Premiera najnowszego Barometru WHC odbyła się 12 stycznia 2026 r. i pokazuje, że średni czas oczekiwania na świadczenia gwarantowane pozostaje praktycznie bez zmian. Analiza danych zebranych we wrześniu i październiku 2025 r. wskazuje na stagnację w dostępie do leczenia oraz utrzymujące się różnice pomiędzy dziedzinami medycyny. Jednocześnie raport zwraca uwagę na znaczące wydłużenie ścieżek pacjentów w kilku kluczowych obszarach terapeutycznych.
Z tego artykułu dowiesz się…
• Jak zmienił się średni czas oczekiwania na świadczenia gwarantowane w 2025 r.
• Które dziedziny medycyny mają najdłuższe i najkrótsze kolejki oraz gdzie dostęp poprawił się najbardziej.
• Jak wyglądają czasy oczekiwania do specjalistów, diagnostyki i na kluczowe procedury terapeutyczne.
• Jak długa etapowość leczenia wpływa na pacjentów i które ścieżki terapii są najbardziej rozciągnięte.
Dostęp do świadczeń: średnio 4,2 mies. – bez poprawy
Według Barometru WHC średni czas oczekiwania na pojedyncze świadczenie gwarantowane utrzymał się na poziomie 4,2 mies., identycznym jak rok wcześniej. Spośród 215 monitorowanych świadczeń w 38 dostęp pogorszył się, w 63 odnotowano poprawę, a w 114 różnice mieściły się w granicy ±0,5 mies.
Najdłużej pacjenci czekają na świadczenia z zakresu chirurgii plastycznej (11,1 mies.), stomatologii (10,2 mies.), ortopedii i traumatologii narządu ruchu (9,7 mies.), neurochirurgii (9,4 mies.), otolaryngologii (9,2 mies.) oraz otolaryngologii dziecięcej (8,8 mies.).
Najkrótsze kolejki dotyczą radioterapii onkologicznej (0,5 mies.), neonatologii (0,7 mies.), chirurgii onkologicznej (0,9 mies.) i medycyny paliatywnej (1,0 mies.).
Największe zmiany w poszczególnych dziedzinach
Największe wydłużenie średniego czasu oczekiwania raport wykazał w:
• stomatologii (+3,8 mies.),
• chirurgii szczękowo-twarzowej (+2,8 mies.),
• geriatrii (+1,7 mies.),
• ortopedii i traumatologii narządu ruchu (+1,3 mies.),
• chirurgii plastycznej (+1,2 mies.).
Największą poprawę zanotowano w:
• neurologii (−1,6 mies.),
• endokrynologii (−1,4 mies.),
• chirurgii dziecięcej (−1,3 mies.),
• kardiochirurgii (−1,0 mies.).
W 25 z 43 analizowanych dziedzin nie odnotowano znaczących zmian.
Dostęp do lekarzy specjalistów: 4,2 mies. – niewielka zmiana
Średni czas oczekiwania na poradę specjalistyczną wyniósł 4,2 mies., skracając się o 0,1 mies. względem poprzedniej edycji.
Najdłużej czeka się na wizytę u neurochirurga (13,1 mies.), endokrynologa (12,9 mies.) i gastroenterologa (9,9 mies.). Wśród specjalistów z czasem oczekiwania dłuższym niż 3 mies. znaleźli się m.in. okuliści (3,0 mies.), nefrolodzy (3,1 mies.), geriatrzy (3,2 mies.), otolaryngolodzy dziecięcy (3,4 mies.), otolaryngolodzy (3,5 mies.), poradnie leczenia bólu (3,5 mies.), neurolodzy dziecięcy (3,9 mies.), kardiolodzy (4,6 mies.), hepatolodzy (4,7 mies.), reumatolodzy (4,8 mies.), ortodonci (4,9 mies.), diabetolodzy (5,4 mies.), psycholodzy w poradniach zdrowia psychicznego (5,8 mies.), poradnie leczenia padaczki (6,0 mies.), urolodzy dziecięcy (6,1 mies.), hematolodzy (6,5 mies.), immunolodzy (6,8 mies.), angiolodzy (9,2 mies.), chirurdzy plastyczni (9,2 mies.), chirurdzy naczyniowi (9,4 mies.).
Najkrótsze czasy dotyczą pediatrów (0,0 mies.), neonatologów (0,2 mies.), położników-ginekologów (0,3 mies.) oraz chirurgów onkologicznych (0,7 mies.).
