W Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD) wciąż nie funkcjonuje skuteczny system zabezpieczenia zdrowotnego dla pacjentów. Brak lekarza POZ, niemożność realizacji świadczeń w ramach NFZ i niejasny status prawny osób umieszczonych w ośrodku powodują, że nawet osoby z ważnym ubezpieczeniem zdrowotnym nie mają realnego dostępu do leczenia. W odpowiedzi na pismo RPO, głos zabrał sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, Wojciech Konieczny. Oto najważniejsze ustalenia i planowane zmiany.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są obecne problemy z dostępem do świadczeń zdrowotnych w KOZZD – nawet dla osób z ważnym ubezpieczeniem
- Jakie zmiany w przepisach planuje Ministerstwo Zdrowia i kto będzie za nie odpowiedzialny
- Jakie warunki bytowe panują obecnie w Ośrodku i czy planowana jest jego rozbudowa
Luka systemowa: nie są więźniami, ale też nie są wolni
W KOZZD są osoby, które – zgodnie z ustawą o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie – nie mogą funkcjonować swobodnie w społeczeństwie, ale nie są już skazane ani tymczasowo aresztowane. Obowiązujące przepisy kierują ich do leczenia w placówkach więziennej służby zdrowia, jednak w praktyce nie są tam przyjmowani. Odmawia im Służba Więzienna, ale często także sami pacjenci – nie chcą powrotu do więziennego modelu leczenia po odbyciu kary.
W efekcie powstaje prawna i organizacyjna próżnia. Spośród 108 osób przebywających obecnie w Ośrodku aż 94 posiadają aktywne ubezpieczenie zdrowotne, jednak nie mogą z niego korzystać – skierowania wystawiane przez lekarzy zatrudnionych w KOZZD nie są respektowane przez NFZ, ponieważ nie są to lekarze posiadający kontrakty z Funduszem.
Konieczny: będą zmiany systemowe
W odpowiedzi na pismo RPO, wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny poinformował, że kwestia funkcjonowania KOZZD jest „niezwykle istotna z punktu widzenia Ministerstwa Zdrowia”. Resort uczestniczy w pracach nad nowelizacją ustawy z 2013 r., a 25 lutego 2025 r. zorganizowano spotkanie z przedstawicielami Ministerstwa Sprawiedliwości, Dyrekcją Ośrodka oraz prof. nadzw. dr hab. n. med. Januszem Heitzmanem, pełnomocnikiem ministra ds. psychiatrii sądowej.
W efekcie spotkań i uzgodnień międzyresortowych, Ministerstwo Zdrowia przekazało na początku kwietnia 2025 r. propozycje zmian w przepisach. Najważniejsze z nich to:
- honorowanie skierowań wystawianych przez lekarzy KOZZD do specjalistów, na badania, rehabilitację i pielęgnację,
- uregulowanie ubezpieczenia dla osób nieubezpieczonych przebywających w Ośrodku – poprzez nowelizację ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.
Wdrożenie zmian legislacyjnych ma przeprowadzić Ministerstwo Sprawiedliwości.
Warunki bytowe i brak rozbudowy
Zgłaszanym przez pacjentów KOZZD problemem są również warunki bytowe – w szczególności konieczność korzystania z łóżek piętrowych. Dyrekcja ośrodka tłumaczy, że ich demontaż nie jest obecnie możliwy z uwagi na ograniczoną przestrzeń i napływ nowych pacjentów. Podkreślają jednak, że takie rozwiązania nie funkcjonują już w innych podmiotach leczniczych.
Z odpowiedzi Ministerstwa wynika również, że nie są obecnie planowane żadne inwestycje związane z rozbudową Ośrodka.
Główne wnioski
- 94 z 108 pacjentów KOZZD ma ważne ubezpieczenie zdrowotne, ale nie może z niego skorzystać – skierowania od lekarzy KOZZD nie są respektowane przez NFZ.
- Ministerstwo Zdrowia przygotowało propozycje zmian w przepisach, m.in. dotyczące honorowania skierowań i ubezpieczenia osób nieubezpieczonych w Ośrodku.
- Pacjenci KOZZD nie mogą być leczeni w szpitalach więziennych, ponieważ nie są już formalnie skazani – powstaje luka systemowa.
- Nie są planowane żadne prace inwestycyjne dotyczące rozbudowy KOZZD, mimo zgłoszeń o złych warunkach bytowych, m.in. łóżkach piętrowych.
Źródło:
- RPO
