Powiatowe Centra Zdrowia coraz bliżej. MZ pokazało zakres gwarantowanych świadczeń [Lista]

Ministerstwo Zdrowia przekazało do konsultacji publicznych projekt rozporządzenia określającego świadczenia gwarantowane realizowane w powiatowych centrach zdrowia (PCZ). Nowy model ma uzupełnić system publicznej ochrony zdrowia w miejscach, gdzie dostęp do szpitalnego leczenia w stanach nagłych jest ograniczony. Placówki będą przeznaczone przede wszystkim dla mieszkańców powiatów pozbawionych szpitala, z których dojazd do najbliższego świadczeniodawcy udzielającego pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego przekracza 30 kilometrów drogami publicznymi.

Z tego artykułu dowiesz się…

• Jakie świadczenia gwarantowane mają być realizowane w powiatowych centrach zdrowia.
• Jak szeroki zakres diagnostyki i procedur przewidziano w projekcie rozporządzenia.
• Jakie czynności obejmie porada pielęgniarska w PCZ.
• Dlaczego PCZ mają być ważne dla powiatów bez szpitala.

Projekt wykonuje ustawowe upoważnienie

Projekt rozporządzenia z 26 czerwca 2026 r. został przygotowany na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dokument określa katalog świadczeń gwarantowanych, które będą realizowane przez powiatowe centra zdrowia.

Z uzasadnienia wynika, że celem nowych placówek nie jest zastąpienie szpitali ani szpitalnych oddziałów ratunkowych. Powiatowe centra zdrowia mają uzupełniać istniejącą sieć świadczeń i zapewnić mieszkańcom szybszy dostęp do podstawowej diagnostyki oraz leczenia w miejscach, gdzie infrastruktura medyczna jest niewystarczająca.

Gdzie będą mogły działać Powiatowe Centra Zdrowia?

Ministerstwo Zdrowia zakłada, że PCZ będą funkcjonowały w powiatach spełniających dwa warunki:

• na ich terenie nie działa szpital,
• odległość do najbliższego podmiotu udzielającego świadczeń w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego przekracza 30 kilometrów, licząc ciągiem dróg publicznych.

Rozwiązanie ma poprawić dostępność świadczeń dla mieszkańców obszarów, w których czas dotarcia do leczenia szpitalnego jest najdłuższy.

Jakie świadczenia mają być realizowane? [Lista]

Projekt przewiduje, że powiatowe centra zdrowia będą udzielać świadczeń przeznaczonych dla pacjentów wymagających pilnej diagnostyki lub leczenia, ale niewymagających od razu hospitalizacji.

W placówkach przewidziano także łóżka umożliwiające kilkugodzinną obserwację pacjentów, jeśli będzie ona konieczna przed podjęciem dalszych decyzji terapeutycznych.

Wykaz świadczeń gwarantowanych udzielanych w Powiatowym Centrum Zdrowia

1. Porada specjalistyczna.

2. Porada pielęgniarska obejmująca:

1) przeprowadzenie wywiadu;

2) wykonanie podstawowych pomiarów życiowych i ich ocenę;

3) wykonanie badania fizykalnego;

4) ordynację określonych wyrobów medycznych, w tym wystawianie na nie zlecenia albo recepty;

5) ordynację leków zawierających określone substancje czynne, w tym wystawianie na nie recepty, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające i substancje psychotropowe;

6) przekazanie informacji o możliwości doboru sposobów leczenia ran;

7) opatrzenie ran;

8) prowadzenie dokumentacji medycznej związanej z doborem sposobów leczenia ran;

9) wydanie informacji o wystawionych zaleceniach.

