Niewydolność serca pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej kardiologii. Według światowych szacunków z chorobą żyje obecnie ponad 64 miliony dorosłych, a liczba pacjentów stale rośnie. W odpowiedzi na zmieniające się potrzeby kliniczne oraz rozwój wiedzy naukowej międzynarodowe towarzystwa kardiologiczne opublikowały Drugą Uniwersalną Definicję Niewydolności Serca (2026). Dokument aktualizuje zasady rozpoznawania i klasyfikacji choroby, kładąc znacznie większy nacisk na profilaktykę, wczesną diagnostykę oraz spersonalizowaną opiekę nad pacjentem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany wprowadza Druga Uniwersalna Definicja Niewydolności Serca i dlaczego są one ważne dla praktyki klinicznej,
- Dlaczego eksperci odchodzą od sztywnych progów frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF) na rzecz bardziej elastycznej klasyfikacji,
- W jaki sposób nowe podejście ma wspierać wcześniejsze wykrywanie niewydolności serca oraz skuteczniejszą profilaktykę,
- Dlaczego w ocenie ryzyka i planowaniu leczenia coraz większe znaczenie mają indywidualne cechy pacjenta oraz czynniki społeczne.
Nowa definicja niewydolności serca opracowana przez światowych ekspertów
Nowy dokument konsensusu został przygotowany przez ekspertów reprezentujących najważniejsze organizacje kardiologiczne na świecie, w tym:
- American Heart Association (AHA),
- American College of Cardiology (ACC),
- European Society of Cardiology (ESC),
- World Heart Federation (WHF),
we współpracy z Heart Failure Society of America, Heart Failure Association of the European Society of Cardiology oraz Japanese Heart Failure Society. Stanowi on aktualizację pierwszej uniwersalnej definicji niewydolności serca opublikowanej w 2021 roku. Nowe zalecenia zostały jednocześnie opublikowane na łamach prestiżowych czasopism naukowych „Circulation”, „JACC”, „European Heart Journal” oraz „Global Heart”.
Dlaczego konieczna była aktualizacja definicji?
Autorzy dokumentu podkreślają, że dotychczasowe różnice w definiowaniu niewydolności serca utrudniały prowadzenie badań naukowych, porównywanie wyników leczenia oraz wdrażanie jednolitych standardów opieki.
Niewydolność serca pozostaje poważnym wyzwaniem, które stale rośnie na całym świecie, a niespójności w jej definiowaniu ograniczają postęp w badaniach i leczeniu” – powiedziała dr Mary Norine Walsh, współprzewodnicząca dokumentu konsensusu Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (American Heart Association) i Amerykańskiego Kolegium Kardiologicznego (American College of Cardiology), dyrektor medyczny programu leczenia niewydolności serca w Ascension St. Vincent Heart Center oraz dyrektor medyczny Instytutu Badań Kardiologicznych Ascension St. Vincent Cardiovascular Research Institute. Ekspertka dodała: ta zaktualizowana definicja zapewnia jaśniejsze i bardziej spójne ramy, które pomogą lekarzom wcześniej identyfikować ryzyko i opracowywać bardziej spersonalizowane metody leczenia, które mogą poprawić wyniki leczenia pacjentów na całym świecie.
Ponad 64 miliony osób żyje z niewydolnością serca
Według danych przywołanych w dokumencie z niewydolnością serca zmaga się obecnie ponad 64 miliony dorosłych na świecie. Rosnąca liczba przypadków wynika przede wszystkim z:
- starzenia się społeczeństw,
- coraz częstszego występowania otyłości,
- wzrostu zachorowań na cukrzycę typu 2,
- powszechności nadciśnienia tętniczego.
Autorzy podkreślają, że skuteczna walka z niewydolnością serca wymaga nie tylko leczenia już rozwiniętej choroby, lecz przede wszystkim wcześniejszego identyfikowania osób zagrożonych.
Najważniejsze zmiany w nowej definicji niewydolności serca
Nowy dokument wprowadza szereg zmian, które mają ujednolicić sposób rozpoznawania, klasyfikacji i leczenia niewydolności serca oraz ułatwić wdrażanie nowoczesnej, spersonalizowanej opieki nad pacjentami.
