Postęp w diagnostyce i leczeniu nowotworów sprawił, że coraz więcej nastolatków i młodych dorosłych przeżywa chorobę nowotworową. Jednak wraz ze wzrostem wskaźników przeżywalności rośnie także liczba osób, które w kolejnych dekadach życia mogą doświadczać późnych następstw leczenia onkologicznego. Najnowsze badanie opublikowane w Canadian Medical Association Journal wskazuje, że osoby, które przeżyły raka w wieku od 15 do 39 lat, mają dwukrotnie wyższe ryzyko zachorowania na nowotwory w późniejszym okresie życia w porównaniu z populacją ogólną.
Badanie przeprowadzone w kanadyjskiej prowincji Alberta dostarcza jednego z najbardziej kompleksowych obrazów długoterminowych konsekwencji leczenia onkologicznego w tej grupie wiekowej i podkreśla znaczenie długofalowego monitorowania zdrowia osób, które przeżyły raka w młodym wieku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego osoby, które przeżyły raka w wieku 15–39 lat, są bardziej narażone na rozwój nowych nowotworów w późniejszym okresie życia
- Jakie wnioski przyniosło badanie opublikowane w Canadian Medical Association Journal, obejmujące ponad 24 tys. pacjentów z Kanady
- Które typy nowotworów wtórnych występują najczęściej u młodych osób po leczeniu onkologicznym
- Dlaczego naukowcy sugerują wcześniejsze badania przesiewowe oraz długoterminowe monitorowanie zdrowia u osób, które przeżyły raka w młodym wieku
Rosnąca populacja młodych osób, które przeżyły raka
Współczesna onkologia osiągnęła znaczący postęp w leczeniu nowotworów u nastolatków i młodych dorosłych. Wskaźniki przeżywalności w tej grupie wiekowej należą do stosunkowo wysokich i wynoszą obecnie około 86%. Jak podkreślają autorzy badania:
W połączeniu ze stosunkowo wysokim wskaźnikiem przeżywalności w tej grupie wiekowej, wynoszącym około 86%, rośnie populacja młodych osób, które przeżyły raka, na które diagnoza i leczenie będą miały negatywny wpływ nawet po kilkudziesięciu latach.
Oznacza to, że coraz więcej osób żyje wiele lat po zakończeniu leczenia onkologicznego, jednak w ich przypadku ryzyko kolejnych problemów zdrowotnych – w tym nowych nowotworów – pozostaje podwyższone.
Czym są późniejsze nowotwory pierwotne
Nowotwory, które pojawiają się po wcześniejszym leczeniu onkologicznym, określa się jako późniejsze nowotwory pierwotne (subsequent primary cancers). Nie są one nawrotem pierwotnej choroby, lecz zupełnie nowymi nowotworami rozwijającymi się po wcześniejszym epizodzie choroby. Zjawisko to jest dobrze znane w onkologii i może wynikać z kilku czynników:
- długofalowych skutków radioterapii,
- wpływu chemioterapii,
- działania terapii hormonalnych,
- predyspozycji genetycznych,
- czynników środowiskowych i stylu życia.
Leczenie, które ratuje życie pacjenta w młodym wieku, może jednocześnie zwiększać ryzyko zmian nowotworowych w kolejnych dekadach życia.
Jedno z największych badań dotyczących młodych osób po chorobie nowotworowej
Badanie Alberta Adolescent and Young Adult Cancer Survivor Study objęło wszystkie osoby w prowincji Alberta w Kanadzie, u których w wieku od 15 do 39 lat zdiagnozowano pierwszy nowotwór w latach 1983–2017. Łącznie analizą objęto 24 459 pacjentów, a mediana czasu obserwacji wyniosła 7,4 roku. W trakcie 34-letniego okresu badania naukowcy oceniali częstość występowania kolejnych nowotworów oraz ich typy. Wyniki wskazują, że:
- u 1442 osób (6%) rozwinął się co najmniej jeden nowy nowotwór,
- ryzyko zachorowania na nowotwory w przyszłości było dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej.
Jakie nowotwory pojawiały się najczęściej
Analiza wykazała, że wśród uczestników badania najczęściej diagnozowanymi pierwotnymi nowotworami w młodym wieku były:
- chłoniaki,
- rak piersi.
Natomiast wśród późniejszych nowotworów pierwotnych dominowały:
- rak piersi,
- rak jelita grubego,
- rak płuc.
