Osoby z niepełnosprawnościami korzystające z psów asystujących nadal spotykają się z odmową dostępu do różnych usług, również medycznych. Mimo obowiązujących przepisów gwarantujących możliwość wejścia z psem asystującym do wielu miejsc publicznych, ich egzekwowanie pozostaje niewystarczające. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych z apelem o analizę problemu i rozważenie zmian legislacyjnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie problemy zgłaszają osoby korzystające z psów asystujących podczas korzystania z usług, także medycznych.
- Dlaczego Rzecznik Praw Obywatelskich uważa obecny system ochrony za niewystarczający.
- Jakie znaczenie miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2019 r. dla dochodzenia swoich praw.
- Jakich działań legislacyjnych oczekuje RPO.
Do RPO nadal trafiają skargi osób korzystających z psów asystujących
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że osoby z niepełnosprawnościami regularnie zgłaszają przypadki odmowy wstępu z psem asystującym do restauracji, parków czy placówek ochrony zdrowia. Sytuacje takie mają miejsce mimo obowiązujących regulacji, które przyznają osobom korzystającym z psów asystujących określone prawa.
Problemem nie jest sam brak przepisów, lecz ograniczona możliwość ich skutecznego wyegzekwowania. Obecne regulacje nie przewidują sankcji za nieuzasadnioną odmowę wpuszczenia osoby z psem asystującym ani za nakładanie na nią obowiązków wykraczających poza wymagania określone w art. 20a ust. 4 ustawy o rehabilitacji.
Bariery dotyczą także korzystania ze świadczeń medycznych
RPO przypomina, że jedną ze spraw skierował do sądu po odmowie wykonania świadczenia medycznego osobie, która chciała zgłosić się na wizytę z psem asystującym.
Sąd zwrócił uwagę, że możliwość skorzystania z pomocy psa była dla tej osoby warunkiem uzyskania świadczenia zdrowotnego. W uzasadnieniu wskazano również, że pies asystujący jest profesjonalnie przygotowany do wspierania osoby z niepełnosprawnością i pełni funkcję użytkową, a nie towarzyską.
Dochodzenie swoich praw pozostaje trudne
Rzecznik ocenia, że bezzasadna odmowa świadczenia usług osobie korzystającej z psa asystującego może stanowić przejaw dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność.
Jednocześnie osoby poszkodowane mają do dyspozycji głównie drogę sądową, która często wiąże się z długim czasem oczekiwania, kosztami i skomplikowanymi procedurami. Dodatkowym utrudnieniem jest rozproszenie przepisów w różnych aktach prawnych, co utrudnia orientację w dostępnych środkach ochrony.
Zdaniem RPO obecny system nie zapewnia jednolitej i skutecznej ochrony praw osób korzystających z psów asystujących, co może prowadzić do dalszego wykluczania tej grupy.
RPO przypomina o zmianach po wyroku Trybunału Konstytucyjnego
W swoim wystąpieniu Rzecznik zwraca uwagę, że do 2019 r. obowiązywał art. 138 Kodeksu wykroczeń, który przewidywał karę grzywny za nieuzasadnioną odmowę wykonania usługi.
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. (sygn. K 16/17) przepis w części dotyczącej odmowy świadczenia usług utracił moc. W efekcie z systemu zniknął mechanizm umożliwiający szybkie i stosunkowo proste reagowanie na tego rodzaju naruszenia.
RPO apeluje o analizę przepisów
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń zwrócił się do Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych Mai Nowak z prośbą o odniesienie się do zgłaszanych problemów oraz rozważenie podjęcia działań legislacyjnych.
Główne wnioski
- Do Rzecznika Praw Obywatelskich nadal wpływają skargi dotyczące odmowy wstępu z psami asystującymi, także do placówek ochrony zdrowia.
- Obowiązujące przepisy przyznają osobom z psami asystującymi określone prawa, jednak nie przewidują skutecznych sankcji za ich naruszanie.
- Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. (sygn. K 16/17) z systemu zniknął szybki mechanizm reagowania na nieuzasadnioną odmowę wykonania usługi.
- Zastępca RPO Adam Krzywoń zwrócił się do Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych Mai Nowak o analizę problemu i rozważenie zmian legislacyjnych.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-ozn-psy-asystujace-uslugi-dostepnosc-problemy
