Dzisiaj Ministerstwie Zdrowia omówiono projektowane zmiany dotyczące m.in. zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej. Jednak już 6 lutego Naczelna Rada Lekarska wydała dwa stanowiska, w których zdecydowanie sprzeciwiła się poszerzeniu kompetencji pielęgniarek. Samorząd ocenia, że proponowany zakres uprawnień wykracza poza ramy zawodu i narusza kompetencje zastrzeżone ustawowo dla lekarzy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zastrzeżenia do projektów MZ zgłosiła Naczelna Rada Lekarska.
- Dlaczego proponowane uprawnienia pielęgniarek zaawansowanej praktyki budzą wątpliwości.
- Jakie ryzyka – zdaniem NRL – niesie rozszerzenie diagnostyki, preskrypcji i orzecznictwa.
- W których obszarach projekt nie zachowuje granic między kompetencjami lekarzy i pielęgniarek.
NRL już wyraziła sprzeciw wobec zmian dotyczących lekarzy
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej przedstawiło swoje stanowisko dotyczące propozycji zmian dla lekarzy i lekarzy dentystów 6 lutego 2026 r. Rada negatywnie odniosła się do skracania staży podyplomowych, ponownego wprowadzania Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego oraz proponowanego modelu planowania rezydentur. Podkreślono, że propozycje resortu przekazano samorządowi 30 stycznia 2026 r., bez wcześniejszej współpracy, co – zdaniem Rady – ogranicza realny wpływ środowiska na przyszły kształt systemu i może odbić się na bezpieczeństwie pacjentów oraz jakości szkolenia specjalistycznego.
Lekarze sprzeciwiają się także proponowanym zmianom dotyczącym pielęgniarek i położnych
Kolejne stanowiska NRL z 6 lutego dotyczą projektów w obszarze praktyki pielęgniarek, w tym pielęgniarki zaawansowanej praktyki w opiece geriatrycznej. Samorząd lekarski ocenił oba dokumenty negatywnie, wskazując szereg zastrzeżeń merytorycznych i systemowych.
Za szeroki zakres uprawnień w opiece geriatrycznej
W stanowisku nr 9/26/P-IX Prezydium NRL krytycznie odniosło się do katalogu uprawnień projektowanej pielęgniarki zaawansowanej praktyki. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim proponowanej możliwości kierowania pacjentów na badania laboratoryjne, obrazowe i czynnościowe oraz interpretacji wyników, w tym TK i RM. Rada uznaje to za działanie zastrzeżone dla lekarzy i wskazuje, że projekt nie wyłącza badań potencjalnie obarczonych podwyższonym ryzykiem.
Wątpliwości budzi także propozycja, by pielęgniarki zaawansowanej praktyki mogły zlecać świadczenia zdrowotne – diagnostyczne, pielęgnacyjne, lecznicze i profilaktyczne – bez wskazania konieczności działania pod bezpośrednim nadzorem lekarza. NRL przypomina, że rozpoznawanie chorób i stawianie diagnozy to kompetencja lekarzy, natomiast ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej określa zakres rozpoznawania potrzeb zdrowotnych i problemów pielęgnacyjnych pacjenta, nie chorób.
Samodzielna preskrypcja i koordynacja procesu terapeutycznego
Wątpliwości NRL budzi również możliwość samodzielnej preskrypcji leków, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych. Samorząd wskazuje, że obecnie prawo do wystawiania recept przez pielęgniarki ma charakter wyjątkowy i jest ograniczone do ściśle określonych substancji – bez leków bardzo silnie działających, środków odurzających czy psychotropowych. Proponowany katalog w opiece geriatrycznej uznano za zbyt szeroki i nieuzasadniony.
Rada zwraca również uwagę na niespójność między przyznaniem pielęgniarkom zaawansowanej praktyki uprawnienia do koordynowania procesów diagnostyczno-terapeutycznych jedynie w wybranych stanach (m.in. demencja, sarkopenia, zespół kruchości, osteoporoza), a jednocześnie – na innym etapie projektu – dopuszczeniem ich do znacznie szerszych działań, w tym diagnostycznych.
Krytyka projektu dotyczącego obszarów zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej
Drugie stanowisko – nr 10/26/P-IX – odnosi się do projektu uchwały Zespołu ds. określenia obszarów i czynności zawodowych w ramach praktyki zaawansowanej pielęgniarek. Dokument przewiduje ustanowienie pięciu obszarów zaawansowanej praktyki: podstawowej opieki zdrowotnej, opieki długoterminowej, opieki paliatywnej, leczenia ran oraz opieki geriatrycznej.
NRL nie kwestionuje idei rozwijania zaawansowanej praktyki, ale wskazuje, że zaproponowane rozwiązania nie uwzględniają zgłaszanych wcześniej zastrzeżeń. Rada podkreśla, że zakres działań w POZ – w tym możliwość ustalania rozpoznania zgodnie z ICD-10 (kody R00–R99) i wdrażania postępowania diagnostyczno-terapeutycznego – wykracza poza granice ustawowych kompetencji pielęgniarki, a w projekcie nie przewidziano obowiązkowego nadzoru lekarza.
NRL zgłasza również zastrzeżenia do propozycji rozszerzenia preskrypcji. Projekt zakłada, że pielęgniarki zaawansowanej praktyki mogłyby ordynować szeroki zakres leków, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych. Samorząd przypomina, że obecne przepisy traktują prawo do wystawiania recept jako wyjątek i ograniczają je do wybranych substancji określonych w rozporządzeniu ministra, z wyłączeniem leków silnie działających, narkotycznych i psychotropowych. Tak szeroki, otwarty katalog preskrypcji – wskazuje NRL – nie ma uzasadnienia i znacząco wykracza poza dotychczasowe ramy zawodowe.
Orzeczenia o niezdolności do pracy i stwierdzanie zgonu – zdaniem NRL niedopuszczalne
Samorząd lekarski stanowczo sprzeciwia się propozycji przyznania pielęgniarkom zaawansowanej praktyki prawa do:
- wydawania orzeczeń o niezdolności do pracy do 5 dni
- stwierdzania zgonu
- wystawiania zaświadczeń o stanie zdrowia bez potwierdzonego wcześniej rozpoznania lekarskiego
Główne wnioski
- NRL negatywnie ocenia oba projekty dotyczące zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej, wskazując na ryzyka systemowe i zawodowe.
- Największe zastrzeżenia budzi diagnostyka – kierowanie na badania, interpretacja wyników oraz działania bez nadzoru lekarza.
- Samorząd sprzeciwia się rozszerzonej preskrypcji, uznając katalog leków za zbyt szeroki i nieuzasadniony.
- NRL odrzuca uprawnienia orzecznicze, takie jak L4 do 5 dni czy stwierdzanie zgonu, wskazując na naruszenie ustawowych kompetencji lekarzy.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9155-stanowiska-podjete-przez-pnrl-w-dniu-6-lutego-2026-r
