Wieloletnie przekonanie, że wiek biologiczny ma kluczowe znaczenie wyłącznie u kobiety, zostało poważnie zakwestionowane. Najnowsze międzynarodowe badanie zaprezentowane na 41. dorocznym spotkaniu Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) wykazało, że mężczyźni powyżej 45. roku życia mają istotnie wyższe ryzyko poronienia i niższy wskaźnik urodzeń żywych dzieci w cyklach in vitro, nawet jeśli wykorzystuje się komórki jajowe od młodych, zdrowych dawczyń. To pierwsze tak duże badanie, które skutecznie wyizolowało wiek ojca od żeńskich czynników reprodukcyjnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wiek ojca wpływa na ryzyko poronienia w cyklach zapłodnienia in vitro z komórkami jajowymi dawczyni.
- Jakie są wyniki najnowszego badania przedstawionego na kongresie ESHRE.
- Jakie mechanizmy biologiczne odpowiadają za obniżoną jakość nasienia u starszych mężczyzn.
- Dlaczego kliniki leczenia niepłodności powinny uwzględniać wiek ojca w doradztwie dla par.
Metodologia: świeże oocyty i pierwszy transfer blastocysty
Badanie miało charakter retrospektywny i objęło 1712 cykli zapłodnienia in vitro z wykorzystaniem świeżych oocytów pochodzących od młodych dawczyń (średni wiek: 26,1 roku) oraz zamrożonego nasienia partnerów. Analizie poddano tylko pierwszy transfer pojedynczej blastocysty, co pozwoliło na kontrolę jakości zarodka. Średni wiek biorczyń wynosił 43,3 roku.
Uczestników podzielono na dwie grupy wiekowe:
- mężczyźni ≤45 lat (n=1066),
- mężczyźni >45 lat (n=646).
Wyniki zapłodnienia i rozwój zarodków były zbliżone w obu grupach, natomiast znaczące różnice ujawniły się na poziomie wyników klinicznych.
Wiek ojca a ryzyko poronienia i sukces ciążowy
Najbardziej uderzającym wynikiem badania były wskaźniki poronień:
- 23,8% w grupie mężczyzn powyżej 45. roku życia,
- 16,3% w grupie młodszej.
Jednocześnie wskaźnik urodzeń żywych wynosił:
- 35,1% w grupie starszych mężczyzn,
- 41% u mężczyzn do 45. roku życia.
Dr Maria Cristina Guglielmo, embriolog w Eugin Italy, podsumowała:
Tradycyjnie wiek matki był głównym punktem zainteresowania w medycynie rozrodczej, ale nasze wyniki pokazują, że wiek partnera odgrywa również kluczową i niezależną rolę. Nawet przy użyciu komórek jajowych od młodych, zdrowych dawczyń i transferze tylko jednego, wysokiej jakości zarodka, zaobserwowaliśmy gorsze wyniki u mężczyzn powyżej 45. roku życia.
Mechanizmy biologiczne: mutacje, aneuploidie, epigenetyka
Autorzy badania wskazują na szereg mechanizmów biologicznych, które mogą tłumaczyć te zależności.
Wraz z wiekiem mężczyzn, ciągły podział komórek macierzystych spermatogoniów zwiększa prawdopodobieństwo błędów replikacji DNA – tłumaczyła dr Guglielmo.
Prowadzi to do:
- większej liczby mutacji de novo,
- wyższego odsetka plemników z nieprawidłową liczbą chromosomów (aneuploidii),
- nasilonej fragmentacji DNA plemników,
- zmian w metylacji DNA – czyli w profilu epigenetycznym.
Wspólnie czynniki te mogą zaburzać rozwój zarodka i zwiększać prawdopodobieństwo niepowodzenia implantacji oraz poronień.
Wnioski dla praktyki klinicznej: wiek ojca też ma znaczenie
Zdaniem dr Guglielmo wyniki badania wymagają aktualizacji podejścia klinicznego:
Nasze odkrycia podkreślają potrzebę przyjęcia przez kliniki leczenia niepłodności bardziej zrównoważonego podejścia, które uwzględnia rolę wieku ojcowskiego, nawet w cyklach jajeczek dawczyni, w których czynniki matczyne są kontrolowane. Kliniki powinny zapewnić, że pacjenci płci męskiej są w pełni poinformowani o tym, w jaki sposób zaawansowany wiek ojcowski może wpływać na potencjał płodności, powodzenie ciąży i ryzyko poronienia.
Również profesor dr Carlos Calhaz-Jorge, były przewodniczący ESHRE, podkreślił wagę publikacji:
To ważny artykuł, który zwraca uwagę na często pomijany czynnik w dziedzinie zapłodnienia in vitro.
Kierunki przyszłych badań: zdrowie potomstwa i uszkodzenia DNA
Zespół badawczy planuje pogłębić analizę mechanizmów biologicznych związanych z wiekiem ojcowskim.
Dr Guglielmo zapowiedziała:
Nasze przyszłe badania będą miały na celu pogłębienie zrozumienia mechanizmów biologicznych stojących za wpływem wieku ojcowskiego, skupiając się na uszkodzeniu DNA plemników, stresie oksydacyjnym i zmianach epigenetycznych.
Jednym z nowych priorytetów ma być również analiza długoterminowego zdrowia dzieci:
Nasza przyszła praca będzie badać długoterminowe wyniki zdrowotne i rozwojowe dzieci poczętych w cyklach jajeczek dawczyni ze starszymi ojcami, gdzie czynniki matczyne są zminimalizowane, aby wyraźniej wyizolować efekty ojcowskie.
Główne wnioski
- Mężczyźni powyżej 45. roku życia mają wyższe ryzyko poronienia (23,8%) i niższy wskaźnik urodzeń żywych (35,1%) w porównaniu do młodszych partnerów.
- Badanie ESHRE obejmowało 1712 cykli IVF z komórkami jajowymi dawczyń i wykazało niezależny wpływ wieku ojca na powodzenie ciąży.
- Mechanizmy ryzyka obejmują mutacje de novo, aneuploidie, fragmentację DNA i zmiany epigenetyczne w plemnikach związane z wiekiem.
- Eksperci apelują o szersze uwzględnianie wieku ojcowskiego w praktyce klinicznej i informowanie pacjentów o możliwym wpływie na wyniki rozrodu.
Źródło:
- European Society of Human Reproduction and Embryology