3. Diagnostyka laboratoryjna.

4. Pozostałe świadczenia diagnostyczno-lecznicze scharakteryzowane procedurami medycznymi:

00.17 Wlew czynnika wazopresyjnego

00.9601 Krioterapia zmian powierzchownych

00.9602 Laseroterapia zmian powierzchownych

04.80 Wstrzyknięcie do nerwu obwodowego – nie określone inaczej

04.89 Wstrzyknięcie do nerwu obwodowego z wyjątkiem środków neurolitycznych

08.09 Nacięcie powieki oka – inne

08.81 Zszycie linijnej rany powieki/ brwi

10.0 Usunięcie ciała obcego ze spojówki

16.89 Zaopatrzenie urazu oka/ oczodołu – inne

18.09 Nacięcie ucha zewnętrznego – inne

18.111 Otoskopia

18.4 Szycie rany ucha zewnętrznego

21.02 Tylna i przednia tamponada nosa przy krwotoku

21.14 Drenaż ropnia przegrody nosa

21.71 Zamknięte nastawienie złamania nosa

21.81 Szycie rany nosa

23.2001 Nacięcie powierzchniowo, podśluzówkowo lub podskórnie leżącego ropnia włącznie z drenażem i opatrunkiem

25.51 Szycie rany języka

27.51 Szycie rany wargi

27.52 Szycie rany jamy ustnej – inne

27.61 Szycie rany podniebienia

34.092 Nakłucie międzyżebrza

34.095 Nakłucie opłucnej – punkcja odbarczająca

34.71 Szycie rany ściany klatki piersiowej

34.91 Nakłucie klatki piersiowej

38.93 Cewnikowanie żył – inne

39.31 Szycie tętnicy

39.32 Szycie żyły

39.98 Opanowanie krwotoku – inne

49.01 Nacięcie ropnia okołoodbytowego

49.29 Zabiegi diagnostyczne odbytu lub tkanek okołoodbytniczych – inne

49.41 Odprowadzenie hemoroidów

49.71 Szycie rany odbytu

54.956 Nakłucie otrzewnej – punkcja odbarczająca

57.01 Cewnikowanie pęcherza przez cewkę jednorazowe

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.95 Wymiana cewnika wprowadzonego do pęcherza moczowego na stałe

