Mattel wykonał kolejny znaczący krok w kierunku inkluzywnej zabawy, prezentując pierwszą w historii lalkę Barbie w spektrum autyzmu. Projekt, tworzony we współpracy ze społecznością osób w spektrum autyzmu, ma nie tylko poszerzać reprezentację w świecie zabawek, ale także wspierać zrozumienie neuroróżnorodności wśród dzieci i dorosłych. Premiera wpisuje się w szerszą strategię marki, która od kilku lat konsekwentnie redefiniuje kulturową rolę Barbie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na czym polega projekt lalki Barbie w spektrum autyzmu i dlaczego został opracowany we współpracy ze społecznością osób w spektrum autyzmu.
- Jakie narzędzia sensoryczne i rozwiązania projektowe zastosowano oraz jak odpowiadają one na realne potrzeby części osób w spektrum autyzmu.
- Dlaczego reprezentacja neuroróżnorodności w zabawkach ma znaczenie społeczne i edukacyjne, zwłaszcza dla dzieci i młodych dziewcząt.
- Jaki jest polski kontekst premiery, w tym rola ambasadorki projektu i znaczenie lokalnej widoczności tematu autyzmu.
Barbie w spektrum autyzmu jako odpowiedź na realne potrzeby
Autyzm jest formą neurodywergencji, która wpływa na sposób doświadczania, przetwarzania bodźców i komunikacji ze światem. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia, dotyczy on ponad jednego na 100 dzieci na świecie. Jednocześnie doświadczenia osób w spektrum są bardzo zróżnicowane, co stanowiło kluczowe wyzwanie projektowe.
Aby uniknąć uproszczeń i stereotypów, Mattel przez ponad 18 miesięcy współpracował z Autistic Self Advocacy Network (ASAN) – organizacją prowadzoną przez osoby w spektrum i działającą na rzecz ich praw. Celem było stworzenie lalki, która odzwierciedla typowe doświadczenia części osób w spektrum, bez sugerowania, że autyzm wygląda tak samo u wszystkich.
Przemyślane wybory projektowe i narzędzia sensoryczne
Nowa lalka Barbie została zaprojektowana z dużą dbałością o detale sensoryczne i funkcjonalne. Jej cechy nie są przypadkowe, lecz wynikają z konsultacji z osobami w spektrum i ekspertami. Najważniejsze elementy projektu obejmują:
- Spojrzenie skierowane lekko na bok, co nawiązuje do unikania bezpośredniego kontaktu wzrokowego przez część osób w spektrum.
- Ruchome łokcie i nadgarstki, umożliwiające wykonywanie powtarzalnych ruchów, takich jak machanie dłońmi czy stymulacja, które mogą pomagać w regulacji sensorycznej lub wyrażaniu emocji.
- Słuchawki z redukcją szumów, zaprojektowane w celu ograniczenia przeciążenia sensorycznego.
- Fidget spinner z klipsem na palec, który rzeczywiście się obraca i może wspierać koncentrację oraz obniżanie poziomu stresu.
- Tablet z aplikacjami AAC (Augmentative and Alternative Communication) opartymi na symbolach, ułatwiający komunikację wspomaganą lub niewerbalną.
Równie istotny jest strój lalki – luźna, fioletowa sukienka o kroju litery A oraz płaskie buty zostały zaprojektowane tak, aby minimalizować dyskomfort sensoryczny i zapewniać swobodę ruchu.
Polska ambasadorka projektu i lokalny wymiar reprezentacji
Globalnej premierze lalki Barbie w spektrum autyzmu towarzyszy również istotny wymiar lokalny. Polską ambasadorką projektu została Red Lipstick Monster, czyli Ewa Grzelakowska-Kostoglu – jedna z najbardziej rozpoznawalnych influencerek w Polsce, od lat aktywnie poruszająca temat zdrowia psychicznego i neuroróżnorodności.
Lalka Barbie reprezentująca osoby w spektrum autyzmu trafiła do sprzedaży 12 stycznia, a wybór ambasadorki nie był przypadkowy. Red Lipstick Monster kilka lat temu publicznie poinformowała o diagnozie autyzmu i ADHD, podkreślając, że miała ona istotny wpływ na sposób postrzegania siebie, własnych doświadczeń oraz relacji ze światem. W swoich wypowiedziach zwraca uwagę, że późna diagnoza pozwoliła lepiej zrozumieć wcześniejsze trudności, ale jednocześnie uwidoczniła, jak niewystarczająca była reprezentacja kobiet w spektrum autyzmu w przestrzeni publicznej.
