Migrena z aurą jest uznawana za istotny czynnik ryzyka udaru mózgu, zwłaszcza u osób stosujących preparaty hormonalne zawierające estrogen. Z tego powodu aktualne wytyczne medyczne odradzają stosowanie skojarzonych doustnych środków antykoncepcyjnych (COC) w tej grupie pacjentek. Mimo to, jak pokazują nowe dane opublikowane w czasopiśmie Pharmacoepidemiology and Drug Safety, znaczny odsetek osób z migreną z aurą nadal otrzymuje recepty na te preparaty. Wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców z Boston University School of Public Health (BUSPH) rodzą pytania o praktykę kliniczną, aktualność dowodów naukowych oraz potrzebę dalszych badań.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego aktualne wytyczne odradzają stosowanie skojarzonych doustnych środków antykoncepcyjnych (COC) u osób z migreną z aurą i z jakim ryzykiem zdrowotnym się to wiąże.
- Jak często osoby z migreną z aurą nadal stosują COC i terapię hormonalną, mimo przeciwwskazań – na podstawie danych populacyjnych z lat 2000–2024.
- Jakie luki w dowodach naukowych identyfikują autorzy badania i dlaczego obecne zalecenia opierają się głównie na starszych danych.
- Jak zmieniają się praktyki kliniczne po rozpoznaniu migreny z aurą, w tym przesunięcie w stronę preparatów zawierających wyłącznie progestagen.
Migrena z aurą a ryzyko udaru mózgu
Migrena z aurą to postać migreny, której towarzyszą przemijające objawy neurologiczne, takie jak zaburzenia widzenia, drętwienie kończyn, problemy z mową, zawroty głowy czy nadwrażliwość na światło. Szacuje się, że:
- na migrenę cierpi co najmniej 39 milionów osób na świecie,
- nawet 1 na 3 osoby z migreną doświadcza aury.
Samo występowanie migreny z aurą wiąże się ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu, prawdopodobnie na skutek współistnienia czynników sercowo-naczyniowych, behawioralnych i genetycznych. Dodanie do tego estrogenów zawartych w COC dodatkowo potęguje obawy dotyczące bezpieczeństwa.
Wytyczne kontra rzeczywista praktyka kliniczna
Zgodnie z obowiązującymi zaleceniami, skojarzone doustne środki antykoncepcyjne nie powinny być stosowane u osób z migreną z aurą. Mimo to badanie BUSPH wykazało, że:
- około 15% osób w wieku rozrodczym z rozpoznaną migreną z aurą nadal otrzymuje recepty na COC,
- choć stosowanie tych preparatów spadało w ciągu ostatnich dwóch dekad, nie zostało całkowicie wyeliminowane.
Podobna rozbieżność dotyczy terapii hormonalnej w okresie menopauzy, która – mimo zaleceń ostrożności – pozostaje powszechnie stosowana u kobiet z migreną z aurą.
Terapia hormonalna w menopauzie: utrzymujące się kontrowersje
Niektóre wytyczne kliniczne sugerują ostrożność w stosowaniu terapii hormonalnej u starszych kobiet z migreną z aurą, ponieważ wcześniejsze badania wiązały ją z różnym poziomem ryzyka udaru, zależnym m.in. od wieku i czynników sercowo-naczyniowych. Badanie wykazało jednak, że:
- około połowa kobiet w wieku poprodukcyjnym z migreną z aurą otrzymała receptę na terapię hormonalną po rozpoznaniu choroby,
- częstość stosowania terapii hormonalnej zmieniała się w czasie: od 51% na początku XXI wieku, przez 41% w latach 2015–2019, do ponownego wzrostu do 45% w 2024 roku,
- najczęściej wybierano preparaty przezskórne, takie jak plastry, zwłaszcza u kobiet z niedawno postawioną diagnozą migreny z aurą.
Luki w wiedzy: stare dane, nowe realia
Jednym z kluczowych problemów wskazanych przez autorów badania jest fakt, że większość danych dotyczących ryzyka udaru u osób z migreną z aurą stosujących antykoncepcję hormonalną pochodzi sprzed kilkudziesięciu lat. Jak podkreśla Liza Gibbs, kierownik badania i autorka korespondencyjna, doktorantka w Katedrze Epidemiologii BUSPH:
Istnieją pewne historyczne dane dotyczące ryzyka udaru u osób cierpiących na migrenę z aurą, stosujących środki antykoncepcyjne zawierające estrogen, ale większość tych badań dotyczyła wyższych dawek niż stosowane obecnie i nie obejmowała istotnego punktu odniesienia, takiego jak środki antykoncepcyjne niezawierające estrogenu.