64.41 Szycie rany prącia

76.93 Zamknięte nastawienie zwichnięcia stawu skroniowo-żuchwowego

79.093 Zamknięte nastawienie złamania bez wewnętrznej stabilizacji – inne wyszczególnione kości (miednica)

79.60 Opracowanie chirurgiczne otwartego złamania – miejsce nieokreślone

82.22 Wycięcie zmiany mięśnia ręki

82.46 Szycie mięśnia/powięzi ręki

82.92 Aspiracja z kaletki ręki

82.93 Aspiracja z tkanek miękkich ręki – inne

82.95 Wstrzyknięcie leku do ścięgna ręki

83.21 Biopsja tkanek miękkich

83.44 Wycięcie powięzi – inne

83.61 Szycie pochewki ścięgna

83.649 Szycie ścięgna – inne

83.659 Szycie mięśnia/powięzi – inne

83.94 Aspiracja z kaletki maziowej

85.81 Szycie rany piersi

86.011 Aspiracja ropnia paznokcia, skóry lub tkanki podskórnej

86.012 Aspiracja krwiaka paznokcia, skóry lub tkanki podskórnej

86.013 Aspiracja nagromadzenia płynu surowiczego pod paznokciem, skórą lub tkanką podskórną

86.03 Nacięcie torbieli skórzastej

86.04 Nacięcie/ drenaż skóry/ tkanki podskórnej – inne

86.051 Usunięcie urządzenia do zapisywania sygnałów

86.054 Usunięcie ciała obcego ze skóry i tkanki podskórnej z nacięciem

86.056 Usunięcie szwów, staplerów, gdzie indziej niewymienione

86.058 Usunięcie drenu (drenów) z ran pooperacyjnych

86.11 Biopsja skóry/tkanki podskórnej

86.221 Oczyszczenie przez wycięcie zdewitalizowanej tkanki

86.222 Wycięcie martwiczej tkanki

86.223 Wycięcie wilgotnej tkanki martwiczej

86.229 Oczyszczenie (wycięcie) rany, zakażenia, oparzenia – inne

86.23 Usunięcie paznokcia, łożyska paznokcia lub obrąbka naskórkowego

86.271 Usunięcie tkanki martwiczej

86.281 Usunięcie zdewitalizowanej tkanki, martwicy lub wilgotnej tkanki martwiczej przez szczoteczkowanie

86.282 Usunięcie zdewitalizowanej tkanki, martwicy lub wilgotnej tkanki martwiczej przez irygację pod ciśnieniem

86.283 Usunięcie zdewitalizowanej tkanki, martwicy lub wilgotnej tkanki martwiczej przez zdrapanie

86.289 Inne oczyszczenie rany, zakażenia lub oparzenia bez wycinania

86.34 Zniszczenie zmiany skóry laserem

86.382 Radykalne wycięcie pojedynczej zmiany skóry, średnica wycięcia powyżej 4,0 cm

86.383 Radykalne wycięcie do 4 zmian skóry

86.384 Radykalne wycięcie powyżej 4 zmian skóry

86.52 Szycie pojedynczej rany skóry i tkanki podskórnej, długości do 4,0 cm

86.53 Szycie pojedynczej rany skóry i tkanki podskórnej, długości powyżej 4,0 cm

86.54 Szycie licznych ran skóry i tkanki podskórnej, poniżej 4 ran

86.55 Szycie licznych ran skóry i tkanki podskórnej, 4 ran i powyżej

87.092 RTG krtani bez kontrastu (zdjęcia warstwowe)

87.094 RTG nosogardzieli bez kontrastu

87.164 RTG zatok nosa

87.165 RTG nosa

87.171 RTG czaszki w projekcji bocznej

87.172 RTG czaszki w projekcji strzałkowej

87.173 RTG czaszki w projekcji stycznej

87.174 RTG twarzoczaszki – przeglądowe

87.175 RTG twarzoczaszki – celowane lub czynnościowe

87.176 RTG czaszki – przeglądowe

87.177 RTG czaszki – celowane lub czynnościowe

87.221 RTG kręgosłupa odcinka szyjnego – przeglądowe

87.222 RTG kręgosłupa odcinka szyjnego – celowane lub czynnościowe

87.231 RTG kręgosłupa odcinka piersiowego

87.232 RTG kręgosłupa odcinka piersiowego – celowane lub czynnościowe

87.241 RTG kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego – przeglądowe

87.242 RTG kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego – celowane lub czynnościowe

87.39 Badanie RTG tkanek miękkich ściany klatki piersiowej – inne

87.431 RTG żeber

87.432 RTG mostka

87.433 RTG obojczyków

87.440 RTG klatki piersiowej

87.441 RTG płuc – inne

87.495 RTG śródpiersia

87.496 RTG tchawicy

87.691 RTG przełyku z kontrastem

88.110 RTG miednicy – przeglądowe

88.111 RTG miednicy – celowane

88.191 RTG jamy brzusznej przeglądowe

88.21 Zdjęcie RTG kości barku i ramienia

88.22 Zdjęcie RTG kości łokcia/przedramienia

88.23 Zdjęcie RTG nadgarstka/dłoni

88.241 RTG kości kończyny górnej celowane lub czynnościowe

88.249 RTG kości kończyny górnej – nieokreślone inaczej

88.26 Zdjęcie RTG kości miednicy/biodra – inne

