W połowie kwietnia 2025 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaprezentowało projekt nowelizacji rozporządzenia, który miałby wyłączyć hałas generowany przez obiekty sportowe z dotychczasowych norm dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Zmiana budzi kontrowersje, a głos w sprawie zabrał Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek, który wyraził poważne wątpliwości konstytucyjne co do tego rozwiązania.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są główne kontrowersje dotyczące wyłączenia hałasu z obiektów sportowych spod norm ochrony środowiska.
- Co Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek, uważa za wątpliwe w projekcie nowelizacji rozporządzenia.
- Jakie zagrożenia zdrowotne niesie nadmierny hałas, zwłaszcza ten impulsowy, generowany przez obiekty sportowe.
- Jakie rozwiązania proponuje RPO, aby zminimalizować konflikty między rozwojem sportu a ochroną zdrowia obywateli.
Rzecznik Praw Obywatelskich sprzeciwia się wyłączeniu hałasu z boisk
Projekt nowelizacji rozporządzenia Ministerstwa Klimatu i Środowiska ma na celu umożliwienie pełnej swobody korzystania z obiektów sportowych, takich jak boiska, korty, bieżnie czy skateparki, bez ograniczeń związanych z poziomem hałasu. Ministerstwo argumentuje, że aktywność sportowa, szczególnie wśród dzieci i młodzieży, powinna być wspierana przez państwo.
Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek, zwraca jednak uwagę, że w tym przypadku wartością nadrzędną powinno być dobro obywateli i ich prawo do ochrony przed szkodliwym hałasem, który stanowi rodzaj zanieczyszczenia środowiska.
Konstytucyjne wątpliwości
RPO wskazuje, że promowanie sportu, choć niezwykle ważne, nie może odbywać się kosztem przestrzegania podstawowych praw obywateli, takich jak prawo do spokoju, wypoczynku i niezakłóconego snu w swoich domach. Podkreśla, że rozwój kultury fizycznej nie powinien kolidować z obowiązkiem zapewnienia ochrony przed hałasem, który ma udowodnione negatywne skutki zdrowotne. Zgodnie z obowiązującym prawem ochrony środowiska, nadmierny hałas jest uznawany za zanieczyszczenie, które negatywnie wpływa na zdrowie, w tym powoduje stres, depresję i zaburzenia snu.
Zgłoszenia obywateli i ich konsekwencje zdrowotne
RPO podkreśla, że do jego biura napływa coraz więcej skarg związanych z hałasem z obiektów sportowych, który często uniemożliwia codzienne funkcjonowanie obywateli. Hałas z boisk i innych obiektów sportowych, który sięga poziomu 75-90 dB, w tym w godzinach nocnych, może prowadzić do chronicznego stresu, problemów ze snem, a nawet depresji. W przypadku dzieci hałas zakłóca proces nauki i odpoczynku, a mieszkańcy muszą inwestować w wygłuszanie mieszkań, co wiąże się z dodatkowymi kosztami.
Opinie ekspertów na temat zagrożeń związanych z hałasem
Specjaliści, w tym profesor Henryk Skarżyński, dyrektor Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu, twórca Światowego Centrum Słuchu i konsultant krajowy w dziedzinie otorynolaryngologii, zwracają uwagę na szkodliwość hałasu impulsowego, który generują obiekty sportowe. Tego typu hałas, jak odgłosy piłek, gwizdki czy okrzyki, jest szczególnie szkodliwy, gdyż może powodować uszkodzenia słuchu i inne problemy zdrowotne. Profesor Skarżyński podkreśla, że hałas impulsowy jest dużo bardziej niebezpieczny niż hałas ciągły, gdyż zaskakuje naszą percepcję i często jest źródłem nieodwracalnych uszkodzeń.
Apel RPO i możliwe rozwiązania
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że projekt wykluczający hałas z obiektów sportowych spod norm hałasu jest niezgodny z obowiązującym prawem. Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, hałas związany z „powszechnym korzystaniem ze środowiska”, w tym również z aktywnością sportową, nie może być traktowany jako wyjątek od norm ochrony środowiska. Prawo ochrony środowiska, w tym normy hałasowe, powinno obejmować obiekty sportowe, a ich wyłączenie z tych norm wymagałoby zmiany ustawy, a nie rozporządzenia.
RPO zwraca uwagę, że boiska, korty, bieżnie i skateparki są uznawane za „instalacje”, co wyklucza ich traktowanie jako część „powszechnego korzystania ze środowiska”. Przez to nie mogą one zostać objęte wyłączeniem z przepisów dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu na mocy rozporządzenia.
W związku z tym, zaproponowane zmiany w rozporządzeniu są niezgodne z upoważnieniem do jego wydania. Rzecznik apeluje do Ministerstwa o ponowne przemyślenie tej kwestii i uwzględnienie tych uwag w dalszym procesie legislacyjnym.
Główne wnioski
- RPO sprzeciwia się wyłączeniu hałasu z obiektów sportowych spod norm, wskazując na jego szkodliwość zdrowotną i konstytucyjne wątpliwości.
- Hałas z obiektów sportowych, szczególnie impulsowy, może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak uszkodzenie słuchu, stres i zaburzenia snu.
- Wzrost liczby skarg od obywateli wskazuje na rosnące problemy związane z nadmiernym hałasem z boisk i innych obiektów sportowych.
- RPO apeluje o przemyślenie wprowadzenia zmian w rozporządzeniu, uwzględniając opinie ekspertów.
Źródło:
- RPO
