Zapewnienie dostępu do bezpiecznej, kompleksowej opieki aborcyjnej pozostaje jednym z kluczowych wyzwań zdrowia publicznego na świecie. Każdego roku brak odpowiednich usług, restrykcyjne regulacje oraz nierówności w dostępie do opieki prowadzą do powikłań zdrowotnych, których można uniknąć. Inicjatywa We Care (Warsztaty na rzecz dowodów na zmniejszenie liczby powikłań aborcji), realizowana w ramach działań HRP – Specjalnego Programu Badań, Rozwoju i Szkoleń Badawczych w Dziedzinie Rozrodu Człowieka UNDP/UNFPA/UNICEF/WHO/Banku Światowego – pokazuje, jak dane i narzędzia analityczne mogą realnie zmieniać systemy opieki zdrowotnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa inicjatywa We Care (Dbamy) i w jaki sposób wykorzystuje dane WHO (HHFA) do poprawy bezpieczeństwa i dostępności opieki aborcyjnej.
- Jaką rolę odgrywają lokalne dane i narzędzia analityczne w planowaniu polityk zdrowotnych i alokacji zasobów w ochronie zdrowia reprodukcyjnego.
- Jak projekt We Care wspiera kraje Afryki i Azji w ograniczaniu liczby niebezpiecznych aborcji poprzez wzmacnianie kompetencji badawczych i decyzyjnych.
- Dlaczego podejście oparte na dowodach może realnie poprawić jakość opieki, bezpieczeństwo pacjentek i prawa reprodukcyjne.
Dlaczego dowody mają znaczenie w opiece aborcyjnej
Niebezpieczne aborcje pozostają istotną przyczyną zachorowalności i umieralności matek, szczególnie w regionach dotkniętych ograniczeniami prawnymi i niedoborami infrastruktury zdrowotnej. HRP, we współpracy z ministerstwami zdrowia, biurami krajowymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, koncentruje się nie tylko na gromadzeniu danych, ale przede wszystkim na ich praktycznym wykorzystaniu w procesach decyzyjnych.
Kluczowym elementem tego podejścia są Zharmonizowane Oceny Placówek Opieki Zdrowotnej (HHFA) – wspierane przez WHO, reprezentatywne badania placówek ochrony zdrowia. Narzędzie to jest już wdrażane w ponad 20 krajach i umożliwia ocenę jakości oraz dostępności świadczeń, w tym opieki aborcyjnej. Mimo dostępności takich danych, przez lata wiele państw nie wykorzystywało ich potencjału w obszarze zdrowia reprodukcyjnego.
Projekt We Care: od danych do decyzji
Inicjatywa We Care została zaprojektowana jako pomost pomiędzy badaniami, a polityką zdrowotną. Projekt łączy:
- analizę danych HHFA,
- mentoring i wsparcie eksperckie,
- rozwój kompetencji w zakresie tworzenia manuskryptów naukowych i notatek politycznych,
- innowacyjne, cyfrowe narzędzie do analizy wąskich gardeł w systemach opieki zdrowotnej.
Wsparcie merytoryczne zapewniają regionalne ośrodki HRP Alliance w Afryce, m.in.:
- African Population and Health Research Center (APHRC) w Kenii,
- Institut de Recherche en Sciences de la Santé (IRSS) w Burkina Faso,
- School of Public Health University of Ghana (UGSPH).
Do tej pory 17 zespołów z Afryki i Azji wykorzystało dane dotyczące aborcji oraz inne dostępne źródła informacji, aby przygotować działania oparte na dowodach, wspierające dialog polityczny i planowanie systemowe.
Cyfrowe narzędzie We Care i jego praktyczne zastosowanie
Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów projektu jest cyfrowe narzędzie do analizy wąskich gardeł We Care, opracowane przy wsparciu HRP. Umożliwia ono testowanie różnych scenariuszy interwencji i wizualizację ich potencjalnego wpływu na system opieki zdrowotnej. Jak podkreślił Chris Ebong, starszy lekarz w Departamencie Zdrowia Reprodukcyjnego i Dziecięcego w Ministerstwie Zdrowia Ugandy:
Narzędzie We Care umożliwia menedżerom ustalenie priorytetów w zakresie inwestycji w celu poprawy opieki aborcyjnej.
