Podczas wczorajszej konferencji prasowej poświęconej projektowi lipcowej listy refundacyjnej Ministerstwo Zdrowia przedstawiło również kierunek zmian dotyczących wykazów bezpłatnych leków dla seniorów. Wiceministra zdrowia Katarzyna Kacperczyk oraz dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Mateusz Oczkowski przekonywali, że obecny model wymaga korekt, które mają poprawić efektywność wydatkowania środków publicznych i zwiększyć dostępność terapii. Resort zapowiedział publikację nowych wytycznych jeszcze w czerwcu oraz rozpoczęcie wdrażania zmian od 1 października 2026 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany Ministerstwo Zdrowia planuje w wykazach bezpłatnych leków dla seniorów.
- Jakie wydatki generuje obecnie program leków 65+.
- Jakie problemy obecnego modelu refundacyjnego wskazuje resort zdrowia.
- Kiedy mają zostać opublikowane nowe wytyczne i od kiedy planowane jest wdrażanie zmian.
Miliardy złotych wydawane na program bezpłatnych leków
Temat wykazów bezpłatnych leków był długo omawiany podczas konferencji dotyczącej projektu obwieszczenia refundacyjnego obowiązującego od 1 lipca 2026 r.
Przedstawiciele resortu przypomnieli, że skala wydatków związanych z refundacją leków dla seniorów stale rośnie. Koszt programu bezpłatnych leków dla seniorów przekroczył w 2025 r. 3,4 mld zł, natomiast całkowite wydatki refundacyjne dotyczące pacjentów w wieku 65 lat i więcej osiągnęły około 9 mld zł.
Ministerstwo zwraca uwagę, że decyzje dotyczące kształtu wykazów bezpłatnych leków mają bezpośredni wpływ zarówno na budżet publiczny, jak i możliwości finansowania kolejnych terapii.
Resort: refundujemy terapię, a nie konkretny produkt
Katarzyna Kacperczyk odniosła się do pojawiających się w ostatnich miesiącach pytań dotyczących zasad funkcjonowania wykazów leków bezpłatnych.
Jak wyjaśniałaa, celem refundacji jest finansowanie skutecznej terapii, a nie określonej marki handlowej produktu leczniczego. Analizy prowadzone przez resort uwzględniają zarówno efekty terapeutyczne, jak również koszty leczenia oraz różnice cenowe pomiędzy dostępnymi preparatami zawierającymi tę samą substancję czynną.
MZ wskazuje na problem ograniczonej konkurencji cenowej
Mateusz Oczkowski ocenił, że część mechanizmów zapisanych w ustawie refundacyjnej od lat nie działa zgodnie z pierwotnymi założeniami.
Podczas prezentacji zwracał uwagę, że obecny model wykazów bezpłatnych leków nie zawsze wykorzystuje potencjał konkurencji cenowej pomiędzy producentami. Resort analizuje sytuacje, w których refundacja koncentruje się wokół pojedynczych produktów, mimo dostępności wielu odpowiedników zawierających tę samą substancję czynną.
Na jednym z prezentowanych slajdów Ministerstwo Zdrowia wskazało, że w ciągu pierwszych dwóch miesięcy obecności refundowanych odpowiedników Forxiga ich udział w rynku pacjentów 65+ wyniósł około 3%. Według przedstawionych danych lek oryginalny odpowiadał za 96,91% wartości refundacji, natomiast dwa leki generyczne za łącznie 3,09%.
Ministerstwo wskazuje na skutki obecnego modelu
W trakcie prezentacji Oczkowski zaprezentował również katalog problemów, które zdaniem resortu mogą wynikać z obecnych rozwiązań. Wśród nich wymieniono m.in.:
- ograniczenie konkurencji cenowej,
- wzrost wydatków publicznych,
- mniejszą przestrzeń do finansowania nowych terapii,
- presję na rozszerzanie kolejnych bezpłatnych programów,
- ryzyko marnowania leków,
- skutki związane z funkcjonowaniem recept rocznych.
Mateusz Oczkowski wskazywał także, że część obecnych rozwiązań może prowadzić do nierównomiernego korzystania z programu przez pacjentów. Według jego oceny część seniorów otrzymuje bezpłatnie wszystkie refundowane leki, podczas gdy inni nadal ponoszą wysokie koszty leczenia z powodu braku refundacji stosowanych przez nich terapii.
Nowe wytyczne jeszcze w czerwcu
Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że prowadzone są prace nad nowym podejściem do tworzenia wykazów bezpłatnych leków.
Zgodnie z przedstawionym harmonogramem publikacja wytycznych ministra zdrowia określających zasady aktualizacji wykazów ma nastąpić jeszcze w czerwcu 2026 r. Następnie przewidziano etapowe wdrażanie nowych rozwiązań od 1 października 2026 r.
Resort zapowiada również indywidualną ocenę poszczególnych grup farmakoterapeutycznych oraz rozwój narzędzi cyfrowych wspierających proces ordynacji leków refundowanych. Wśród planowanych funkcjonalności wymieniono dostęp do informacji o cenach, dostępnych zamiennikach, poziomach finansowania oraz statystykach dotyczących przepisywania leków refundowanych.
Planowany jest też pilotaż modelu preskrypcyjnego, który będzie finansowany przez ABM.
Racjonalizacja wydatków to główny cel
Przedstawiciele resortu podkreślali, że celem prowadzonych prac jest racjonalizacja wydatków refundacyjnych przy jednoczesnym utrzymaniu dostępu pacjentów do skutecznych terapii.
Według zapowiedzi analizy mają uwzględniać zarówno bezpieczeństwo lekowe państwa, jak i kwestie związane z produkcją krajową oraz dostępnością poszczególnych produktów na rynku. Efektem tych prac mają być nowe zasady aktualizacji wykazów bezpłatnych leków, które resort planuje wdrażać od jesieni 2026 r.
Główne wnioski
- Koszt programu bezpłatnych leków dla seniorów przekroczył w 2025 r. 3,4 mld zł, a całkowite wydatki refundacyjne dla pacjentów w wieku 65+ osiągnęły około 9 mld zł.
- Ministerstwo Zdrowia zapowiada nowe wytyczne dotyczące aktualizacji wykazów bezpłatnych leków, które mają zostać opublikowane jeszcze w czerwcu 2026 r., a ich wdrażanie ma rozpocząć się od 1 października 2026 r.
- Resort chce większego wykorzystania konkurencji cenowej pomiędzy lekami refundowanymi i wskazuje, że obecny model nie zawsze prowadzi do wyboru najtańszych dostępnych terapii.
- Planowane zmiany obejmują także rozwój narzędzi cyfrowych dla preskrypcji leków refundowanych oraz pilotaż nowego modelu preskrypcyjnego finansowanego przez ABM.
Źródło:
- MZ
