Europejska biotechnologia ma światowej klasy zaplecze naukowe, ale wciąż zbyt rzadko przekłada je na powstawanie i rozwój globalnych firm. Aż 70 proc. ekspertów uczestniczących w badaniu ESMT Berlin uznało obecną sytuację sektora za pilną. Problemem są m.in. słabości transferu technologii, niedobór kapitału na skalowanie działalności oraz bariery administracyjne. Autorzy raportu ostrzegają, że Europa ma coraz mniej czasu na reformy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego 70 proc. ekspertów uważa obecną sytuację europejskiej biotechnologii za pilną i jakie bariery hamują rozwój sektora.
- Na czym polegają dwie „doliny śmierci” europejskiej biotechnologii – od komercjalizacji odkryć naukowych po pozyskanie kapitału na skalowanie firm.
- Jaka jest skala różnicy między Europą a USA w finansowaniu venture capital w naukach przyrodniczych oraz ryzyko przenoszenia europejskich firm do Stanów Zjednoczonych.
- Jakie reformy proponują autorzy raportu ESMT Berlin, aby poprawić transfer technologii, dostęp do kapitału i rozwój europejskich firm biotechnologicznych.
70 proc. ekspertów: sytuacja europejskiej biotechnologii jest pilna
Raport „Jak Niemcy i Europa mogą pobudzić innowacje biotechnologiczne, aby osiągnąć strategiczną suwerenność” wskazuje na poważne problemy strukturalne europejskiego sektora. Autorzy, Francis de Véricourt i Beatriz Faria, oparli analizę na 29 wywiadach z założycielami firm, inwestorami, przedstawicielami przemysłu farmaceutycznego, naukowcami i decydentami oraz wnioskach z badań nad zarządzaniem.
Aż 70 proc. respondentów określiło obecną sytuację jako pilną, przy czym szczególnie duże obawy wyrażali inwestorzy, aniołowie biznesu i eksperci z branży farmaceutycznej. Analiza wszystkich wywiadów pokazała ponadto, że 74 proc. zakodowanych stwierdzeń dotyczących nastrojów miało charakter negatywny. Zdaniem autorów nie można wskazać jednej przyczyny problemów. Bariery występują na kolejnych etapach rozwoju innowacji – od przekształcania wyników badań naukowych w projekty biznesowe aż po pozyskiwanie kapitału potrzebnego do skalowania firm.
Dwie „doliny śmierci” europejskiej biotechnologii
Raport wskazuje na dwie krytyczne fazy określane jako „doliny śmierci”. Pierwsza pojawia się między odkryciem naukowym, a stworzeniem rentownej firmy. Chociaż europejskie, a szczególnie niemieckie badania biotechnologiczne oceniane są jako światowej klasy, problemem pozostaje ich komercjalizacja i transfer technologii. Tylko 17 proc. respondentów pozytywnie oceniło biura transferu technologii (TTO). Druga „dolina śmierci” rozpoczyna się wtedy, gdy młoda firma przestaje potrzebować relatywnie niewielkiego finansowania początkowego, a zaczyna poszukiwać znacznie większego kapitału na rozwój badań, ekspansję i skalowanie działalności.
W tym obszarze różnica między Europą, a Stanami Zjednoczonymi jest szczególnie duża. Według danych przytoczonych w raporcie europejskie fundusze venture capital odpowiadają za około 7 proc. globalnego rynku VC w naukach przyrodniczych, podczas gdy udział funduszy amerykańskich wynosi 63 proc.
Europejskie firmy biotechnologiczne mogą przenosić się do USA
Konsekwencją niedoboru kapitału jest rosnąca zależność europejskich spółek od inwestorów amerykańskich. Niektórzy założyciele informowali autorów raportu, że inwestorzy z USA uzależniali kolejne rundy finansowania od utworzenia amerykańskiego podmiotu lub spółki zależnej. Sześciu z ośmiu założycieli, z którymi przeprowadzono rozmowy na ten temat, rozważało już przeniesienie części działalności do Stanów Zjednoczonych.
Autorzy ostrzegają, że w dłuższej perspektywie Europa może tracić nie tylko pojedyncze przedsiębiorstwa, lecz także kompetencje potrzebne do przekształcania własnych odkryć naukowych w konkurencyjne globalnie firmy.
Okno szybko się zamyka. Jeśli nie podejmiemy działań teraz, nie tylko stracimy pojedyncze firmy na rzecz Stanów Zjednoczonych. Ryzykujemy trwałą utratę zdolności do budowania konkurencyjnych na arenie międzynarodowej firm biotechnologicznych w oparciu o własne badania. W dłuższej perspektywie osłabi to również naszą zdolność do prowadzenia badań podstawowych – mówi Francis de Véricourt, profesor nauk o zarządzaniu, kierownik Katedry Biznesu i Technologii im. Joachima Fabera w ESMT i współautor raportu.
