Rak szyjki macicy to nowotwór, któremu można skutecznie zapobiegać dzięki regularnym badaniom przesiewowym i wczesnemu leczeniu. Mimo to w wielu regionach świata, zwłaszcza w krajach o niskich i średnich dochodach, śmiertelność z jego powodu pozostaje wysoka. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w 2022 roku odnotowano aż 660 000 nowych przypadków i 350 000 zgonów z powodu raka szyjki macicy. Nowe badanie przeprowadzone przez zespół badawczy z USA i Indii ujawnia jednak, że klucz do zwiększenia liczby wykonywanych badań może leżeć nie w technologii czy zasobach, lecz w… zaufaniu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego kobiety w krajach rozwijających się nie decydują się na badania przesiewowe mimo dostępności usług.
- Jakie znaczenie ma zaufanie do źródła informacji w kampaniach zdrowia publicznego.
- Jakie efekty przyniosła komunikacja przez lekarzy i rówieśników w badaniu przeprowadzonym w Indiach.
- Jakie są możliwości zastosowania tej strategii w innych dziedzinach opieki zdrowotnej.
Dlaczego kobiety unikają badań przesiewowych?
Zespół badawczy kierowany przez Animę Nivsarkar, doktorantkę marketingu z University of Texas at Austin (Texas McCombs), wspólnie z naukowcami z Indian Institute of Management Udaipur i University of Georgia, podjął próbę zrozumienia, dlaczego wiele kobiet nie korzysta z dostępnych badań przesiewowych. Ich punkt wyjścia stanowiła współpraca z lekarzem rodzinnym z Indii, który zgłosił problem niskiej zgłaszalności kobiet na przesiewowe testy w kierunku raka szyjki macicy.
Przeprowadzone wywiady z organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami ujawniły, że największą barierą nie jest brak świadomości ani dostępność usług. Kobiety często wiedzą, że badania są dostępne. Problemem okazują się silne normy kulturowe, piętno społeczne i błędne przekonania dotyczące zdrowia reprodukcyjnego, które skutecznie powstrzymują je przed działaniem.
To jeden z nowotworów, którym można zapobiec. Co zatem powstrzymuje kobiety przed poddaniem się badaniom przesiewowym? – pyta retorycznie Anima Nivsarkar.
Zaufanie jako strategia promocji badań przesiewowych
Tradycyjne kampanie edukacyjne w krajach rozwijających się często opierają się na drukowanych materiałach – ulotkach i infografikach. Jednak jak pokazuje badanie, tego typu narzędzia są niewystarczające, jeśli nie idzie za nimi odpowiedni kontekst kulturowy i osobisty przekaz.
Zespół badaczy przetestował nową formę komunikacji – filmy nagrane przez lekarzy oraz osoby z otoczenia kobiet, tzw. „rówieśników”. Okazało się, że spersonalizowany przekaz od osoby darzonej zaufaniem ma znacznie większy wpływ na decyzję o udziale w badaniach.
Kluczowe było dopasowanie nadawcy do przekazu: lekarze efektywnie przekazywali informacje medyczne, natomiast rówieśnicy – motywowali emocjonalnie i przełamywali tabu kulturowe. Najlepsze efekty uzyskiwano, gdy rówieśnicy mówili o sile, sprawczości i odpowiedzialności za własne zdrowie.
Imponujące wyniki – nawet 36,5% wzrost badań
Wprowadzenie strategii opartej na komunikacji poprzez rówieśników i lekarzy przyniosło imponujące rezultaty. W grupach, które obejrzano spersonalizowane materiały:
- liczba kobiet decydujących się na badania przesiewowe wzrosła o 36,5%,
- potencjalnie można dotrzeć do dodatkowych 21 milionów kobiet w Indiach,
- kobiety były gotowe zapłacić więcej za badania, co pozwoliłoby klinikom objąć opieką o 21% więcej pacjentek.
Wyniki te podważają dotychczasowe podejście do edukacji zdrowotnej oparte wyłącznie na faktach i materiałach wizualnych. Pokazują również, że skuteczne kampanie zdrowia publicznego muszą być zakorzenione w realiach społeczno-kulturowych i opierać się na relacjach opartych na zaufaniu.
Szersze zastosowanie: zdrowie psychiczne i inne tabu
Chociaż badanie koncentrowało się na raku szyjki macicy w Indiach, jego wnioski mogą mieć szersze zastosowanie. Podobne podejście można wykorzystać w kampaniach promujących inne usługi zdrowotne, zwłaszcza tam, gdzie występują bariery kulturowe lub społeczne – na przykład w przypadku zdrowia psychicznego, zdrowia seksualnego czy innych stygmatyzowanych obszarów medycyny.
Biorąc pod uwagę, że przekazy wspierające rówieśników doprowadziły do największego wzrostu ich popularności, zalecamy, aby kampanie zdrowia publicznego przesunęły się w kierunku wykorzystywania wpływu rówieśników poprzez apele uwzględniające uwarunkowania kulturowe – podsumowuje Anima Nivsarkar.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- 660 tys. nowych przypadków raka szyjki macicy i 350 tys. zgonów rocznie to wyzwanie globalne, szczególnie w krajach o niskich dochodach.
- Zaufanie do źródła informacji (lekarz, rówieśnik) znacząco zwiększa skuteczność kampanii zdrowotnych – nawet o 36,5%.
- Strategia filmów edukacyjnych z udziałem rówieśników i lekarzy pozwala dotrzeć do 21 mln dodatkowych kobiet w Indiach.
- Model ten można adaptować do innych obszarów zdrowia – np. badań psychicznych, zdrowia reprodukcyjnego czy profilaktyki nowotworowej.
Źródło:
- University of Texas at Austin
- Journal of Marketing