Dodaje również:
W rezultacie nie wiemy do końca, czy osoby cierpiące na migrenę z aurą są bardziej podatne na niewielkie znane ryzyko związane ze stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych w porównaniu z populacją ogólną.
Podobne braki dotyczą terapii hormonalnej w menopauzie, dla której dane dotyczące ryzyka udaru u osób z migreną z aurą są bardzo ograniczone.
Dane z praktyki: czego dowodzi analiza populacyjna?
Zespół badaczy z BUSPH, Chobanian & Avedisian School of Medicine oraz Boston Collaborative Drug Surveillance Program przeanalizował:
- dane niemal 143 tys. osób w wieku rozrodczym,
- oraz prawie 45 tys. osób w wieku poprodukcyjnym,
u których w latach 2000–2024 rozpoznano migrenę z aurą.
Wykorzystano elektroniczną dokumentację medyczną z brytyjskiej bazy danych badań praktyki klinicznej. Analizowano stosowanie:
- skojarzonych doustnych środków antykoncepcyjnych (COC),
- tabletek zawierających wyłącznie progestagen,
- terapii hormonalnej w menopauzie.
Po rozpoznaniu migreny z aurą obserwowano wyraźne przesunięcie w stronę preparatów zawierających wyłącznie progestagen, co sugeruje wpływ wytycznych na decyzje kliniczne. Jak zauważa dr Susan Jick, starsza autorka badania i adiunkt epidemiologii w BUSPH:
Ta zmiana po diagnozie może wskazywać, że obecnie obowiązujące wytyczne odwodzą ludzi od preferowanej formy antykoncepcji, co podkreśla potrzebę dokładnego zrozumienia bezpieczeństwa tych leków wśród osób z tą powszechną chorobą.
Zmieniające się trendy i możliwe wyjaśnienia
W ostatnich latach badacze odnotowali niewielki spadek ogólnego stosowania wszystkich doustnych środków antykoncepcyjnych w tej populacji. Może on wynikać m.in. z:
- wprowadzenia w Wielkiej Brytanii w 2021 r. tabletek progestagenowych dostępnych bez recepty,
- rzeczywistego spadku zainteresowania hormonalną antykoncepcją,
- rosnącej popularności metod innych niż doustne.
Jak podkreśla Gibbs:
Ten spadek może również odzwierciedlać rzeczywisty spadek stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych lub wzrost preferencji dla opcji innych niż doustne, ale w tym badaniu nie analizowaliśmy konkretnie trendów dotyczących rodzaju antykoncepcji w czasie.
Główne wnioski
- Około 15% osób w wieku rozrodczym z migreną z aurą nadal otrzymuje recepty na skojarzone doustne środki antykoncepcyjne, mimo że wytyczne kliniczne je odradzają.
- Prawie połowa kobiet w wieku poprodukcyjnym z migreną z aurą stosowała terapię hormonalną po rozpoznaniu, mimo niejednoznacznych danych dotyczących ryzyka udaru.
- Większość dostępnych dowodów na temat ryzyka udaru pochodzi z badań sprzed kilkudziesięciu lat i dotyczy wyższych dawek estrogenów niż stosowane obecnie.
- Autorzy badania wskazują na pilną potrzebę nowoczesnych, wysokiej jakości badań, które pozwolą lepiej ocenić bezpieczeństwo antykoncepcji hormonalnej i terapii menopauzalnej u osób z migreną z aurą.
Źródło:
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pds.70266
Niestety ale antykoncepcja ma minusy. Ja już ich miałam tyle, że zdecydowałam o odstawieniu. Na szczęście mąż nie zostawił mnie z tym problemem, i wziął na siebie to zobowiązanie, wykonując wazektomię. Jesteśmy oboje zadowoleni, choć decyzja nie była łatwa. Ale przemyślał ją gruntownie, przeczytał wszystko co było na […] i nie tylko, i zdecydował 🙂
Komentarz edytowany przez Redakcję.