Te trzy typy nowotworów stanowiły łącznie 43% wszystkich nowych nowotworów rozpoznanych w późniejszym okresie życia. Szczególnie wysokie ryzyko zaobserwowano u osób, które w młodym wieku chorowały na:
- chłoniaka Hodgkina,
- raka piersi.
Autorzy badania podkreślają:
Chociaż u osób z niemal wszystkimi badanymi typami nowotworów wieku młodzieńczego i młodych dorosłych stwierdzono zwiększone ryzyko rozwoju nowotworu pierwotnego, osoby, które przeżyły chłoniaka Hodgkina i raka piersi, zostały uznane za populacje szczególnie narażone, przy czym u tych osób prawie jedna trzecia nowotworów pierwotnych wystąpiła po 5 latach przeżycia.
Ryzyko nowych nowotworów rośnie wraz z upływem czasu
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z badania jest fakt, że ryzyko kolejnych nowotworów utrzymuje się przez wiele lat po zakończeniu leczenia. Po 30 latach od pierwotnej diagnozy aż co szósty pacjent, który przeżył raka w młodym wieku, rozwija nowy nowotwór.
Co istotne, nowe nowotwory pojawiają się u tych pacjentów często znacznie wcześniej niż w populacji ogólnej, co może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia publicznego.
Wcześniejsze badania przesiewowe mogą być konieczne
Autorzy badania sugerują, że osoby, które przeżyły raka w wieku młodzieńczym i młodym dorosłym, mogą wymagać wcześniejszego i bardziej intensywnego monitorowania onkologicznego. Jak podkreślają:
Nasze odkrycia wskazują, że w tej populacji uzasadnione może być wcześniejsze monitorowanie raka , co jest zgodne z licznymi wytycznymi dotyczącymi przeżywalności, które zalecają wcześniejsze monitorowanie raka piersi i jelita grubego w przypadku osób, które przeżyły raka z grupy ryzyka.
W praktyce oznacza to potrzebę:
- wcześniejszych badań przesiewowych,
- długoterminowej opieki onkologicznej,
- monitorowania powikłań terapii przeciwnowotworowej.
Znaczenie poradnictwa genetycznego i stylu życia
Badacze podkreślają również rolę czynników genetycznych w rozwoju kolejnych nowotworów. W niektórych przypadkach predyspozycje genetyczne mogą zwiększać podatność na rozwój chorób nowotworowych. Z tego powodu ważne znaczenie ma:
- poradnictwo genetyczne,
- edukacja zdrowotna,
- promowanie zdrowego stylu życia.
Działania te mogą pomóc zmniejszyć ryzyko rozwoju kolejnych nowotworów oraz poprawić długoterminowe rokowania pacjentów.
Rosnący problem zdrowia publicznego
W Kanadzie zachorowalność na raka wśród nastolatków i młodych dorosłych rośnie o 1,3% rocznie. W połączeniu z wysoką przeżywalnością oznacza to, że liczba osób żyjących wiele lat po chorobie nowotworowej systematycznie wzrasta. Autorzy badania podsumowują:
Biorąc pod uwagę, że późniejsze nowotwory pierwotne w znacznym stopniu przyczyniają się do zachorowalności i przedwczesnej śmiertelności, wyniki te podkreślają potrzebę innowacyjnych rozwiązań w celu zapobiegania, wykrywania i leczenia kolejnych nowotworów pierwotnych u osób, które przeżyły chorobę nowotworową w okresie dojrzewania i młodych dorosłych.
Główne wnioski
- Badanie Alberta Adolescent and Young Adult Cancer Survivor Study obejmujące 24 459 osób wykazało, że osoby, które przeżyły raka w wieku 15–39 lat, mają dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju kolejnych nowotworów w późniejszym okresie życia.
- W trakcie obserwacji trwającej medianowo 7,4 roku u 1442 pacjentów (6%) rozwinął się co najmniej jeden nowy nowotwór.
- Najczęstsze późniejsze nowotwory pierwotne to rak piersi, rak jelita grubego i rak płuc, które stanowiły łącznie 43% wszystkich nowych rozpoznań w analizowanej populacji.
- Po 30 latach od pierwszej diagnozy aż co szósty pacjent, który przeżył raka w młodym wieku, rozwija nowy nowotwór, co wskazuje na potrzebę wcześniejszych badań przesiewowych i długoterminowej opieki onkologicznej.
Źródło:
- https://www.cmaj.ca/content/198/14/E535