88.27 Zdjęcie RTG uda/kolana/podudzia

88.28 Zdjęcie RTG kostki/stopy

88.291 RTG kości kończyny dolnej celowane lub czynnościowe

88.299 RTG kości kończyny dolnej – nieokreślone inaczej

88.331 RTG łopatek

88.339 RTG układu kostnego – nieokreślone inaczej

88.35 Inne RTG tkanek miękkich kończyny górnej

88.37 Inne RTG tkanek miękkich kończyny dolnej

88.714 USG naczyń szyi – doppler

88.716 USG przezczaszkowa – doppler

88.717 USG ślinianek

88.731 USG łuku aorty

88.732 USG piersi

88.733 USG płuc

88.734 USG jamy opłucnej

88.735 USG śródpiersia

88.738 USG klatki piersiowej

88.751 USG naczyń nerkowych – doppler

88.752 USG nerek, moczowodów, pęcherza moczowego

88.759 USG układu moczowego – inne

88.759 USG układu moczowego – inne

88.761 USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej

88.769 USG brzucha – inne

88.771 Badanie USG zakrzepicy żył głębokich

88.774 Obrazowanie kolorowe naczyń obwodowych 2d b-flow

88.775 USG naczyń narządów miąższowych – doppler

88.776 USG naczyń kończyn górnych – doppler

88.777 USG naczyń kończyn dolnych – doppler

88.779 USG innych obszarów układu naczyniowego – doppler

88.791 USG wielomiejscowe

88.792 USG macicy nieciężarnej i przydatków

88.793 USG kończyn górnych lub dolnych

88.794 USG stawów barkowych

88.795 USG stawów łokciowych

88.796 USG stawów rąk lub stawów stóp

88.797 USG stawów biodrowych

88.798 USG stawów kolanowych

88.799 USG moszny w tym jąder i najądrzy

89.00 Porada lekarska, konsultacja, asysta

89.04 Opieka pielęgniarki lub położnej

89.383 Badanie spirometryczne

89.511 Elektrokardiografia z 1– 3 odprowadzeniami

89.522 Elektrokardiografia z 12 lub więcej odprowadzeniami (z opisem)

89.54 Monitorowanie elektrokardiograficzne

89.540 Monitorowanie podstawowych funkcji życiowych

89.602 Pulsoksymetria

89.61 Monitorowanie systemowego ciśnienia tętniczego

89.661 Gazometria mieszanej krwi żylnej

93.51 Założenie gorsetu gipsowego

93.52 Założenie kołnierza szyjnego.

93.521 Założenie kołnierza szyjnego

93.523 Założenie modelowanego kołnierza szyjnego

93.542 Założenie szyny kramera

93.549 Założenie innej szyny unieruchamiającej

93.57 Założenie opatrunku na ranę – inne

93.932 Resuscytacja ręczna

93.934 Sztuczne oddychanie z użyciem maski twarzowej lub maseczki resuscytacyjnej (foliowa)

96.06 Wprowadzenie sondy sengstakena

96.07 Wprowadzenie innej sondy do żołądka (nosowo-żołądkowej) w celu odbarczenia żołądka

96.09 Wprowadzenie rurki doodbytniczej

96.26 Ręczne odprowadzenie wypadniętej odbytnicy

96.27 Ręczne odprowadzenie przepukliny

96.28 Ręczne odprowadzenie wypadniętego odbytu sztucznego

96.33 Płukanie żołądka

96.34 Płukanie przez sondę żołądkową (nosowo-żołądkową)

96.51 Płukanie oka

96.52 Płukanie ucha

96.59 Płukanie rany – inne

97.04 Wymiana cewnika w przetoce jelita grubego

97.11 Wymiana opatrunku unieruchamiającego kończyny górnej

97.12 Wymiana opatrunku unieruchamiającego kończyny dolnej

97.13 Wymiana opatrunku unieruchamiającego innej okolicy

97.14 Wymiana innego przyrządu unieruchamiającego

97.15 Wymiana cewnika w ranie

97.16 Wymiana tamponu lub drenu w ranie

97.174 Usunięcie zespolenia zewnętrznego – kości nadgarstka/ śródręcza/ paliczki (ręki)

97.21 Wymiana tamponady nosa

97.23 Wymiana rurki tracheostomijnej

97.32 Usunięcie tamponady nosa

97.37 Usunięcie rurki tracheostomijnej

97.38 Usunięcie szwów z głowy lub szyi

97.41 Usunięcie drenu torakotomijnego lub drenu z jamy opłucnowej

97.43 Usunięcie szwów z klatki piersiowej

97.612 Wymiana cewnika w nefrostomii i pielostomii

97.641 Usunięcie cewnika założonego na stałe z dróg moczowych

97.642 Wymiana cewnika założonego na stałe w drogach moczowych

97.82 Usunięcie drenu otrzewnowego

97.83 Usunięcie szwów ze ściany jamy brzusznej

97.84 Usunięcie szwów z tułowia – niesklasyfikowane gdzie indziej

97.881 Usunięcie klamry

97.882 Usunięcie gipsu

97.883 Usunięcie szyny

97.891 Usunięcie szwów z innej okolicy

98.01 Usunięcie ciała obcego ze światła jamy ustnej bez nacięcia

