14 lipca 2025 r. Prokurator Generalny Adam Bodnar wydał nowe wytyczne dotyczące prowadzenia postępowań karnych w sprawach przestępstw popełnianych na szkodę osób wykonujących zawody medyczne, ratowników, dyspozytorów, a także innych osób chronionych na mocy przepisów Kodeksu karnego. Celem dokumentu jest zapewnienie skutecznej, bezzwłocznej i adekwatnej reakcji prokuratury na przypadki agresji fizycznej i werbalnej wobec osób niosących pomoc medyczną.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany wprowadził Prokurator Generalny w zakresie ochrony osób udzielających świadczeń zdrowotnych,
- W jaki sposób prokuratorzy mają reagować na przestępstwa wobec pracowników medycznych,
- Dlaczego nowe wytyczne uznano za konieczne i na jakich danych zostały oparte,
- Jakie środki prawne mają być stosowane wobec sprawców oraz jak zabezpiecza się prawa pokrzywdzonych.
Odpowiedź na rosnącą falę agresji wobec personelu medycznego
W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost liczby przypadków agresji – zarówno fizycznej, jak i słownej – wobec osób udzielających świadczeń zdrowotnych, w szczególności członków zespołów ratownictwa medycznego, lekarzy, pielęgniarek oraz dyspozytorów SOR. Reakcją na ten niepokojący trend są wytyczne Prokuratora Generalnego, mające na celu wzmocnienie ochrony prawnej przedstawicieli zawodów medycznych.
Jak zaznacza Adam Bodnar:
Zadaniem prokuratorów jest wykorzystanie obowiązujących rozwiązań prawnych z najwyższym profesjonalizmem i zaangażowaniem, w celu zapewnienia sprawnej reakcji prawno-karnej połączonej z nieuchronną i sprawiedliwą karą.
Analiza spraw i konsultacje ze środowiskiem medycznym
Opracowanie wytycznych poprzedziła analiza 432 postępowań przygotowawczych prowadzonych w 2024 roku w jednostkach organizacyjnych prokuratury. W analizie uwzględniono m.in. prawidłowość przyjmowanych kwalifikacji prawnych, efektywność i dynamikę działań oraz zapadłe orzeczenia sądowe.
Wytyczne opracowano również na podstawie konsultacji z przedstawicielami środowiska ratowników medycznych oraz Naczelnej Izby Lekarskiej, co podkreśla ich praktyczny i międzyinstytucjonalny charakter.
Obowiązki prokuratorów i natychmiastowa reakcja
Zgodnie z nowymi wytycznymi, prokurator po uzyskaniu informacji o potencjalnym przestępstwie na szkodę osoby wykonującej obowiązki medyczne, powinien niezwłocznie podjąć czynności z urzędu, a w przypadku ich potwierdzenia – wszcząć postępowanie przygotowawcze.
Dokument zobowiązuje także kierowników jednostek prokuratury do utrzymywania bieżącej współpracy z policją oraz innymi podmiotami prowadzącymi postępowania, w celu zapewnienia natychmiastowego przepływu informacji i umożliwienia szybkiego działania.
Sprawna kwalifikacja prawna i tryb przyspieszony
Wytyczne akcentują konieczność oceny, czy dany czyn miał charakter chuligański, co powinno być uwzględnione przy formułowaniu wniosków o wymiar kary. Szczególne znaczenie przypisuje się rozpoznawaniu spraw w trybie przyspieszonym – w celu zapewnienia szybkiego postawienia sprawców przed wymiarem sprawiedliwości.
Ochrona praw pokrzywdzonych i środki kompensacyjne
Nowe zasady wyraźnie obligują prokuratorów do podejmowania działań zabezpieczających prawa pokrzywdzonych. W szczególności dotyczy to:
- składania wniosków o obowiązek naprawienia szkody,
- domagania się zadośćuczynienia lub nawiązki,
- występowania z wnioskiem o orzeczenie obowiązku przeproszenia,
- wnioskowania o podanie wyroku do publicznej wiadomości – jako środka prewencji i elementu odstraszającego potencjalnych sprawców.
Wnioskowane kwoty kompensacyjne powinny realnie odzwierciedlać zarówno wymiar szkody, jak i charakter doznanej krzywdy.
Obowiązek weryfikacji orzeczeń i odwołań
Wytyczne kładą także nacisk na potrzebę aktywnej oceny orzeczeń sądowych przez prokuratorów. Wskazana jest analiza zasadności wniesienia apelacji bądź sprzeciwu od wyroku nakazowego, zwłaszcza gdy zachodzi podejrzenie, że wymierzona kara jest nieadekwatna do okoliczności sprawy lub stopnia społecznej szkodliwości czynu.
Systemowa kontrola i obowiązki sprawozdawcze
W Departamencie Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej prowadzone będą coroczne sprawozdania dotyczące realizacji postępowań w tej kategorii spraw, uwzględniające wnioski co do sposobu ich prowadzenia.
Wytyczne z 2025 roku zastępują dotychczas obowiązujące wytyczne Nr 9/2018 z dnia 14 listopada 2018 r.
Główne wnioski
- 14 lipca 2025 r. Prokurator Generalny Adam Bodnar wydał nowe wytyczne dotyczące przestępstw popełnianych na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych.
- Prokuratorzy mają obowiązek bezzwłocznego działania po uzyskaniu informacji o możliwym przestępstwie – w tym wszczynania postępowania z urzędu.
- Wytyczne nakazują stosowanie środków kompensacyjnych, surowych kar i działań prewencyjnych, takich jak publikacja wyroków.
- Analiza 432 postępowań i konsultacje ze środowiskami medycznymi stanowiły podstawę opracowania dokumentu, który zastępuje wytyczne z 2018 r.
Źródło:
- Prokuratura Krajowa
