Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Międzynarodowa Federacja Ginekologii i Położnictwa (FIGO) oraz Międzynarodowa Konfederacja Położnych (ICM) opublikowały nowe, przełomowe wytyczne dotyczące profilaktyki, diagnostyki i leczenia krwotoku poporodowego (PPH). Opierając się na największym jak dotąd badaniu dotyczącym PPH, zalecenia te mają na celu zmniejszenie globalnej liczby zgonów matek oraz podniesienie jakości opieki okołoporodowej – zwłaszcza w krajach o ograniczonych zasobach.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe wytyczne wprowadziły WHO, FIGO i ICM, by zmniejszyć liczbę zgonów spowodowanych krwotokiem poporodowym.
- Dlaczego szybka diagnoza i interwencja są kluczowe w ratowaniu życia kobiet po porodzie.
- Na czym polega pakiet interwencji MOTIVE i jak poprawia skuteczność leczenia PPH.
- Jakie działania profilaktyczne mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia PPH, zwłaszcza w krajach o ograniczonych zasobach.
Krwotok poporodowy: najgroźniejsze powikłanie porodowe
PPH, czyli nadmierne krwawienie po porodzie, dotyka miliony kobiet rocznie i odpowiada za niemal 45 000 zgonów każdego roku, będąc jedną z głównych przyczyn śmiertelności okołoporodowej. Choć nie wszystkie przypadki prowadzą do zgonu, krwotok może powodować trwałe następstwa – od uszkodzeń narządów i histerektomii po zaburzenia psychiczne, takie jak lęk i zespół stresu pourazowego.
Krwotok poporodowy to najgroźniejsze powikłanie porodowe, ponieważ może się nasilać z alarmującą szybkością. Choć nie zawsze jest przewidywalny, zgonom można zapobiec dzięki odpowiedniej opiece – zaznaczył dr Jeremy Farrar, zastępca dyrektora generalnego WHO ds. promocji zdrowia i zapobiegania chorobom.
Nowe obiektywne kryteria diagnostyczne i szybkie działanie
Wytyczne wprowadzają zmodyfikowane kryteria diagnozy PPH, uwzględniające utratę już 300 ml krwi w połączeniu z nieprawidłowymi parametrami życiowymi – zamiast standardowego progu 500 ml. Celem jest wcześniejsze wykrycie zagrożenia i natychmiastowa reakcja, zwłaszcza w warunkach ograniczonego dostępu do zaawansowanej opieki.
Kluczowym narzędziem diagnostycznym staje się skalibrowana chusta położnicza, umożliwiająca dokładne pomiary utraty krwi. Jej wykorzystanie w rutynowej opiece poporodowej może istotnie zwiększyć skuteczność i szybkość interwencji.
Po rozpoznaniu PPH zaleca się pakiet interwencji MOTIVE, obejmujący:
- masaż macicy,
- podanie leków oksytocynowych,
- zastosowanie kwasu traneksamowego (TXA),
- przetoczenie płynów dożylnych,
- badanie pochwy i kanału rodnego,
- intensyfikację leczenia przy braku poprawy.
W razie braku skuteczności wyżej wymienionych metod, należy wdrożyć zaawansowane interwencje, takie jak zabiegi chirurgiczne lub transfuzja krwi.
Kobiety dotknięte PPH potrzebują opieki, która jest szybka, wykonalna, skuteczna i przyczynia się do postępu w eliminowaniu zgonów związanych z PPH – podkreśla prof. Anne Beatrice Kihara, prezes FIGO.
Profilaktyka i eliminacja czynników ryzyka
Nowe zalecenia kładą nacisk na skuteczną profilaktykę, zaczynającą się już w ciąży. Jednym z kluczowych elementów jest walka z anemią, która zwiększa ryzyko PPH i pogarsza jego rokowanie. Zalecenia obejmują:
- suplementację żelaza i kwasu foliowego w ciąży,
- dożylne preparaty żelaza w przypadku ciężkiej anemii lub braku skuteczności leczenia doustnego,
- działania zapobiegające urazom okołoporodowym, takie jak masaż krocza w trzecim trymestrze.
Wytyczne odradzają rutynowe nacinanie krocza i zachęcają do stosowania najbezpieczniejszych dostępnych środków obkurczających macicę, takich jak oksytocyna lub karbetocyna. W razie braku dostępu do chłodni lub leków dożylnych, możliwe jest również użycie misoprostolu.
Położne jako filar skutecznej opieki
Silna rola została przypisana położnym, które często są pierwszymi osobami reagującymi na komplikacje poporodowe.
Położne wiedzą z pierwszej ręki, jak szybko krwotok poporodowy może się nasilać i kosztować życie. Te wytyczne zmieniają reguły gry. Aby jednak położyć kres możliwym do uniknięcia zgonom z powodu krwotoku poporodowego, potrzebujemy czegoś więcej niż tylko dowodów i protokołów” – mówi prof. Jacqueline Dunkley-Bent OBE, główna położna ICM.
Wzywa ona rządy, systemy ochrony zdrowia i donatorów do inwestowania w opiekę położniczą i szybkie wdrażanie wytycznych – szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach.
Wsparcie wdrożeniowe i szkoleniowe
Nowym zaleceniom towarzyszy zestaw narzędzi wdrożeniowych i edukacyjnych, w tym:
- moduły szkoleniowe dla personelu pierwszego kontaktu,
- przewodniki krajowe wspierające integrację zaleceń w systemach opieki,
- programy szkoleniowe oparte na symulacjach.
Całość wpisuje się w globalny plan działania na lata 2023–2030, którego celem jest radykalne zmniejszenie liczby zgonów związanych z PPH.
Główne wnioski
- Nowe wytyczne WHO, FIGO i ICM skupiają się na wcześniejszej diagnozie PPH już przy 300 ml utraty krwi oraz nieprawidłowych parametrach życiowych – co ma umożliwić szybszą reakcję.
- Zalecany pakiet interwencji MOTIVE obejmuje m.in. masaż macicy, oksytocynę, TXA, płyny dożylne oraz ocenę dróg rodnych – a w razie potrzeby także interwencje chirurgiczne.
- Profilaktyka anemii i unikanie szkodliwych praktyk, takich jak rutynowe nacinanie krocza, to kluczowe elementy zmniejszające ryzyko krwotoku poporodowego.
- Wdrożenie wytycznych wymaga inwestycji w położne, szkolenia i dostęp do leków – zwłaszcza w krajach niskiego i średniego dochodu, gdzie PPH nadal zbiera największe żniwo.
Źródło:
- WHO
