Zaburzenia związane z używaniem alkoholu (AUD) należą do najczęstszych uzależnień na świecie, a dostępne metody leczenia nadal nie przynoszą satysfakcjonujących efektów u wielu pacjentów. Nadzieję na zmianę tej sytuacji mogą dawać wyniki badania fazy 2 RECLAIM, w którym oceniano pemwidutyd – eksperymentalny lek będący podwójnym agonistą receptorów glukagonu i GLP-1. Firma Altimmune poinformowała, że terapia nie tylko osiągnęła główny punkt końcowy badania, ale również wykazała korzystny wpływ na szereg dodatkowych wskaźników związanych ze spożyciem alkoholu oraz utratą masy ciała.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie wyniki osiągnął pemwidutyd w badaniu fazy 2 RECLAIM u pacjentów z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu (AUD).
- O ile zmniejszyła się liczba dni intensywnego picia, jakie dodatkowe korzyści zaobserwowano oraz które punkty końcowe uznano za istotne z punktu widzenia FDA.
- Jak działa pemwidutyd jako podwójny agonista receptorów GLP-1 i glukagonu oraz dlaczego może stanowić nową opcję terapeutyczną dla osób z AUD.
- Jakie są kolejne etapy rozwoju leku i dlaczego wyniki badania mogą mieć znaczenie dla przyszłego leczenia uzależnienia od alkoholu.
Pemwidutyd zmniejszył liczbę dni intensywnego picia
Badanie RECLAIM objęło około 100 dorosłych pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniem związanym z używaniem alkoholu (AUD) oraz wskaźnikiem masy ciała (BMI) powyżej 25 kg/m². Uczestników losowo przydzielono do grupy otrzymującej pemwidutyd w dawce 2,4 mg raz w tygodniu lub placebo przez 24 tygodnie.
Głównym celem badania było sprawdzenie, czy leczenie zmniejszy liczbę dni intensywnego picia alkoholu (Heavy Drinking Days – HDD) w ciągu tygodnia. Wyniki okazały się bardzo obiecujące. W grupie otrzymującej pemwidutyd średnia redukcja liczby dni intensywnego picia wyniosła 4,20 dnia tygodniowo, podczas gdy w grupie placebo było to 2,75 dnia. Różnica między grupami była statystycznie istotna (p=0,0014).
Lek poprawił również kluczowe drugorzędne punkty końcowe
Badanie wykazało skuteczność również w zakresie wszystkich najważniejszych drugorzędnych punktów końcowych. Najważniejsze wyniki obejmowały:
- 64,4% pacjentów leczonych pemwidutydem osiągnęło dwustopniową redukcję poziomu ryzyka spożycia alkoholu według WHO, wobec 34,8% w grupie placebo (p=0,0049),
- 42,2% pacjentów nie miało żadnego dnia intensywnego picia w tygodniach 21–24, podczas gdy w grupie placebo było to 17,4% (p=0,0066),
- odsetek dni abstynencji wzrósł istotnie bardziej niż w grupie placebo (p=0,0075),
- odnotowano również bardzo wyraźny spadek stężenia fosfatydyloetanolu (PEth) – biomarkera spożycia alkoholu (p<0,0001).
Co istotne, zarówno dwustopniowa redukcja poziomu ryzyka picia według WHO, jak i brak dni intensywnego picia należą do punktów końcowych uznawanych przez amerykańską FDA za odpowiednie w badaniach rejestracyjnych.
Dodatkową korzyścią była utrata masy ciała
Autorzy badania zwracają uwagę, że pemwidutyd może przynosić korzyści wykraczające poza samo ograniczenie spożycia alkoholu. Po 24 tygodniach leczenia uczestnicy przyjmujący lek osiągnęli również statystycznie istotną redukcję masy ciała o 9,1% względem placebo, bez oznak osiągnięcia plateau.
Może to mieć szczególne znaczenie dla pacjentów z AUD, u których często współistnieją otyłość, stłuszczenie wątroby czy metaboliczne choroby wątroby.
Korzystny profil bezpieczeństwa
Według firmy Altimmune leczenie było ogólnie dobrze tolerowane. Większość działań niepożądanych miała charakter łagodny lub umiarkowany. W grupie leczonej pemwidutydem odnotowano jedno poważne działanie niepożądane – hiponatremię, którą główny badacz uznał za potencjalnie związaną z terapią. Firma wskazuje również, że zastosowany w badaniu uproszczony, dwuetapowy schemat zwiększania dawki może poprawiać tolerancję ze strony przewodu pokarmowego.
Eksperci: wyniki są bardzo przekonujące
Pozytywne wyniki badania skomentował dyrektor medyczny Altimmune.
Jesteśmy niezwykle zadowoleni z tych przekonujących wyników, które wykazały bardzo znaczącą redukcję liczby dni intensywnego picia alkoholu, a u prawie dwóch trzecich pacjentów leczonych pemwidutydem uzyskano dwustopniową redukcję wskaźnika WHO-RDL, co jest klinicznie istotnym wynikiem dla tych pacjentów – powiedział Christophe Arbet-Engels, Dr n. med., dr nauk medycznych, Dyrektor Medyczny w Altimmune. Dane te odzwierciedlają silną i niezmienną skuteczność pemwidutydu w odniesieniu do ważnych wskaźników zachowań związanych z piciem alkoholu, a także ogólnie korzystny profil tolerancji w tym trudnym do leczenia zaburzeniu. Biorąc pod uwagę znany szkodliwy wpływ alkoholu na wątrobę, wpływ glukagonu zawartego w pemwidutydzie na wątrobę może przynieść dodatkowe korzyści w leczeniu AUD w porównaniu z samym GLP-1, podkreślając obiecujący potencjał różnicowania pemwidutydu.