Z kolei Ebenezer Amankwah z Wydziału Zdrowia Rodziny w Ghańskiej Służbie Zdrowia zwrócił uwagę na potencjał planistyczny danych:
Mamy dane, które mogą wspierać działania rzecznicze, alokację zasobów i planowanie.
Dodał również, że nawet niewielki wzrost liczby placówek oferujących bezpieczną aborcję może znacząco ograniczyć skalę niebezpiecznych zabiegów.
Budowanie potencjału w regionach o najwyższym ryzyku
Szczególny nacisk w projekcie We Care położono na wzmacnianie kompetencji lokalnych zespołów badawczych i decyzyjnych. W listopadzie 2025 r. w Nairobi odbyły się warsztaty stacjonarne, wspierane przez Fundację HRP, z udziałem uczestników z Afryki i Azji – regionów, w których obciążenie niebezpiecznymi aborcjami jest nieproporcjonalnie wysokie. Dr Aisha Fatima, kierowniczka programów w Ipas Pakistan, podkreśliła znaczenie tego typu inicjatyw:
Te warsztaty stacjonarne stanowią doskonałą okazję do zdobycia wiedzy, która pomoże nam w kształtowaniu polityki i ograniczeniu niebezpiecznych aborcji na całym świecie, w tym w moim kraju, Pakistanie.
Warsztaty poprzedziły szkolenia online, skoncentrowane na przekładaniu wyników badań na konkretne rekomendacje polityczne.
Od badań do polityki zdrowotnej
W ramach projektu powstają manuskrypty naukowe oraz notatki polityczne, które będą dalej rozwijane i wykorzystywane w dialogach decyzyjnych w 2026 roku. Kluczowe znaczenie ma tu lokalna odpowiedzialność za dane i ich interpretację. Jak zaznaczyła dr Vanessa Brizuela, specjalistka techniczna HRP ds. wzmacniania potencjału badawczego:
Dla mnie to doskonały przykład tego, jak skuteczne może być wzmacnianie potencjału badawczego, aby zapewnić, że generowane przez nas dowody będą mogły być wykorzystywane przez kraje do wprowadzania zrównoważonych zmian.
Z kolei dr Heidi Johnston, kierownik projektu We Care w HRP, podkreśliła rolę zespołów krajowych:
Ta praca wspiera zespoły krajowe w prowadzeniu badań. Zespoły krajowe są właścicielami analiz, dowodów i interpretacji. Mocne dowody udoskonalą programy i polityki zapobiegające niebezpiecznym aborcjom, poprawią opiekę nad pacjentami z powikłaniami i poszerzą prawa reprodukcyjne.
Wspólne wezwanie do działania
Projekt We Care opiera się na przekonaniu, że dowody naukowe, lokalna wiedza i współpraca międzynarodowa mogą realnie zmniejszyć liczbę niebezpiecznych aborcji i wzmocnić systemy ochrony zdrowia. To podejście znajduje odzwierciedlenie w głosach partnerów projektu. Jak ujął to Albert Ndagijimana z Uniwersytetu w Rwandzie:
Nie chcemy żadnych zgonów matek z powodu braku świadomości lub braku odpowiedniej opieki.
Główne wnioski
- We Care to globalna inicjatywa HRP, która wykorzystuje dane z Zharmonizowanych Ocen Placówek Opieki Zdrowotnej (HHFA) wdrażanych w ponad 20 krajach.
- 17 zespołów z Afryki i Azji przekształciło dane dotyczące aborcji w konkretne działania – notatki polityczne, analizy i dialogi systemowe.
- Cyfrowe narzędzie We Care umożliwia analizę wąskich gardeł i pokazuje, że nawet niewielki wzrost liczby placówek oferujących bezpieczną aborcję może znacząco zmniejszyć liczbę niebezpiecznych zabiegów.
- Model oparty na lokalnej własności danych i dowodach naukowych wzmacnia systemy ochrony zdrowia, poprawia opiekę nad pacjentkami z powikłaniami i wspiera prawa reprodukcyjne.
Źródło:
- WHO
