Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej opublikowało stanowisko dotyczące rządowego projektu zmian w ustawach związanych z rozwojem usług e-zdrowia. Dokument, datowany na 20 lutego 2026 r., odnosi się do przesłanego przez Ministerstwo Zdrowia projektu, w którym zaproponowano m.in. uruchomienie nowych modułów informatycznych, rozszerzenie definicji EDM oraz wdrożenie narzędzi wspieranych sztuczną inteligencją. NRL wskazuje, że mimo ambitnych planów część elementów projektu pozostaje niepełna lub niespójna z oczekiwaniami środowiska lekarskiego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zastrzeżenia NRL zgłosiła do rządowego projektu dotyczącego e-zdrowia.
- Dlaczego rozwiązania związane z AI wymagają doprecyzowania zasad odpowiedzialności i zgody pacjenta.
- Czego brakuje w przepisach regulujących działanie receptomatów.
- Które elementy projektu uzyskały pełne poparcie NRL.
NRL: projekt nie rozwiązuje problemu receptomatów
W stanowisku podkreślono, że projekt ustawy pomija kwestię ograniczenia działalności tzw. receptomatów – podmiotów, które poprzez procedury teleinformatyczne umożliwiają uzyskanie recepty bez rzetelnej oceny stanu zdrowia pacjenta. NRL przypomina, że celowość uregulowania tego obszaru została określona wcześniej w raporcie Zespołu ds. preskrypcji i realizacji recept opublikowanym przez Ministerstwo Zdrowia 23 września 2024 r. Brak odpowiednich rozwiązań ustawowych jest – zdaniem samorządu – poważnym uchybieniem, szczególnie wobec rosnącej skali świadczeń udzielanych wyłącznie teleinformatycznie.
Zastrzeżenia wobec „Platformy Usług Inteligentnych”
Jednym z najbardziej rozbudowanych fragmentów stanowiska jest analiza art. 5 pkt 17 projektu ustawy, gdzie przewidziano utworzenie nowego modułu – „Platformy Usług Inteligentnych”. Narzędzie ma umożliwiać analizę badań obrazowych przy użyciu algorytmów sztucznej inteligencji, obejmując m.in. TK klatki piersiowej, badania mózgu w kierunku zmian niedokrwiennych i krwotocznych, diagnostykę pourazową RTG, mammografię oraz RTG klatki piersiowej.
NRL zwraca jednak uwagę na kilka problemów:
- sama nazwa modułu powinna zostać doprecyzowana jako „Platforma Usług Sztucznej Inteligencji”,
- brak pilotażu i fazy testowej przed ustawowym wdrożeniem,
- brak określenia odpowiedzialności lekarza i placówki za korzystanie z narzędzi AI,
- pominięcie obowiązku informowania pacjenta o użyciu AI oraz uzyskiwania jego świadomej zgody – zasad określonych w art. 12 Kodeksu Etyki Lekarskiej,
- brak jasnych zasad dostępu pacjenta do interpretacji algorytmu, zwłaszcza w przypadku różnicy między ostatecznym opisem a wynikiem wstępnym.
Samorząd wskazuje również, że projekt ustawy nie przedstawia danych dotyczących efektywności już działających w Polsce rozwiązań AI w diagnostyce obrazowej. Krótki, 14-dniowy okres konsultacji publicznych dodatkowo utrudnia ocenę skutków wdrożenia systemu na poziomie krajowym.
Nowy dokument EDM – karta pacjenta
Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie nieznanego dotąd typu dokumentacji elektronicznej – karty pacjenta. Będzie to dokument generowany automatycznie, bez podpisu pracownika medycznego, zawierający podstawowe jednostkowe dane medyczne pobierane z Systemu Informacji Medycznej (SIM). Zgodnie z projektem ma być dostępny m.in. dla lekarzy POZ, w stanach nagłych czy w ramach ciągłości leczenia onkologicznego i kardiologicznego.
NRL podkreśla, że choć sam pomysł uporządkowania danych w jednym dokumencie jest wartościowy, projekt nie łączy go z problemem automatycznego oznaczania poziomu odpłatności leków refundowanych. W ocenie lekarzy system powinien przejąć tę odpowiedzialność w sposób zautomatyzowany, co dotychczas nie zostało zapewnione.
Kontrowersje wokół zmian w definicji EDM
Wątpliwości NRL budzą również zmiany dotyczące definicji elektronicznej dokumentacji medycznej. Projekt przewiduje, że opis konsultacji medycznej będzie musiał być podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym lub narzędziem ZUS – co eliminuje możliwość użycia podpisu zaufanego.
Podkreślono także błędne odesłanie do art. 179 § 4 Kodeksu pracy w części dotyczącej zaświadczeń lekarskich związanych z przeciwwskazaniami do wykonywania pracy przez pracownice w ciąży lub w okresie karmienia. Według NRL właściwe odniesienia dotyczą art. 179 § 3 i § 7. Samorząd nie dostrzega też uzasadnionej potrzeby podnoszenia wymogów technologicznych dla tej kategorii dokumentów.
Pozytywne oceny: system DOM i moduł e-Konsylium
W stanowisku wyróżniono jednak rozwiązania, które zyskały pełne poparcie NRL.
System Domowej Opieki Medycznej (DOM)
Projekt zakłada stworzenie modułu służącego monitorowaniu stanu zdrowia pacjentów na podstawie danych z wyrobów medycznych i aplikacji. Dane mają być przekazywane przez pacjenta poprzez Internetowe Konto Pacjenta, a włączenie do systemu będzie wymagało zlecenia lekarza i zgody pacjenta. NRL ocenia tę propozycję jako potrzebną i spójną z rosnącą rolą opieki zdalnej.
Moduł e-Konsylium
Samorząd pozytywnie ocenił także pomysł uruchomienia w SIM modułu umożliwiającego zdalne konsultacje między świadczeniodawcami, co może poprawić dostęp do specjalistów i usprawnić opiekę skoordynowaną.
Wsparcie digitalizacji dokumentacji
Przyjęto również bez zastrzeżeń propozycję nieodpłatnego udostępniania narzędzi do digitalizacji przez jednostkę nadzorowaną przez Ministra Zdrowia.
Staże podyplomowe nadal poza SMK
NRL nie zgłasza uwag do przedłużenia – do 28 lutego 2027 r. – okresu, w którym procesy dotyczące stażu podyplomowego oraz „Karty stażu podyplomowego” będą prowadzone jeszcze poza Systemem Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych.
Główne wnioski
- Projekt e-zdrowia pomija regulacje dotyczące receptomatów, mimo wcześniejszych zapowiedzi MZ oraz rekomendacji z raportu z 23 września 2024 r.
- Platforma Usług Inteligentnych budzi zastrzeżenia z powodu braku pilotażu, braku zasad odpowiedzialności za decyzje oparte na AI oraz pominięcia wymogu świadomej zgody pacjenta, o której mowa w art. 12 Kodeksu Etyki Lekarskiej..
- Nowa karta pacjenta nie rozwiązuje problemu automatycznego oznaczania refundacji leków, co nadal pozostaje dużym obciążeniem środowiska lekarskiego..
- System DOM, e-Konsylium i narzędzia do digitalizacji dokumentacji zostały ocenione pozytywnie przez NRL jako rozwiązania wspierające rozwój opieki zdalnej i współpracy między świadczeniodawcami..
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9173-stanowiska-podjete-przez-pnrl-w-dniu-20-lutego-2026-r
