Projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego, przesłany do konsultacji pod koniec 2025 r., wywołał zdecydowaną reakcję samorządu lekarskiego. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej ocenia kierunek zmian jako niekorzystny dla zdrowia publicznego, zwracając uwagę, że odejście od obowiązującego od lat zakazu reklamy aptek może zwiększyć skalę nadużywania leków w Polsce.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w reklamie aptek proponuje nowelizacja Prawa farmaceutycznego.
- Dlaczego NRL ocenia liberalizację reklamy jako ryzykowną dla zdrowia publicznego.
- Jak wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. wpłynął na konieczność zmiany przepisów.
- Dlaczego samorząd lekarski postuluje utrzymanie apteki jako placówki ochrony zdrowia.
Projekt nowelizacji po wyroku TSUE
Punkt wyjścia do zmian stanowi decyzja TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/2024. Trybunał orzekł, że całkowity zakaz reklamy aptek narusza swobody rynku wewnętrznego określone w art. 49 i art. 56 TFUE. W odpowiedzi Ministerstwo Zdrowia zaproponowało usunięcie art. 94a w obecnym brzmieniu i zastąpienie go przepisami dopuszczającymi reklamę aptek, przy jednoczesnym określeniu warunków jej prowadzenia.
Przekazany do NIL projekt przewiduje więc odejście od zasady pełnego zakazu, która od lat wyróżniała polskie regulacje na tle innych państw UE. Równocześnie nowa konstrukcja prawna otwiera drogę do stosowania narzędzi marketingowych znanych z rynku komercyjnego.
Obawy lekarzy: większa sprzedaż i nadużywanie leków
W swoim stanowisku Prezydium NRL ocenia, że liberalizacja reklamy aptek może pogłębić już istniejące problemy związane z nadmiernym spożyciem leków w Polsce. Zdaniem samorządu intensyfikacja działań promocyjnych – od zachęt sprzedażowych po agresywne kampanie marketingowe – może wpływać na decyzje zakupowe pacjentów silniej niż rzeczywista potrzeba zdrowotna.
Wskazano, że Polska już teraz znajduje się w czołówce krajów, w których zakupy leków bez wskazań medycznych są powszechne. Według NRL otwarcie rynku na reklamy może zwiększyć zarówno wolumen sprzedaży w aptekach stacjonarnych, jak i udział sprzedaży wysyłkowej, co dodatkowo osłabi kontrolę nad racjonalnym stosowaniem farmakoterapii.
Apteka jako placówka ochrony zdrowia, a nie podmiot handlowy
Prezydium NRL zwraca uwagę na konieczność utrzymania charakteru apteki jako miejsca świadczenia usług zdrowotnych, a nie klasycznej działalności komercyjnej.
Leki nie są przecież zwykłym towarem handlowym – czytamy w stanowisku.
W swoim stanowisku samorząd przypomina, że podobne podejście stosuje ustawodawca wobec podmiotów wykonujących działalność leczniczą, dla których reklama także jest prawnie zakazana.
Lekarze argumentują, że decyzje pacjentów dotyczące leczenia nie powinny być kształtowane przez perswazyjne komunikaty marketingowe. Priorytetem ma pozostawać potrzeba zdrowotna i jakość udzielanych świadczeń, a nie siła przekazu reklamowego, który może promować częstsze lub nieuzasadnione stosowanie leków.
NRL apeluje o pozostawienie dotychczasowych rozwiązań
W ocenie NRL najbezpieczniejszym rozwiązaniem dla zdrowia publicznego jest utrzymanie przepisów z maksymalnym ograniczeniem możliwości promowania aptek. Samorząd deklaruje, że apteka powinna pozostać placówką ochrony zdrowia, której głównym celem jest zapewnienie właściwego i bezpiecznego stosowania farmakoterapii, a nie maksymalizacja sprzedaży.
Główne wnioski
- Projekt nowelizacji przewiduje uchylenie dotychczasowego zakazu reklamy aptek i zastąpienie go zasadami dopuszczającymi promocję działalności aptek, co jest efektem wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., który uznał pełny zakaz za niezgodny z prawem UE.
- NRL ostrzega, że liberalizacja przepisów może prowadzić do wzrostu sprzedaży leków, szczególnie preparatów kupowanych bez wskazań medycznych, oraz do intensyfikacji sprzedaży wysyłkowej.
- Samorząd lekarski podkreśla konieczność zachowania obecnej filozofii regulacyjnej, w której apteka pełni rolę placówki ochrony zdrowia, a nie standardowego podmiotu handlowego.
- W ocenie NRL agresywne komunikaty marketingowe mogą wpływać na decyzje pacjentów silniej niż potrzeba zdrowotna, co zwiększa ryzyko nadużywania leków i obciąża system ochrony zdrowia.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9124-leki-nie-sa-zwyklym-towarem-handlowym
