontrolnych. Uwzględniono zarówno osoby bez udokumentowanych chorób, jak i pacjentów m.in. z nadciśnieniem tętniczym oraz zespołem metabolicznym. Naukowcy połączyli informacje z elektronicznej dokumentacji medycznej z wynikami badań laboratoryjnych, rozpoznaniami ICD-10 i stosowanymi lekami. Zebrali również szczegółowe dane dotyczące diety i stylu życia.
Wydolność fizyczną oceniono za pomocą testu wysiłkowego według protokołu Bruce’a. Skład mikrobiomu jelitowego określono natomiast na podstawie próbek kału z wykorzystaniem sekwencjonowania 16S.
Dieta śródziemnomorska i błonnik związane z wyższym MHI
Analiza wykazała wyraźne zależności między codziennymi zachowaniami a wynikiem MHI. Wyższe spożycie błonnika oraz większa zgodność diety z modelem śródziemnomorskim korelowały ze zdrowszym profilem mikrobiologicznym. Wyższe wartości MHI były również związane z korzystniejszym profilem lipidowym krwi. Odwrotną zależność stwierdzono natomiast w przypadku żywności ultraprzetworzonej – jej większe spożycie wiązało się z niższymi wynikami wskaźnika.
Podobną zależność obserwowano przy subklinicznym stanie zapalnym. Im wyższe były jego wskaźniki, tym mniej korzystny był wynik MHI.
Lepsza kondycja fizyczna wiązała się ze zdrowszym mikrobiomem
Istotne okazały się również wyniki testów wysiłkowych. Badacze wykorzystali MET, czyli równoważnik metaboliczny, jako obiektywną miarę wydolności fizycznej. Wyższe wartości MET korelowały z wyższym MHI. Oznacza to, że lepsza kondycja fizyczna była powiązana z bardziej korzystną strukturą mikrobiomu.
Wyniki wpisują się w rosnącą liczbę danych wskazujących, że aktywność fizyczna może oddziaływać na organizm znacznie szerzej niż wyłącznie poprzez układ sercowo-naczyniowy czy kontrolę masy ciała.
Mikrobiom może szybko reagować na zmianę stylu życia
Jedną z najważniejszych właściwości proponowanego biomarkera jest jego potencjalna podatność na modyfikację. Autorzy, korzystając również z danych z wcześniejszych badań interwencyjnych, wskazują, że MHI może stosunkowo szybko reagować na zmiany sposobu żywienia.
Na podstawie modeli regresji oszacowali nawet „dawkę” zmian behawioralnych, która mogłaby zwiększyć indywidualny wynik MHI o 0,5 punktu. Taka różnica była wcześniej wiązana z wieloma stanami chorobowymi i może odzwierciedlać istotną zmianę odporności mikrobiologicznej. W praktyce oznaczałoby to możliwość nie tylko jednorazowego określenia profilu mikrobiomu, ale także obserwowania, jak zmienia się on w odpowiedzi na interwencje dotyczące diety i stylu życia.
Czy MHI stanie się biomarkerem podobnym do cholesterolu?
Jednym z największych problemów ograniczających kliniczne wykorzystanie mikrobiomu jest jego ogromna złożoność. MHI ma ją sprowadzić do pojedynczej, mierzalnej wartości, którą można analizować w odniesieniu do innych parametrów zdrowotnych. Autorzy wskazują, że mikrobiom mógłby w przyszłości pełnić funkcję czułego wskaźnika zdrowia podobnie jak ciśnienie tętnicze czy profil lipidowy. Nie oznacza to jednak, że MHI jest już gotowym testem diagnostycznym do rutynowego wykorzystania.
Co więcej, obserwowane zależności nie dowodzą, że konkretne bakterie bezpośrednio powodują choroby. Mogą one również odzwierciedlać warunki panujące w organizmie gospodarza i reagować na dietę, aktywność fizyczną czy istniejące zaburzenia metaboliczne.
Główne wnioski
- Microbiome Health Index (MHI) przekształca złożone dane dotyczące mikrobiomu jelitowego w pojedynczy wynik, obliczany na podstawie stosunku 97 wariantów bakteryjnych związanych ze zdrowiem do 31 wariantów związanych z chorobami.
- W badaniu obejmującym 893 osoby dorosłe wyższy MHI był związany m.in. z większym spożyciem błonnika, dietą śródziemnomorską, lepszą kondycją fizyczną i korzystniejszym profilem lipidowym.
- Większe spożycie żywności ultraprzetworzonej oraz wyższy poziom subklinicznego stanu zapalnego wiązały się z niższymi wartościami MHI.
- Wskaźnik MHI może reagować na zmiany diety i stylu życia, dlatego w przyszłości może stać się biomarkerem wykorzystywanym do monitorowania ogólnego stanu zdrowia. Potrzebne są jednak dalsze badania przed jego rutynowym zastosowaniem klinicznym.
Źródło:
- https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19490976.2026.2719055
