Glukozamina od lat cieszy się ogromną popularnością wśród osób zmagających się z bólem stawów i zmianami zwyrodnieniowymi. Jest dostępna bez recepty, często reklamowana jako bezpieczne wsparcie dla chrząstki stawowej i chętnie stosowana zwłaszcza przez seniorów. Najnowsze badania amerykańskich naukowców sugerują jednak, że jej wpływ na organizm może być bardziej złożony, niż dotychczas sądzono.
Badacze z University of Florida wykazali, że stosowanie glukozaminy może wiązać się z większym ryzykiem progresji łagodnych zaburzeń poznawczych do choroby Alzheimera. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Nature Metabolism” nie dowodzą jeszcze związku przyczynowo-skutkowego, ale zwracają uwagę na potencjalnie istotny problem kliniczny, który wymaga pilnej weryfikacji w badaniach z udziałem ludzi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zależności naukowcy zaobserwowali między stosowaniem glukozaminy a postępem zaburzeń poznawczych,
- Dlaczego badacze podejrzewają, że zaburzenia metabolizmu mogą odgrywać kluczową rolę w chorobie Alzheimera,
- Jakie wyniki przyniosła analiza dokumentacji medycznej tysięcy pacjentów,
- Dlaczego eksperci podkreślają, że osoby z demencją nie powinny samodzielnie odstawiać suplementów bez konsultacji z lekarzem.
Glukozamina pod lupą naukowców
Glukozamina jest jednym z najczęściej stosowanych suplementów diety wspierających zdrowie stawów. Naturalnie występuje w organizmie jako składnik chrząstki stawowej, a preparaty dostępne na rynku najczęściej pozyskiwane są ze skorupek skorupiaków lub produkowane z wykorzystaniem surowców roślinnych, takich jak kukurydza.
Choć dotychczas większość badań koncentrowała się na skuteczności glukozaminy w łagodzeniu dolegliwości stawowych, zespół z University of Florida postanowił sprawdzić, czy substancja ta może wpływać również na procesy neurodegeneracyjne. Powodem były wcześniejsze obserwacje wskazujące, że zaburzenia metaboliczne mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju choroby Alzheimera i innych postaci otępienia.
Analiza dokumentacji medycznej tysięcy pacjentów
Naukowcy, we współpracy z dr. Yi Guo i dr. Jiang Bian, wykorzystali narzędzia sztucznej inteligencji do analizy zanonimizowanej dokumentacji medycznej UF Health z lat 2012–2024. Badaniem objęto osoby z rozpoznaną chorobą Alzheimera i pokrewnymi demencjami (ADRD) oraz pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI). Okazało się, że:
- 1896 pacjentów z ADRD zgłaszało stosowanie glukozaminy,
- 2750 pacjentów z MCI przyjmowało ten suplement,
- łącznie około 8% pacjentów z obu grup deklarowało jego stosowanie.
Po uwzględnieniu wieku, płci i czynników demograficznych badacze zauważyli niepokojącą zależność.
Ryzyko progresji do choroby Alzheimera było wyższe o 25%
Analiza wykazała, że stosowanie glukozaminy wiązało się z 25% wyższym prawdopodobieństwem przejścia łagodnych zaburzeń poznawczych w demencję. Dodatkowo w grupie pacjentów z już rozpoznanymi chorobami otępiennymi zaobserwowano 25% wyższe ryzyko śmiertelności. Co ciekawe, zwiększonego ryzyka zgonu nie stwierdzono wśród osób z MCI, co może sugerować, że wpływ glukozaminy różni się w zależności od stadium choroby neurodegeneracyjnej.
Autorzy badania podkreślają jednak, że są to wyniki obserwacyjne. Nie oznacza to, że glukozamina powoduje demencję, ale wskazuje na istnienie związku wymagającego dalszych analiz.
Nowy trop w badaniach nad chorobą Alzheimera
Zdaniem badaczy odkrycie może mieć znacznie szersze znaczenie niż sama ocena bezpieczeństwa popularnego suplementu.
