Psychiatrzy i naukowcy z Wielkiej Brytanii wykazali, że duże modele językowe (LLM) potrafią analizować wywiady psychiatryczne i z dużą skutecznością identyfikować osoby zagrożone rozwojem psychozy. Wyniki opublikowane w czasopiśmie npj Digital Medicine pokazują, że sztuczna inteligencja może wspierać specjalistów, skracając czas oceny pacjentów i ułatwiając dostęp do pomocy. Równolegle rusza finansowany przez Wellcome projekt ARIADNE, którego celem jest stworzenie konwersacyjnego systemu AI do oceny ryzyka psychozy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak duże modele językowe analizują wywiady psychiatryczne i oceniają ryzyko psychozy.
- Jakie wyniki osiągnęło badanie obejmujące 11 modeli AI i 678 wywiadów klinicznych.
- Na czym polega projekt ARIADNE finansowany przez Wellcome.
- Dlaczego badacze podkreślają konieczność nadzoru specjalistów nad wykorzystaniem AI.
LLM analizowały wywiady psychiatryczne
Badanie przeprowadził zespół naukowców z Institute of Psychiatry, Psychology & Neuroscience (IoPPN) w King’s College London oraz University of Oxford.
Badacze ocenili możliwości 11 dużych modeli językowych, analizując 678 transkrypcji wywiadów klinicznych pochodzących od 373 uczestników. Sprawdzano, czy modele potrafią:
- rozpoznać osoby z wysokim klinicznym ryzykiem psychozy,
- ocenić nasilenie i częstość występowania objawów,
- przygotować podsumowania kliniczne.
Wyniki pokazały, że modele AI prawidłowo identyfikowały najważniejsze informacje zawarte w wywiadach oraz klasyfikowały pacjentów na poziomie porównywalnym z ocenami przygotowanymi przez badaczy. Dobrze radziły sobie także mniejsze modele, które okazały się bardziej ekonomiczne.
Wczesne wykrycie psychozy nadal pozostaje wyzwaniem
Psychoza odpowiada za około 10% globalnego obciążenia chorobami psychicznymi wśród młodych ludzi. Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się między 20. a 35. rokiem życia.
Autorzy przypominają, że szybkie rozpoznanie zagrożenia pozwala wcześniej rozpocząć leczenie, ograniczyć liczbę hospitalizacji i poprawić rokowanie.
Jednocześnie obecny system ma wiele ograniczeń. Osoby wymagające specjalistycznej oceny często długo oczekują na wizytę, a według autorów badania niemal 9 na 10 pacjentów z wysokim ryzykiem psychozy nie zostaje zidentyfikowanych odpowiednio wcześnie, aby zapobiec rozwojowi choroby. Z drugiej strony część kierowanych na ocenę osób ostatecznie nie spełnia kryteriów wysokiego ryzyka, co dodatkowo obciąża specjalistyczne poradnie.
Powstaje system ARIADNE oparty na generatywnej AI
Równocześnie fundacja Wellcome przeznaczyła 2,4 mln funtów na rozwój projektu ARIADNE (ARtificial Intelligence-based Assessment to Detect iNdividuals with Emerging psychosis risk).
Nowe rozwiązanie ma wykorzystywać generatywną sztuczną inteligencję do prowadzenia naturalnej rozmowy z pacjentem. System będzie zadawał pytania, analizował odpowiedzi i przygotowywał zrozumiałe raporty przeznaczone dla pacjentów, lekarzy oraz naukowców.
Projekt obejmuje opracowanie technologii i infrastruktury, ocenę bezpieczeństwa oraz aspektów etycznych z udziałem pacjentów i młodych osób, badania nad skutecznością narzędzia, a także przygotowanie planu jego wdrożenia do praktyki klinicznej.
Badacze wskazują na potrzebę nadzoru specjalistów
Choć modele językowe osiągnęły wysoką skuteczność, badacze zwracają uwagę, że nie są pozbawione błędów. Najczęściej polegały one na nadmiernym interpretowaniu codziennych doświadczeń jako potencjalnych objawów psychopatologicznych.
Analiza wykazała jednocześnie, że modele działały podobnie niezależnie od wieku, płci, pochodzenia etnicznego czy pierwszego języka uczestników, co wskazuje na niewielkie różnice demograficzne w ich działaniu.
Autorzy podkreślają, że sztuczna inteligencja nie ma zastępować specjalistów. Może natomiast wspierać ich w analizie czasochłonnych wywiadów oraz usprawniać proces kwalifikacji pacjentów do dalszej diagnostyki.
Badanie opublikowano w npj Digital Medicine
Wyniki opisano w publikacji „Evaluating large language models for assessment of psychosis risk” autorstwa Taiyu Zhu i współpracowników, opublikowanej w czasopiśmie npj Digital Medicine (2026).
Jak podkreśla starszy autor badania, dr Dominic Oliver z Department of Psychiatry na University of Oxford, obecnie ocena ryzyka psychozy wymaga długich wywiadów prowadzonych przez wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Zdaniem badaczy wykorzystanie AI może przyspieszyć identyfikację osób wymagających pomocy oraz zwiększyć dostępność specjalistycznej diagnostyki, przy zachowaniu nadzoru klinicznego.
Główne wnioski
- 11 dużych modeli językowych przeanalizowało 678 transkrypcji wywiadów klinicznych od 373 uczestników, osiągając wyniki porównywalne z ocenami badaczy.
- Projekt ARIADNE, finansowany przez Wellcome kwotą 2,4 mln funtów, ma stworzyć system AI prowadzący rozmowę z pacjentem i przygotowujący raporty dla pacjentów oraz specjalistów.
- Najczęstsze błędy modeli polegały na nadmiernym patologizowaniu codziennych doświadczeń, dlatego autorzy wskazują na potrzebę nadzoru człowieka.
- Wczesne wykrywanie psychozy może przyspieszyć rozpoczęcie leczenia, ograniczyć liczbę hospitalizacji i poprawić rokowanie pacjentów.
Źródło:
- https://www.kcl.ac.uk/news/ai-could-help-identify-patients-at-risk-of-psychosis-more-quickly
