Choroba Alzheimera pozostaje jedną z największych współczesnych przyczyn niepełnosprawności i utraty samodzielności u osób starszych. Wobec ograniczonych możliwości leczenia coraz większą uwagę poświęca się czynnikom stylu życia, które mogą wpływać na ryzyko rozwoju neurodegeneracji. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Journal of Nutrition sugeruje, że regularne spożywanie jaj może wiązać się z niższym ryzykiem zachorowania na chorobę Alzheimera. Naukowcy z Loma Linda University Health wykazali, że osoby starsze spożywające co najmniej pięć jaj tygodniowo miały nawet o 27% niższe ryzyko rozwoju choroby Alzheimera w porównaniu z osobami niespożywającymi jaj.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często spożywanie jaj wiązało się z najniższym ryzykiem choroby Alzheimera
- Które składniki odżywcze obecne w jajach mogą wspierać funkcjonowanie mózgu
- Jak długo obserwowano uczestników badania i ilu pacjentów objęła analiza
- Dlaczego naukowcy podkreślają znaczenie całego modelu żywienia, a nie tylko jednego produktu
Jedno jajko dziennie przez większość tygodnia wiązało się z niższym ryzykiem choroby
Badanie objęło około 40 tysięcy uczestników programu Adventist Health Study-2. Analiza została powiązana z dokumentacją Medicare, a średni okres obserwacji wynosił ponad 15 lat. Naukowcy oceniali zarówno „widoczne” spożycie jaj – np. jajecznicę, jajka gotowane czy smażone – jak i spożycie „ukryte”, czyli obecność jaj w wypiekach i żywności przetworzonej.
Najbardziej wyraźny efekt ochronny obserwowano u osób spożywających jajka co najmniej pięć razy tygodniowo. W tej grupie ryzyko choroby Alzheimera było niższe o 27%. Korzyści obserwowano jednak także przy niższej częstotliwości spożycia:
- spożywanie jaj od jednego do trzech razy w miesiącu wiązało się z redukcją ryzyka o 17%,
- jedzenie jaj od dwóch do czterech razy tygodniowo wiązało się z redukcją ryzyka o 20%.
Główna badaczka projektu, dr Joan Sabaté z Loma Linda University School of Public Health, podkreśliła:
W porównaniu do sytuacji, gdy nie jemy jaj, jedzenie co najmniej pięciu jaj tygodniowo może zmniejszyć ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera.
Dlaczego jaja mogą wspierać zdrowie mózgu?
Autorzy badania wskazują, że potencjalne działanie neuroprotekcyjne jaj może wynikać z obecności kilku kluczowych składników odżywczych istotnych dla funkcjonowania mózgu. Jednym z najważniejszych jest cholina – związek będący prekursorem acetylocholiny, jednego z głównych neuroprzekaźników odpowiedzialnych za pamięć, koncentrację i komunikację między neuronami. Jaja dostarczają także fosfatydylocholiny, która wspiera integralność błon komórkowych neuronów i prawidłową funkcję synaps.
Luteina, zeaksantyna i omega-3 mogą odgrywać ważną rolę
Badacze zwracają uwagę również na obecność luteiny i zeaksantyny – karotenoidów znanych przede wszystkim z ochronnego wpływu na wzrok. Coraz więcej danych sugeruje jednak, że związki te mogą kumulować się także w tkance mózgowej. Ich działanie może obejmować:
- redukcję stresu oksydacyjnego,
- ograniczanie procesów zapalnych,
- poprawę funkcji poznawczych,
- ochronę neuronów przed uszkodzeniem.
Jaja zawierają ponadto kwasy tłuszczowe omega-3 oraz fosfolipidy obecne szczególnie w żółtku. Fosfolipidy stanowią około 30% całkowitej zawartości lipidów w jajach i odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu receptorów neuroprzekaźników. To właśnie połączenie wielu składników odżywczych może odpowiadać za obserwowany efekt ochronny.
Choroba Alzheimera i dieta – wciąż istnieje wiele pytań
Autorzy badania podkreślają, że relacja między dietą, a ryzykiem choroby Alzheimera nadal nie jest w pełni poznana. Jednym z głównych powodów przeprowadzenia badania była istotna luka w wiedzy dotycząca wpływu modyfikowalnych czynników żywieniowych na rozwój chorób neurodegeneracyjnych.
Wyniki nie oznaczają, że same jajka zapobiegają chorobie Alzheimera. Badanie pokazuje jedynie związek obserwacyjny pomiędzy określonym wzorcem żywienia, a niższym ryzykiem zachorowania. Eksperci zaznaczają również, że znaczenie ma cały model diety oraz ogólny styl życia.
Zdrowa dieta pozostaje kluczowa
Badacze podkreślają, że umiarkowane spożycie jaj powinno stanowić element zbilansowanego modelu żywienia. Jisoo Oh, współautorka badania i adiunkt epidemiologii na Loma Linda University, powiedziała:
Badania potwierdzają, że jaja stanowią element zdrowej diety. Dodała również: Adwentyści Dnia Siódmego odżywiają się zdrowiej niż reszta społeczeństwa, a my chcemy, aby ludzie oprócz wiedzy o dobroczynnym działaniu jaj, zwrócili uwagę na ogólny stan zdrowia.
To ważne zastrzeżenie, ponieważ uczestnicy Adventist Health Study-2 charakteryzują się zazwyczaj zdrowszym stylem życia niż przeciętna populacja. Wyniki należy więc interpretować ostrożnie.
Profilaktyka choroby Alzheimera coraz ważniejsza
Wraz ze starzeniem się społeczeństw liczba osób z chorobą Alzheimera dynamicznie rośnie. Według prognoz w kolejnych dekadach schorzenie może stać się jednym z największych obciążeń systemów ochrony zdrowia. Dlatego coraz większe znaczenie mają strategie profilaktyczne obejmujące:
- dietę,
- aktywność fizyczną,
- kontrolę czynników sercowo-naczyniowych,
- jakość snu,
- aktywność poznawczą,
- ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego.
Badanie dotyczące spożywania jaj wpisuje się w szerszy nurt poszukiwania żywieniowych czynników wspierających zdrowie mózgu i spowalniających procesy neurodegeneracyjne.
Główne wnioski
- Spożywanie co najmniej pięciu jaj tygodniowo wiązało się z 27% niższym ryzykiem choroby Alzheimera u osób starszych.
- Badanie objęło około 40 tys. uczestników obserwowanych średnio przez 15,3 roku w ramach Adventist Health Study-2.
- Jaja dostarczają choliny, luteiny, zeaksantyny i kwasów omega-3, które mogą wspierać funkcje poznawcze i zdrowie neuronów.
- Naukowcy podkreślają znaczenie całego modelu żywienia, a nie wyłącznie jednego produktu spożywczego.
Źródło:
- Loma Linda University
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022316626001902
