Wprowadzenie edukacji zdrowotnej jako nowego przedmiotu szkolnego od marca 2025 roku stanowi jedną z najważniejszych zmian w polskim systemie oświaty ostatnich lat. W odpowiedzi na rosnące potrzeby w zakresie rzetelnej edukacji zdrowotnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu (UMW) opracował pierwszy w Polsce kompleksowy podręcznik dla nauczycieli. Publikacja ta ma na celu uporządkowanie wiedzy oraz wsparcie kadry dydaktycznej w prowadzeniu zajęć w sposób nowoczesny, interdyscyplinarny i oparty na dowodach naukowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak powstał pierwszy w Polsce podręcznik do edukacji zdrowotnej i kto odpowiada za jego opracowanie
- Dlaczego nowy przedmiot w szkołach wymaga rzetelnych, naukowych materiałów dydaktycznych i jak publikacja UMW odpowiada na tę potrzebę
- Jakie obszary zdrowia obejmuje podręcznik – od profilaktyki i zdrowia psychicznego po higienę cyfrową i zmiany klimatyczne
- W jaki sposób podręcznik wspiera nauczycieli w praktycznej pracy dydaktycznej i przeciwdziała dezinformacji
Nowy przedmiot – nowe wyzwania dla systemu edukacji
Wprowadzenie edukacji zdrowotnej do szkół oznacza konieczność redefinicji podejścia do nauczania o zdrowiu. Dotychczas brakowało spójnych materiałów, które łączyłyby wiedzę medyczną, psychologiczną i społeczną w sposób dostosowany do realiów szkolnych. Podręcznik „Edukacja zdrowotna. Podręcznik dla nauczycieli”, przygotowany pod redakcją dr Jolanty Grzebieluch, dr Barbary Grabowskiej i dr Alicji Basiak-Rasały, odpowiada na tę lukę, dostarczając nauczycielom narzędzi do pracy dydaktycznej zgodnych z nową podstawą programową.
Walka z dezinformacją i budowanie kompetencji zdrowotnych
Jednym z kluczowych celów publikacji jest przeciwdziałanie zjawisku infodemii, czyli nadmiaru niesprawdzonych informacji na temat zdrowia. Jak podkreśla prof. Agnieszka Piwowar, prorektor ds. studentów i dydaktyki UMW:
Powstanie tego podręcznika doskonale wpisuje się w misję Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) oraz prowadzoną przez nas kampanię >>Zdrowiej wiedzieć<< – Naszym celem jest wzmacnianie kompetencji zdrowotnych społeczeństwa i przeciwdziałanie dezinformacji poprzez upowszechnianie rzetelnej, naukowej wiedzy o zdrowiu. Jako najlepsza uczelnia medyczna w Polsce nie możemy pozostać obojętni wobec postępującej obecnie epidemii informacyjnej, zwanej infodemią.
Publikacja ma więc nie tylko wymiar edukacyjny, ale także społeczny – wspiera rozwój świadomego społeczeństwa zdolnego do podejmowania odpowiedzialnych decyzji zdrowotnych.
Holistyczne podejście do zdrowia w edukacji
Podręcznik wprowadza szerokie, holistyczne ujęcie zdrowia, obejmujące zarówno aspekty fizyczne, jak i psychiczne, społeczne oraz środowiskowe. W publikacji znalazły się m.in. zagadnienia dotyczące:
- profilaktyki chorób,
- zdrowia psychicznego,
- aktywności fizycznej i żywienia,
- pierwszej pomocy,
- dojrzewania i zdrowia seksualnego,
- uzależnień i higieny cyfrowej,
- wpływu środowiska i zmian klimatycznych na zdrowie.
Każdy z obszarów został opracowany przez ekspertów reprezentujących różne dziedziny nauk o zdrowiu, co zapewnia wysoki poziom merytoryczny i aktualność prezentowanych treści.
