1 lipca 2025 roku weszły w życie długo oczekiwane zmiany w systemie opieki nad pacjentkami z endometriozą. Ministerstwo Zdrowia uruchomiło nowy model kompleksowego leczenia tej przewlekłej choroby, która dotyka nawet co dziesiątą kobietę w wieku rozrodczym. Na mapie Polski powstało osiem wyspecjalizowanych ośrodków, które zapewnią bezpłatną opiekę niezależnie od miejsca zamieszkania – bez rejonizacji, również dla najcięższych przypadków.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w leczeniu endometriozy wprowadziło Ministerstwo Zdrowia od 1 lipca 2025 roku.
- Gdzie znajdują się wyspecjalizowane ośrodki leczenia głębokiej endometriozy i kto może z nich skorzystać.
- Jakie badania profilaktyczne w kierunku raka szyjki macicy są teraz dostępne bezpłatnie dla kobiet w wieku 25–64 lat.
- Czym jest pakiet „Świadoma, bezpieczna ja” i jak wpływa na opiekę zdrowotną nad kobietami.
Nowy program leczenia endometriozy – przełom w systemie opieki nad kobietą
Nowy model opieki nad pacjentkami z endometriozą został oficjalnie zaprezentowany podczas konferencji naukowej „Endometrioza – od diagnozy do kompleksowej opieki”, zorganizowanej przez Szpital Uniwersytecki w Krakowie we współpracy z Ministerstwem Zdrowia. Udział w wydarzeniu wzięła Ministra Zdrowia Izabela Leszczyna, która otworzyła konferencję, kierując słowa wsparcia i uznania do środowiska medycznego.
To, z czym mieliśmy przez lata problem, to fakt, że nie radziliśmy sobie z diagnostyką i diagnozą. Pacjentki chodziły od jednego do drugiego lekarza, nie uzyskując diagnozy. Żadne rozporządzenie ani żadna ustawa nie zmieniają rzeczywistości – to my, ludzie, ją zmieniamy. Tutaj tę rzeczywistość musicie zmienić Państwo, lekarze. Ogromna rola leży też po stronie Towarzystwa Ginekologów i Położników, pani Konsultant Krajowej i was wszystkich – ośmiu ośrodków – abyście wypracowali swego rodzaju wytyczne, standard diagnostyczny, który pomoże waszym kolegom ginekologom łatwiej pomagać pacjentkom i wiedzieć, kogo kierować do ośrodków specjalistycznych – podkreśliła minister Leszczyna.
Gdzie trafią pacjentki z najcięższymi postaciami endometriozy?
Nowy system opieki nad kobietami z głęboką endometriozą opiera się na pracy ośmiu wyspecjalizowanych ośrodków, które już przed wprowadzeniem świadczenia do koszyka gwarantowanego podjęły się leczenia najbardziej zaawansowanych przypadków. Ośrodki te dysponują zaawansowaną diagnostyką obrazową, doświadczeniem chirurgicznym oraz zapleczem do opieki pooperacyjnej.
Lista ośrodków:
- Opolskie Centrum Onkologii im. prof. T. Koszarowskiego
- 1 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ w Lublinie
- Szpital Uniwersytecki w Krakowie
- Katowickie Centrum Onkologii
- Wojskowy Instytut Medyczny
- Szpitale Pomorskie sp. z o.o.
- Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi
- Wielkopolskie Centrum Onkologii
W ośrodkach tych pacjentki otrzymają kompleksową pomoc: od diagnostyki, przez kwalifikację do operacji, aż po wielospecjalistyczną opiekę i długofalowe monitorowanie stanu zdrowia. Jedną z najważniejszych zmian jest brak rejonizacji – kobieta może być przyjęta do dowolnego ośrodka, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Nowy model opieki – od pierwszej wizyty po zabieg
Ośrodki specjalistyczne to kluczowy element nowego modelu, ale opieka nad pacjentkami z mniej zaawansowaną postacią choroby nadal odbywa się w poradniach ginekologiczno-położniczych. To tam pacjentki trafiają z pierwszymi objawami, są diagnozowane i – jeśli nie wymagają leczenia operacyjnego – otrzymują leczenie hormonalne i zalecenia do dalszego postępowania.
Zmiany te wpisują się w szerszy program Ministerstwa Zdrowia na rzecz poprawy zdrowia kobiet. Jak podkreślają eksperci, integracja opieki podstawowej z systemem referencyjnym oraz specjalistycznymi ośrodkami leczenia głębokiej endometriozy może skrócić czas od pojawienia się pierwszych objawów do diagnozy oraz podnieść skuteczność terapii.
Nowości również w profilaktyce raka szyjki macicy
Lipcowe zmiany dotyczą nie tylko leczenia endometriozy. Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło również zakres świadczeń gwarantowanych w ramach programu „Profilaktyka raka szyjki macicy”. Kobiety w wieku 25–64 lat mają teraz dostęp do dwóch nowoczesnych badań:
- Test HPV HR, wykrywający wysokoonkogenne typy wirusa HPV (typy 16 i 18)
- Cytologia na podłożu płynnym (LBC), zapewniająca wyższą czułość diagnostyczną
Nowością jest również ścieżka diagnostyczna – jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tej samej próbki wykonywana jest cytologia LBC. W zależności od wyników lekarz decyduje o dalszym postępowaniu. Badania są bezpłatne i realizowane w poradniach ginekologiczno-położniczych współpracujących z NFZ lub w placówkach POZ przez uprawnione położne.
„Świadoma, bezpieczna ja” – pakiet zmian dla zdrowia kobiet
Wszystkie powyższe zmiany są częścią szerszego programu Ministerstwa Zdrowia pod nazwą „Świadoma, bezpieczna ja”. Jego celem jest poprawa jakości i dostępności świadczeń zdrowotnych dedykowanych kobietom na różnych etapach życia – od profilaktyki, przez diagnostykę, aż po leczenie zaawansowanych schorzeń ginekologicznych.
Ministra Izabela Leszczyna wielokrotnie podkreślała, że zmiany te są odpowiedzią na lata zaniedbań i głosów pacjentek, które czuły się niezauważone przez system ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- Od 1 lipca 2025 ruszył nowy program leczenia endometriozy, zapewniający kompleksową opiekę bez rejonizacji – także w najcięższych przypadkach.
- Powstało 8 specjalistycznych ośrodków leczenia głębokiej endometriozy, m.in. w Krakowie, Łodzi, Katowicach, Poznaniu i Gdańsku.
- W ramach programu „Profilaktyka raka szyjki macicy” wprowadzono test HPV HR i cytologię LBC jako bezpłatne badania przesiewowe dla kobiet w wieku 25–64 lat.
- Wszystkie działania są częścią pakietu „Świadoma, bezpieczna ja”, którego celem jest zwiększenie dostępności do świadczeń zdrowotnych dedykowanych kobietom.
- Ministerstwo Zdrowia