Europa ma jeszcze szansę nadrobić dystans
Jednocześnie autorzy dostrzegają możliwość zmniejszenia przewagi Stanów Zjednoczonych. Dane rynkowe przytoczone w raporcie wskazują, że niektóre segmenty finansowania wczesnego etapu amerykańskiej biotechnologii skurczyły się o 38 proc. między pierwszym kwartałem 2025, a pierwszym kwartałem 2026 r. Część ekspertów uważa, że daje to Europie przejściową szansę na zwiększenie konkurencyjności. Warunkiem jest jednak szybkie przeprowadzenie reform. Prawie połowa ankietowanych pozostaje optymistyczna co do możliwości nadrobienia zaległości przez Europę. Jednocześnie, jak podkreślają autorzy raportu, samo zwiększanie liczby programów nie rozwiąże problemu:
To samo nie wystarczy. Fundamentalne struktury i zachęty muszą się zmienić – dodaje de Véricourt.
Kapitał, giełda i łatwiejsze zakładanie firm
Wśród proponowanych zmian znalazło się uruchomienie większego strumienia kapitału instytucjonalnego, m.in. z funduszy emerytalnych i firm ubezpieczeniowych. Autorzy wskazują także na potrzebę stabilniejszych zachęt podatkowych dla prywatnego kapitału wysokiego ryzyka. Kolejną propozycją jest stworzenie paneuropejskiego segmentu giełdowego dla spółek biotechnologicznych. Mógłby on umożliwić przedsiębiorstwom pozyskiwanie dużego kapitału na późniejszych etapach rozwoju i przeprowadzanie IPO w Europie zamiast poszukiwania możliwości wejścia na giełdę w USA lub sprzedaży firmy koncernowi farmaceutycznemu.
Reformy powinny również objąć wcześniejsze etapy rozwoju. Eksperci proponują otwarcie publicznych programów finansowania na firmy powstające poza uniwersytetami, szybszy dostęp do kapitału początkowego oraz uproszczenie zakładania przedsiębiorstw poprzez cyfryzację procedur i ograniczenie barier administracyjnych oraz notarialnych.
Biura transferu technologii wymagają zmian
Autorzy postulują również stworzenie niezależnych, profesjonalnie zarządzanych instytutów translacyjnych, które wspierałyby zespoły badawcze m.in. w walidacji projektów, budowaniu zespołów i zdobywaniu finansowania. Jednocześnie biura transferu technologii powinny w większym stopniu pełnić funkcję podmiotów ułatwiających komercjalizację. Pomóc mają ujednolicone warunki licencjonowania, szybsze procedury oraz większe kompetencje biznesowe.
Łącznie raport przedstawia 26 propozycji reform, których celem jest ograniczenie strukturalnych barier utrudniających rozwój biotechnologii w Niemczech i całej Europie.
Europejska biotechnologia potrzebuje nie tylko dobrej nauki
Wnioski ESMT Berlin pokazują paradoks europejskiego sektora biotechnologicznego. Europa dysponuje silnym zapleczem naukowym, jednak ma trudności z przekształcaniem odkryć w firmy zdolne do globalnego skalowania. Bez sprawniejszego transferu technologii, większej dostępności kapitału i przyjaznego otoczenia dla przedsiębiorców część najbardziej perspektywicznych projektów może rozwijać się poza Europą. Zdaniem autorów raportu moment na przeprowadzenie zmian jest szczególnie istotny właśnie teraz – ponieważ obecna słabość części amerykańskiego rynku finansowania może nie potrwać długo.
Główne wnioski
- 70 proc. ekspertów uczestniczących w badaniu ESMT Berlin uznało sytuację europejskiej biotechnologii za pilną, a 74 proc. zakodowanych stwierdzeń dotyczących nastrojów miało charakter negatywny.
- Europa ma światowej klasy badania biotechnologiczne, ale problemem pozostaje ich komercjalizacja. Tylko 17 proc. respondentów pozytywnie oceniło biura transferu technologii (TTO).
- Europejskie fundusze venture capital odpowiadają za około 7 proc. globalnego rynku VC w naukach przyrodniczych, wobec 63 proc. w przypadku funduszy amerykańskich. Sześciu z ośmiu pytanych założycieli rozważało przeniesienie części działalności do USA.
- Raport przedstawia 26 propozycji reform, obejmujących m.in. mobilizację kapitału instytucjonalnego, zachęty podatkowe, paneuropejski segment giełdowy dla biotechnologii oraz usprawnienie transferu technologii i zakładania firm.
Źródło:
- https://esmt.berlin/about/press/concern-over-european-biotech-window-change-narrow-and-closing-fast
- https://esmt.berlin/sites/default/files/2026-10/esmt-berlin_how-germany-and-europe-can-kickstart-biotech-innovation-to-achieve-strategic-sovereignty.pdf