Praktyczne wsparcie dla nauczycieli
Istotnym elementem podręcznika jest jego praktyczny charakter. Jak wskazuje dr Dorota Kiedik z Wydziału Nauk o Zdrowiu, jego współautorka:
Ten podręcznik został przygotowany tak, by nauczyciel nie dostawał abstrakcyjnych haseł, tylko uporządkowane treści do realnej pracy dydaktycznej. Rozdziały zawierają wprowadzenia do zagadnień, przeglądy aktualnych badań, dane epidemiologiczne dla Polski i Europy oraz rekomendacje dla nauczycieli.
Dzięki temu publikacja może pełnić funkcję nie tylko źródła wiedzy, ale również narzędzia wspierającego planowanie i prowadzenie zajęć.
Głos praktyków i uczniów – realne potrzeby edukacyjne
Znaczenie podręcznika podkreślają również nauczyciele i uczniowie, którzy na co dzień mierzą się z wyzwaniami związanymi z edukacją zdrowotną. Jak zauważa nauczycielka Lidia Niekraś:
W szkole bardzo wyraźnie widać, że młodzi ludzie nie mają problemu z dostępem do informacji. Mają problem z oceną ich jakości – mówi Lidia Niekraś, nauczycielka edukacji zdrowotnej w I LO w Kłodzku. – To nie jest zarzut wobec młodzieży. To jest opis rzeczywistości, w której wszyscy funkcjonujemy. Dlatego nauczyciel potrzebuje nie improwizacji, tylko mocnego, spójnego punktu odniesienia.
Z kolei perspektywa uczennicy Mii Szplit wskazuje na potrzebę zrozumiałej i wiarygodnej edukacji:
Moje pokolenie naprawdę chce wiedzieć więcej o zdrowiu, tylko chce wiedzy, która jest zrozumiała, spokojna i wiarygodna. Edukacja zdrowotna jest potrzebna nie po to, żeby nas straszyć, ale po to, żeby dać nam orientację: kiedy reagować, gdzie szukać pomocy, jak rozumieć własne ciało i jak rozmawiać o zdrowiu bez wstydu.
Znaczenie systemowe i współpraca instytucjonalna
Projekt podręcznika jest częścią szerszej inicjatywy edukacyjnej, obejmującej ogólnopolski program studiów podyplomowych dla nauczycieli, finansowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. UMW, jako jedna z wiodących instytucji naukowych w Polsce, został zaproszony do współtworzenia tego programu, co podkreśla znaczenie uczelni w kształtowaniu nowoczesnej edukacji zdrowotnej.
Publikacja powstała przy współpracy kilkudziesięciu ekspertów, w tym lekarzy, psychologów, pedagogów, dietetyków i specjalistów zdrowia publicznego, co gwarantuje jej interdyscyplinarny charakter.
Edukacja zdrowotna jako inwestycja w przyszłość
Wprowadzenie edukacji zdrowotnej do szkół oraz udostępnienie kompleksowego podręcznika dla nauczycieli to krok w kierunku budowania społeczeństwa świadomego zdrowotnie. Jak podkreśla dr hab. Łukasz Rypicz, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW:
Edukacja zdrowotna w szkole daje szansę, by już od najmłodszych lat uczyć krytycznego myślenia. Tylko w ten sposób możemy przygotować młodych ludzi do podejmowania odpowiedzialnych decyzji dotyczących własnego zdrowia w przyszłości.
Główne wnioski
- Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu opracował pierwszy w Polsce kompleksowy podręcznik do edukacji zdrowotnej, dostosowany do nowej podstawy programowej obowiązującej od marca 2025 r.
- Publikacja łączy wiedzę medyczną, psychologiczną i społeczną, obejmując m.in. zdrowie psychiczne, profilaktykę, uzależnienia, pierwszą pomoc i higienę cyfrową.
- Podręcznik powstał przy współpracy kilkudziesięciu ekspertów, w tym lekarzy, psychologów i specjalistów zdrowia publicznego, co zapewnia wysoki poziom merytoryczny.
- Materiał stanowi praktyczne narzędzie dla nauczycieli, zawierające dane epidemiologiczne, przeglądy badań i rekomendacje do pracy dydaktycznej.
Źródło:
- PAP MediaRoom