Nasze wyniki wskazują, że zaburzenia metabolizmu w znacznym stopniu przyczyniają się do postępu choroby Alzheimera, a ponadto leczenie defektu metabolicznego może stanowić istotne uzupełnienie metod leczenia skupionych na blaszkach i splątkach Alzheimera – powiedział dr Ramon Sun, starszy autor badania, dyrektor Centrum Zaawansowanych Badań Biomolekularnych Przestrzennych i zastępca dyrektora ds. innowacji w Instytucie Mózgu McKnighta na Uniwersytecie Florydy.
Według autorów to właśnie zaburzenia szlaków metabolicznych mogą stanowić nowy cel terapeutyczny w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych.
Jak glukozamina może wpływać na mózg?
Glukozamina jest cząsteczką cukrową zdolną do przekraczania bariery krew–mózg. Może wpływać na proces zwany glikozylacją, czyli przyłączaniem struktur cukrowych do białek. Proces ten jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania komórek. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy dochodzi do jego nadmiernej aktywacji.
Białka to molekularne maszyny komórki i wiele z nich potrzebuje znaczników cukrowych dodanych w odpowiedni sposób, aby prawidłowo się złożyć, dotrzeć do właściwego miejsca i spełniać swoje zadanie – powiedział dr Matt Gentry, kierownik Katedry Biochemii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Florydy oraz współautor badania. Odkryliśmy, że w przypadku choroby Alzheimera ten system znakowania cukrowego wydaje się być nadaktywny. Mózg osoby z chorobą Alzheimera dodaje zbyt wiele tych struktur cukrowych, co wydaje się przyczyniać do rozwoju choroby, a nie przed nią chronić.
Dowody z badań na myszach i ludzkich tkankach
Aby lepiej zrozumieć mechanizm działania, naukowcy przeprowadzili również eksperymenty na modelach zwierzęcych. U myszy genetycznie predysponowanych do rozwoju choroby Alzheimera podawanie glukozaminy powodowało:
- zwiększenie glikozylacji białek,
- pogorszenie pamięci społecznej,
- nasilenie deficytów poznawczych.
Jednocześnie chemiczne zahamowanie tego procesu prowadziło do poprawy funkcji pamięciowych. Badacze zaobserwowali także zwiększoną aktywność glikozylacji w próbkach mózgów osób z chorobą Alzheimera pochodzących z Banku Mózgu i Tkanek Uniwersytetu Florydy. Wyniki sugerują, że dysfunkcja metaboliczna może być jednym z czynników napędzających rozwój patologii Alzheimera.
Eksperci apelują o ostrożność
Autorzy publikacji podkreślają, że odkrycia nie powinny prowadzić do samodzielnego odstawiania suplementów przez pacjentów.
Dane z elektronicznej dokumentacji medycznej są bardzo prowokacyjne – powiedział Gentry. Chociaż jest to związek, a nie dowód związku przyczynowo-skutkowego, to jednak porusza ważne pytanie kliniczne, które obecnie zasługuje na znacznie większą uwagę.
W praktyce oznacza to, że osoby przyjmujące glukozaminę, zwłaszcza z rozpoznanymi zaburzeniami poznawczymi lub demencją, powinny omówić zasadność dalszej suplementacji z lekarzem prowadzącym.
Główne wnioski
- Analiza dokumentacji medycznej z lat 2012–2024 wykazała, że stosowanie glukozaminy wiązało się z 25% wyższym prawdopodobieństwem przejścia łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI) w demencję, w tym chorobę Alzheimera.
- U pacjentów z rozpoznanymi chorobami otępiennymi (ADRD) zaobserwowano również 25% wyższe ryzyko śmiertelności związane ze stosowaniem glukozaminy, choć podobnej zależności nie odnotowano w grupie MCI.
- Badania na myszach oraz analiza ludzkich tkanek mózgowych wskazały, że nadmierna glikozylacja białek może przyczyniać się do postępu neurodegeneracji, co otwiera nowe kierunki badań nad leczeniem choroby Alzheimera.
- Autorzy publikacji z „Nature Metabolism” podkreślają, że wyniki mają charakter obserwacyjny i nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego, jednak wskazują na potrzebę pilnych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa powszechnie stosowanych suplementów.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s42255-026-01538-4