Wypowiedzi twórców i społeczności osób w spektrum autyzmu
Premiera lalki została oficjalnie skomentowana przez kierownictwo Mattel. Jamie Cygielman, globalny dyrektor ds. lalek w firmie, podkreślił znaczenie tego kroku słowami:
Barbie zawsze dążyła do odzwierciedlenia świata, jaki widzą dzieci, i możliwości, jakie sobie wyobrażają. Z dumą prezentujemy naszą pierwszą Barbie w spektrum autyzmu w ramach tych ciągłych działań. Dodał również:Lalka, zaprojektowana pod kierunkiem Autistic Self Advocacy Network, pomaga poszerzyć horyzonty inkluzywności w dziale zabawek i poza nim, ponieważ każde dziecko zasługuje na to, by odnaleźć siebie w Barbie.
Równie mocno wybrzmiał głos ASAN. Colin Killick, dyrektor wykonawczy organizacji, zaznaczył:
Dla młodych osób z autyzmem niezwykle ważne jest oglądanie autentycznych, radosnych wizerunków samych siebie, a właśnie tym jest ta lalka.
Znaczenie reprezentacji dla dziewcząt i młodych kobiet
Eksperci i rzecznicy neuroróżnorodności zwracają uwagę, że dziewczęta z autyzmem przez lata były szczególnie niewidoczne kulturowo. Ellie Middleton, autorka i orędowniczka neuroróżnorodności, wskazała:
Nigdy nie brałam pod uwagę, ani ludzie wokół mnie, że mogę być w spektrum, ponieważ nigdy nie widzieliśmy, żeby ktoś, kto wyglądał jak ja, zachowywał się jak ja lub miał ze mną cokolwiek wspólnego, został przypisany do tej etykiety.
Dodała, że Barbie w spektrum autyzmu zmienia tę narrację, pokazując młodym dziewczynkom, że bycie w spektrum i bycie innym jest akceptowalne i wartościowe.
Część szerszej strategii inkluzywności Mattel
Barbie w spektrum autyzmu dołącza do kolekcji Barbie Fashionistas, która liczy już ponad 175 stylizacji i obejmuje lalki z zespołem Downa, cukrzycą typu 1, niewidome, poruszające się na wózkach inwalidzkich, z protezami kończyn czy aparatami słuchowymi. Od 2019 roku Mattel systematycznie poszerza definicję reprezentacji, wychodząc poza tradycyjne kanony wyglądu i sprawności.
Firma opiera te działania także na badaniach naukowych. W ramach wieloletniego projektu badawczego realizowanego z naukowcami z Uniwersytetu w Cardiff wykazano, że zabawa lalkami aktywuje u dzieci obszary mózgu odpowiedzialne za empatię i przetwarzanie społeczne. Wyniki sugerują, że taka forma zabawy może wspierać rozwój kompetencji społecznych również u dzieci neuroatypowych.
Wymiar społeczny i edukacyjny premiery
Aby wzmocnić realny wpływ premiery, Barbie przekaże ponad 1000 lalek w spektrum do wiodących szpitali pediatrycznych w Stanach Zjednoczonych, w tym Szpitala Dziecięcego w Waszyngtonie i Szpitala Dziecięcego w Los Angeles. Celem darowizny jest nie tylko dostarczenie dzieciom radości, ale także budowanie poczucia wspólnoty i akceptacji poprzez zabawę.
Główne wnioski
- Mattel wprowadził pierwszą lalkę Barbie w spektrum autyzmu po ponad 18 miesiącach współpracy z Autistic Self Advocacy Network, dbając o autentyczną reprezentację doświadczeń osób w spektrum.
- Lalka została wyposażona w konkretne narzędzia sensoryczne, takie jak słuchawki z redukcją szumów, fidget spinner i tablet AAC, które odzwierciedlają realne formy wsparcia stosowane przez część osób w spektrum.
- Projekt jest częścią szerszej strategii inkluzywności Barbie Fashionistas, obejmującej już ponad 175 modeli lalek reprezentujących różnorodność zdrowotną, fizyczną i społeczną.
- W Polsce ambasadorką projektu została Red Lipstick Monster, co wzmacnia lokalny wymiar edukacyjny i zwiększa widoczność neuroróżnorodności, zwłaszcza w kontekście kobiet w spektrum autyzmu.
Źródło:
- Mattel