Największą poprawę zanotowano u angiologów (−4,7 mies.), chirurgów naczyniowych (−2,2 mies.), ortodontów (−2,0 mies.) i urologów (−1,5 mies.). Największe wydłużenie dotyczy neurochirurgów (+4,7 mies.), neurologów dziecięcych (+1,8 mies.) oraz otolaryngologów (+1,4 mies.).
Diagnostyka: średnio 2,8 mies. – krócej niż rok wcześniej
Na badania diagnostyczne pacjenci czekają średnio 2,8 mies., co oznacza skrócenie kolejki o 0,3 mies. w stosunku do października/listopada 2024 r.
Najdłużej trzeba poczekać na:
• sigmoidoskopię – 6,1 mies.,
• biopsję guzków tarczycy – 6,0 mies.,
• gastroskopię – 5,8 mies.,
• EMG – 5,7 mies.,
• USG tarczycy – 5,6 mies.
Najszybciej wykonywane są badania takie jak gazometria (0,0 mies.), badania cytogenetyczne (0,1 mies.), USG przezciemiączkowe (0,3 mies.), bronchoskopia (0,5 mies.), TK głowy (0,6 mies.), CUM (0,6 mies.), biopsja gruboigłowa (0,7 mies.), TK klatki piersiowej (0,8 mies.), USG bioder (0,8 mies.) i urografia (0,8 mies.).
Etapowość leczenia: długie ścieżki pacjentów
Raport potwierdza, że ograniczony dostęp do specjalistów i długie kolejki do świadczeń wydłużają proces terapeutyczny. Od wizyty w POZ do operacji usunięcia żylaków kończyn dolnych mija średnio 30,5 mies. (wcześniej 35,8 mies.).
Leczenie aparatem ortodontycznym rozpoczyna się po 21,3 mies. od wizyty u ortodonty (wcześniej 21 mies.), natomiast wymiana zastawki serca zajmuje łącznie 19,5 mies. (wcześniej 21,4 mies.). Czas oczekiwania na endoprotezoplastykę kolana wynosi 25,4 mies. (wcześniej 20,7 mies.).
W przypadku leczenia padaczki u dzieci – od skierowania do neurologa do wizyty w poradni leczenia padaczki – mija 15,2 mies. (wcześniej 13,4 mies.).
Analiza obejmuje również ścieżki pacjentów w programie lekowym B.90 dla chorych na zaawansowaną chorobę Parkinsona, gdzie łączny czas kwalifikacji i wykonania wymaganych procedur wynosi 16,1 mies.
Metodyka: perspektywa pacjenta, nie sprawozdawczości
Barometr WHC opiera się na danych zbieranych telefonicznie w około 1500 placówkach medycznych z kontraktami NFZ. Średnie czasy oczekiwania obejmują kilkaset świadczeń wskaźnikowych w 43 dziedzinach medycyny, co pozwala na precyzyjne określanie trendów. Raport opisuje dostęp tak, jak doświadcza go pacjent, a nie tak, jak wynika to z dokumentacji płatnika.
Wyniki Barometru WHC z 2026 r. potwierdzają, że mimo pojedynczych polepszeń w diagnostyce oraz w kilku specjalizacjach, ogólny obraz dostępności świadczeń w Polsce pozostaje niezmienny. Wydłużające się ścieżki leczenia tworzą realne ryzyko pogorszenia rokowań pacjentów i wymagają działań systemowych, które skrócą kolejki w najbardziej obciążonych obszarach.
Główne wnioski
- Średni czas oczekiwania na świadczenia w 2025 r. wyniósł 4,2 miesiąca, co oznacza brak realnej poprawy względem poprzedniego pomiaru.
- Najdłuższe kolejki odnotowano w chirurgii plastycznej (11,1 mies.), stomatologii (10,2 mies.) i ortopedii (9,7 mies.), a najkrótsze w radioterapii onkologicznej (0,5 mies.).
- Diagnostyka skróciła się do 2,8 mies., choć na sigmoidoskopię czeka się 6,1 mies., a na biopsję tarczycy 6,0 mies.
- Etapowość leczenia pozostaje bardzo długa: do usunięcia żylaków potrzeba 30,5 mies., a do endoprotezy kolana 25,4 mies.
Źródło:
- Raport Barometr WHC