Pozytywnie wyniki ocenił również główny badacz badania, prof. Henry Kranzler.
Jako osoba, która poświęciła swoją karierę zrozumieniu i leczeniu zaburzeń związanych z używaniem alkoholu, dostrzegam wagę tych odkryć, zwłaszcza biorąc pod uwagę obecną uwagę na negatywny wpływ nadużywania alkoholu na zdrowie. Wyniki te dają spójny obraz korzyści terapeutycznych w zakresie samooceny skutków picia, poparty obiektywnymi dowodami biomarkerów PEth – powiedział Henry Kranzler, lekarz, Profesor Karl E. Rickels Psychiatrii i Dyrektor Centrum Studiów nad Uzależnieniami Uniwersytetu Pensylwanii. Dane te podkreślają potencjał pemwidutydu w leczeniu wielu aspektów zaburzeń związanych z używaniem alkoholu poprzez wspieranie abstynencji i ograniczanie nadużywania alkoholu, co opiera się na wcześniejszych dowodach jego aktywności w wątrobie.
Czym jest pemwidutyd?
Pemwidutyd to eksperymentalny lek będący zrównoważonym agonistą receptorów glukagonu i GLP-1. Mechanizm jego działania łączy:
- wpływ receptorów glukagonowych na zmniejszenie stłuszczenia, stanu zapalnego i włóknienia wątroby,
- działanie receptorów GLP-1 odpowiadające za ograniczenie apetytu, redukcję masy ciała oraz prawdopodobny wpływ na mechanizmy głodu i układu nagrody związane z uzależnieniem.
Lek rozwijany jest równolegle w leczeniu:
- stłuszczeniowego zapalenia wątroby związanego z dysfunkcją metaboliczną (MASH),
- zaburzeń związanych z używaniem alkoholu (AUD),
- alkoholowej choroby wątroby (ALD).
Kolejnym krokiem będą rozmowy z FDA
Na podstawie uzyskanych wyników firma Altimmune zapowiedziała złożenie wniosku o spotkanie End of Phase 2 z amerykańską Agencją Żywności i Leków (FDA). Podczas rozmów mają zostać omówione kolejne etapy rozwoju klinicznego pemwidutydu w leczeniu AUD. Dane z badania RECLAIM zostaną również zaprezentowane na konferencji naukowej oraz opublikowane w recenzowanym czasopiśmie medycznym.
Zaburzenia związane z używaniem alkoholu pozostają ogromnym wyzwaniem
Zaburzenia związane z używaniem alkoholu są jedną z głównych przyczyn przedwczesnych zgonów i niepełnosprawności na świecie. Według danych przytoczonych przez Altimmune, w samych Stanach Zjednoczonych z AUD żyje około 28 milionów dorosłych, a jedynie trzy leki zostały dotychczas zatwierdzone przez FDA do leczenia tego schorzenia. Co więcej, korzysta z nich mniej niż 2% pacjentów, co pokazuje ogromne niezaspokojone potrzeby terapeutyczne.
O Altimmune
Altimmune to amerykańska firma biofarmaceutyczna będąca na zaawansowanym etapie badań klinicznych, koncentrująca się na opracowywaniu terapii dla pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby. Jej głównym kandydatem terapeutycznym jest pemwidutyd – podwójny agonista receptorów glukagonu i GLP-1, rozwijany w leczeniu stłuszczeniowego zapalenia wątroby związanego z dysfunkcją metaboliczną (MASH), zaburzeń związanych z używaniem alkoholu (AUD) oraz alkoholowej choroby wątroby (ALD). Pemwidutyd otrzymał od amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) status Fast Track w leczeniu MASH i AUD, a w przypadku MASH także status Breakthrough Therapy (terapii przełomowej).
Główne wnioski
- Badanie fazy 2 RECLAIM osiągnęło główny punkt końcowy – pemwidutyd w dawce 2,4 mg istotnie zmniejszył liczbę dni intensywnego picia alkoholu w porównaniu z placebo (p=0,0014).
- Lek poprawił również wszystkie kluczowe drugorzędne punkty końcowe, w tym zwiększył odsetek pacjentów z dwustopniową redukcją poziomu ryzyka picia według WHO (64,4%), liczbę osób bez dni intensywnego picia oraz odsetek dni abstynencji.
- Pemwidutyd wykazał korzystny profil bezpieczeństwa i tolerancji, a dodatkowo po 24 tygodniach leczenia wiązał się z 9,1% redukcją masy ciała względem placebo.
- Altimmune planuje rozpocząć rozmowy z FDA dotyczące dalszego rozwoju klinicznego leku, który może stać się nową opcją terapeutyczną dla pacjentów z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu oraz współistniejącymi chorobami wątroby.
Źródło:
- https://ir.altimmune.com/news-releases/news-release-details/altimmune-announces-positive-topline-results-reclaim-phase-2