Nowy system klasyfikacji przyczyn choroby
Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie uniwersalnego systemu klasyfikacji przyczyn niewydolności serca. Ma on ułatwić:
- standaryzację badań klinicznych,
- porównywanie danych z rejestrów,
- identyfikację chorób podstawowych,
- dobór bardziej ukierunkowanego leczenia.
Dzięki temu lekarze będą mogli lepiej dopasowywać terapię do konkretnego mechanizmu prowadzącego do rozwoju niewydolności serca.
Koniec sztywnych progów frakcji wyrzutowej
Dotychczas klasyfikacja niewydolności serca opierała się głównie na określonych wartościach frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF). Nowa definicja odchodzi od sztywnych wartości granicznych i uwzględnia różnice wynikające z:
- płci,
- wieku,
- pochodzenia etnicznego.
Zamiast tego proponuje bardziej praktyczne klinicznie kategorie:
- zmniejszoną frakcję wyrzutową,
- zachowaną frakcję wyrzutową,
- poprawioną frakcję wyrzutową.
Większy nacisk na profilaktykę i wczesne wykrywanie
Autorzy dokumentu podkreślają, że niewydolność serca nie powinna być rozpoznawana dopiero po pojawieniu się objawów. Nowe podejście zakłada identyfikację osób:
- obciążonych czynnikami ryzyka,
- znajdujących się we wczesnym stadium choroby,
- jeszcze przed rozwojem objawowej niewydolności serca.
Takie podejście ma umożliwić wcześniejsze wdrożenie działań profilaktycznych oraz skuteczniejsze ograniczenie progresji choroby.
Niewydolność serca to proces dynamiczny
Nowa definicja podkreśla również, że niewydolność serca nie jest stanem nieodwracalnym ani niezmiennym. Eksperci wskazują, że przebieg choroby może obejmować:
- poprawę,
- remisję,
- nawrót,
- dalszą progresję.
Nowe ramy prawne uznają, że niewydolność serca nie jest stanem statycznym. Koncentrując się na stadiach choroby, jej przyczynach i przebiegu – w tym na poprawie, remisji i powrocie do zdrowia – możemy lepiej dostosować opiekę i przyspieszyć działania profilaktyczne – powiedział Walsh.
Czynniki społeczne również wpływają na rokowanie
Istotnym elementem nowego dokumentu jest uwzględnienie wpływu czynników społecznych i środowiskowych. Eksperci zwracają uwagę, że na ryzyko zachorowania oraz wyniki leczenia wpływają również:
- dostęp do opieki zdrowotnej,
- miejsce zamieszkania,
- polityka zdrowotna państwa,
- zasoby dostępne w lokalnych społecznościach.
To podejście wpisuje się w coraz silniej rozwijającą się koncepcję medycyny populacyjnej i zdrowia publicznego.
Dokument będzie podstawą nowych wytycznych
Autorzy zapowiadają, że opublikowany dokument stanie się podstawą do opracowania nowych wytycznych AHA i ACC dotyczących niewydolności serca, których publikację zaplanowano na koniec 2027 roku. Może to oznaczać istotne zmiany w codziennej praktyce klinicznej oraz sposobie prowadzenia pacjentów na całym świecie.
Główne wnioski
- Światowe organizacje kardiologiczne, w tym American Heart Association, American College of Cardiology, European Society of Cardiology i World Heart Federation, opublikowały Drugą Uniwersalną Definicję Niewydolności Serca (2026), która aktualizuje standardy diagnostyki i leczenia.
- Nowa definicja odchodzi od sztywnych progów frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), wprowadzając bardziej praktyczne klinicznie kategorie oraz uwzględniając różnice związane z płcią, wiekiem i pochodzeniem etnicznym.
- Dokument podkreśla znaczenie wczesnego wykrywania osób zagrożonych niewydolnością serca, zanim pojawią się objawy, aby zwiększyć skuteczność działań profilaktycznych i ograniczyć rozwój choroby.
- Obecnie na świecie z niewydolnością serca żyje ponad 64 miliony dorosłych, a nowe zalecenia mają stać się podstawą wytycznych AHA i ACC planowanych do publikacji pod koniec 2027 roku.
Źródło:
- https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001455
- American Heart Association