98.02 Usunięcie ciała obcego ze światła przełyku bez nacięcia

98.03 Usunięcie ciała obcego ze światła żołądka i jelita cienkiego bez nacięcia

98.05 Usunięcie ciała obcego ze światła prostnicy i odbytu bez nacięcia

98.11 Usunięcie ciała obcego ze światła ucha bez nacięcia

98.12 Usunięcie ciała obcego ze światła nosa bez nacięcia

98.13 Usunięcie ciała obcego ze światła gardła bez nacięcia

98.15 Usunięcie ciała obcego ze światła tchawicy i oskrzela bez nacięcia

98.17 Usunięcie ciała obcego ze światła pochwy bez nacięcia

98.19 Usunięcie ciała obcego ze światła cewki moczowej bez nacięcia

98.20 Usunięcie ciała obcego bez nacięcia – inne

98.20 Usunięcie ciała obcego bez nacięcia – inne

98.21 Usunięcie powierzchownego ciała obcego z oka bez nacięcia

98.24 Usunięcie ciała obcego z prącia/moszny bez nacięcia

98.25 Usunięcie ciała obcego z tułowia, z wyjątkiem moszny, prącia lub sromu – bez nacięcia

98.26 Usunięcie ciała obcego z ręki bez nacięcia

98.27 Usunięcie ciała obcego z kończyny górnej, z wyjątkiem dłoni – bez nacięcia

98.28 Usunięcie ciała obcego ze stopy bez nacięcia

98.29 Usunięcie ciała obcego z nogi, z wyjątkiem stopy – bez nacięcia

99.17 Wstrzyknięcie insuliny

99.18 Wstrzyknięcie/ infuzja elektrolitów

99.19 Wstrzyknięcie antykoagulanta

99.210 Wstrzyknięcie antybiotyku nieokreślone

99.218 Podanie antybiotyku dożylnie lub we wlewie

99.219 Wstrzyknięcie antybiotyku – inne

99.22 Wstrzyknięcie innej substancji przeciwinfekcyjnej

99.232 Wstrzyknięcie kortyzonu

99.239 Wstrzyknięcie innych sterydów

99.26 Wstrzyknięcie trankwilizatora

99.2909 Wlew dożylny innej substancji leczniczej

99.36 Podanie anatoksyny błoniczej

99.38 Podanie anatoksyny tężcowej

99.44 Szczepienie przeciw wściekliźnie

99.5504 Szczepienie przeciw tężcowi

99.56 Podanie antytoksyny przeciwtężcowej

99.623 Przywrócenie rytmu zatokowego

99.624 Defibrylacja

99.69 Inne rodzaje umiarawiania serca

99.844 Ochrona otoczenia przed pacjentem

99.99912 Leczenie wstrząsu (niezależnie od etiologii)

100.43 Znieczulenie nasiękowe

Diagnostyka laboratoryjna zgodnie z obowiązującymi przepisami

Projekt nie zawiera zamkniętej listy badań laboratoryjnych wykonywanych w PCZ. Ministerstwo Zdrowia proponuje, aby obowiązywały procedury diagnostyczne określone już w rozporządzeniu dotyczącym ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

Badania będą wykonywane zgodnie z indywidualnymi potrzebami pacjenta. Wyjątek mają stanowić badania genetyczne, dla których obowiązują odrębne wymagania organizacyjne.

Transport sanitarny także w zakresie świadczeń

Jeżeli stan pacjenta będzie wymagał dalszego leczenia szpitalnego, powiatowe centrum zdrowia zapewni organizację transportu sanitarnego do odpowiedniej placówki.

Projekt określa również poziom finansowania przejazdów środkami transportu sanitarnego w przypadkach niewymienionych w art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Personel i wymagania organizacyjne

Świadczenia mają być udzielane przez uprawniony personel medyczny z wykorzystaniem sprzętu i aparatury wskazanych w załączniku nr 2 do projektu rozporządzenia.

Ministerstwo Zdrowia proponuje również wprowadzenie części wymagań organizacyjnych wzorowanych na obowiązujących obecnie przepisach dotyczących izb przyjęć. Dotyczą one m.in. warunków, jakie powinny spełniać pomieszczenia oraz wyposażenie placówek wykonujących działalność leczniczą.

Projekt uzyskał rekomendację AOTMiT

Jak wskazano w uzasadnieniu, projekt uzyskał Rekomendację Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 72/2026 z 1 czerwca 2026 r. Dotyczy ona zasadności zakwalifikowania modelu organizacyjnego powiatowego centrum zdrowia jako nowego zakresu świadczeń gwarantowanych.

Resort zakłada, że uruchomienie PCZ pozwoli zwiększyć dostępność podstawowych świadczeń medycznych na terenach, gdzie mieszkańcy mają obecnie najtrudniejszy dostęp do opieki realizowanej w trybie nagłym.

Źródło:

• https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12411953/13212357/13212358/dokument784947.pdf